Μόνο 2 σκηνοθέτριες διεκδικούν Χρυσό Λέοντα γιατί η ισότητα είναι άγνωστη λέξη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας
- 1 ΣΕΠ 2026
Από τα διάφορα θέματα συζήτησης που προέκυψαν από την ανακοίνωση του φετινού προγράμματος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας υπάρχει ένα που το λες ανησυχητικό: το πρόγραμμα του διαγωνισμού του 2026 περιλαμβάνει μόνο μία ταινία γυναίκας σκηνοθέτριας και ένα ντοκιμαντέρ. Πώς μπορούμε να αποφύγουμε την οπισθοδρόμηση προς ένα ανδροκρατούμενο status quo;
Μόνο 2 γυναίκες διεκδικούν το κορυφαίο βραβείο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας
Μιλάμε για την ταινία Woman Unknown της Δανοαιγύπτιας σκηνοθέτριας May el-Toukhy. Eίναι η ιστορία μιας οικιακής βοηθού που βρίσκεται στα πρόθυρα του γάμου με τον πλούσιο, χήρο εργοδότη της. Οι άλλες 19 ταινίες που διεκδικούν το Χρυσό Λέοντα είναι όλες σκηνοθετημένες από άνδρες. Σε αυτή τη λίστα, μπήκε και το ντοκιμαντέρ για τη Γάζα, παραγωγής Guardian, από τους βραβευμένους με Όσκαρ Ισραηλινούς σκηνοθέτες του No Other Land, κι εκεί βρίσκουμε το όνομά της Rachel Szor.
Μόλις πέρυσι, υπήρχαν 6 γυναίκες στο 21μελές διαγωνιστικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένης της Kaouther Ben Hania, η οποία κέρδισε το δεύτερο βραβείο της Μεγάλης Επιτροπής του Φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία Η Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ. Υπήρχαν επίσης 6 ταινίες σκηνοθετημένες από γυναίκες το 2024, 5 το 2023, το 2022 και το 2021 και 8 το 2020.
Είναι ανεπιθύμητες οι σκηνοθέτριες στη Βενετία;
Μόνο 7 γυναίκες έχουν κερδίσει τον Χρυσό Λέοντα στην 77χρονη ιστορία του, αλλά 3 από αυτές τις νίκες έχουν έρθει τα τελευταία χρόνια (Chloé Zhao για το Nomadland το 2020, Audrey Diwan για το Happening το 2021 και Laura Poitras για το All the Beauty and the Bloodshed το 2022). Από τα τέλη της δεκαετίας του 2010, αρκετές γυναίκες έχουν ηγηθεί της κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού (Isabelle Huppert, Julianne Moore, Cate Blanchett, Lucrecia Martel, Annette Bening).
Μιλώντας στο The Hollywood Reporter μετά την ανακοίνωση του προγράμματος, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας, Alberto Barbera, επέμεινε (ή έκανε mansplaining) ότι ήταν «πραγματικά απελπισμένος. Θα ήθελα πολύ να μπορούσα να βρω περισσότερες ταινίες με γυναικεία σκηνοθεσία για να τις βάλω σε διαγωνισμό. Αλλά απλά δεν ήταν δυνατό, για πολλούς λόγους. Ο αριθμός των ταινιών που γυρίστηκαν από γυναίκες έχει μειωθεί… Και η ποιότητα αυτών που είδαμε δεν ήταν τέτοια που να μπορούμε να τις βάλουμε σε διαγωνισμό».
Υπάρχουν και άλλα πράγματα υπό τον έλεγχό του: Στο τμήμα “Orizzonti”, για ανερχόμενους σκηνοθέτες, 8 από τα 19 έργα σκηνοθετούνται από γυναίκες. Σύμφωνα με το Variety , 2 από αυτές τις ταινίες, το The Girl with the Leica της Alina Marazzi και το The Difficult Bride της Rubaiyat Hossain, είχαν ληφθεί υπόψη για τον κύριο διαγωνισμό (αλλά δεν μπήκαν στο πρόγραμμα που επιμελείται ο επί χρόνια επικεφαλής Alberto Barbera).
Υπάρχει επίσης η Anuparna Roy, η οποία κέρδισε το βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας αυτού του τμήματος μόλις πέρυσι για την πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, Songs of Forgotten Trees, και επέστρεψε με τη 2η, Lovers in the Blue Night. Θα μπορούσε επίσης να είχε αναβαθμιστεί στον κύριο διαγωνισμό;
Τελικά δεν ήταν τόσο απελπισμένος ο καλλιτεχνικός διευθυντής του κινηματογραφικού φεστιβάλ στης Βενετίας για γυναικεία εκπροσώπηση. Η αντίθεση είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη σε σύγκριση με τις Κάννες. Το γαλλικό φεστιβάλ έχει διατηρήσει ένα σημαντικά σταθερότερο επίπεδο γυναικείας εκπροσώπησης στον διαγωνισμό τις τελευταίες 5 διοργανώσεις, επιλέγοντας 5 ταινίες με γυναικεία σκηνοθεσία το 2022, 7 το 2023, 4 το 2024, ένα 7 το 2025 και 5 πάλι φέτος.
Η πατριαρχία είναι το πρόβλημα και στη Mostra
Το ζήτημα δεν είναι ότι οι σκηνοθέτριες δεν γυρίζουν αρκετές και άξιες ταινίες ή δεν τις υποβάλλουν στο Φεστιβάλ Βενετίας (το ρόστερ των Orizzonti το καθιστά σαφές) αλλά ότι πολλές από αυτές τις ταινίες δεν θεωρούνται άξιες να συμπεριληφθούν στον κύριο διαγωνισμό, που μάλλον ανήκει στον άνδρα δημιουργό (φέτος, βρίσκουμε τους Martin McDonagh, Danny Boyle, Hirokazu Kore-eda, Lee Chang-dong, Florian Zeller και Werner Herzog σε αυτή τη λίστα).
Είναι αδιανόητο ένα φεστιβάλ όπως της Βενετίας να έχει μόνο μία ταινία σκηνοθετημένη από γυναίκα στο διαγωνιστικό τμήμα. ΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ;
Σε άλλο σημείο του φεστιβάλ, το Venice Days, η ανεξάρτητη παράλληλη εκδήλωση που επιμελείται η Gaia Furrer, υπερηφανεύεται για την γυναικεία πλειοψηφία, με 14 ταινίες σε σκηνοθεσία γυναικών από τις 25 ταινίες. Το πρόγραμμα αυτό ξεκινά επίσης με το αγγλόφωνο ντεμπούτο της Ουγγαρέζας σκηνοθέτιδας Lili Horvát, My Notes on Mars, με πρωταγωνιστές τους Mackenzie Davis και Rupert Friend.
Το φεστιβάλ ήταν από τα τελευταία μεγάλα διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου που υπέγραψαν τη δέσμευση ισότητας των φύλων 50/50 το 2018.
