Το 13,4% της ντροπής: Το «γυναικείο» πορτοφόλι και η πατριαρχία στην τσέπη μας
- 3 ΦΕΒ 2026
Κάθε φορά που ανοίγουμε τη συζήτηση για την ισότητα, πολλοί θα βρεθούν να πουν ότι «έχουμε προχωρήσει». Η πραγματικότητα όμως όπως αυτή τουλάχιστον αποτυπώνεται στις αποδείξεις μισθοδοσίας, είναι αρκετά διαφορετική.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα παραμένει «κολλημένο» στο 13,4%. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι για κάθε 100€ που βγάζει ένας άντρας συνάδελφός μας για την ίδια ακριβώς δουλειά, εμείς παίρνουμε κάτι λιγότερο από 87. Κι αν νομίζεις πως αυτό είναι απλώς μια στατιστική λεπτομέρεια, ας το δούμε λίγο πιο βαθιά.
Η ανατομία της ανισότητας: Πού χάνονται τα χρήματά μας;
Η κατάσταση στον ιδιωτικό τομέα είναι, το λιγότερο, απογοητευτική. Στον τομέα της Ενημέρωσης και της Επικοινωνίας, εκεί δηλαδή που υποτίθεται ότι οι ιδέες δεν έχουν φύλο, οι άντρες αμείβονται σχεδόν διπλάσια. Το μισθολογικό χάσμα αγγίζει το εξωφρενικό 25,3% για το 2024.
Πώς γίνεται το ίδιο πληκτρολόγιο, οι ίδιες ώρες στο γραφείο και η ίδια δημιουργικότητα να κοστολογούνται τόσο διαφορετικά;
Ακόμα πιο θλιβερό είναι το στοιχείο για τους μισθωτούς συνταξιούχους (65+). Εκεί το μισθολογικό χάσμα ανάμεσα στα 2 φύλα εκτοξεύεται με 27,1%, 25,1% και 21,5% για τα έτη 2022, 2023 και 2024 αντίστοιχα.
Και για να το κάνουμε πιο συγκεκριμένο με νούμερα που πονάνε: Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης για τους άνδρες είναι στα 1.451,41€, ενώ για εμάς περιορίζεται στα 1.271,99€. Μια διαφορά 180€ τον μήνα. Ξέρεις τι είναι αυτά τα 180€; Είναι πάγια έξοδα όπως λογαριασμοί και σούπερ μάρκετ. Είναι χρήματα που αν ο πληθωρισμός που ζούμε δεν ήταν στον θεό, θα μπορούσες να πεις ότι βάζεις στην άκρη για ό,τι εσύ θέλεις. Είναι ένα μικρό «σωσίβιο» για μια γυναίκα για να πει «φεύγω» από μια κακοποιητική σχέση ή μια τοξική καθημερινότητα, χωρίς να φοβάται ότι θα πεινάσει.
O «ροζ φόρος» της πατριαρχίας και το φαινόμενο του «σπασμένου σκαλοπατιού»
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η απάντηση κρύβεται στα πατριαρχικά μοτίβα που αρνούνται να πεθάνουν. Στην Ελλάδα, η γυναίκα εξακολουθεί να είναι η κύρια φροντίστρια. Οι οικογενειακές υποχρεώσεις, που κατά κάποιο μαγικό τρόπο δεν βαραίνουν ποτέ εξίσου τους άνδρες, ανακόπτουν την επαγγελματική μας εξέλιξη.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες του EIGE (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων), οι γυναίκες στην Ελλάδα αφιερώνουν κατά μέσο όρο 21 ώρες την εβδομάδα σε απλήρωτη εργασία φροντίδας (σπίτι, παιδιά, ηλικιωμένοι), ενώ οι άνδρες μόλις 8. Αυτή η «αόρατη» εργασία είναι που τροφοδοτεί το λεγόμενο φαινόμενο του «σπασμένου σκαλοπατιού» (broken rung) και μας κρατά μακριά από τις υψηλά αμειβόμενες θέσεις ευθύνης.
Και εδώ έρχεται άλλο ένα fun (not) fact από τον ΣΕΒ: το 53% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα έχουν μηδενική ή ελάχιστη συμμετοχή γυναικών στα Διοικητικά τους Συμβούλια. Μία στις 10 επιχειρήσεις δεν εμπιστεύεται γυναίκα ούτε για δείγμα σε θέση διευθύντριας. Κάτι που μετατρέπει την «ελεύθερη αγορά» του καπιταλισμού, σε έναν κλειστό σύλλογο κυρίων που αναπαράγει τον εαυτό του. Βλέπεις κι εσύ το παράδοξο, έτσι;
Πατριαρχία 24/7: Από το γραφείο στην κοινωνική ζωή
Το μισθολογικό χάσμα δεν σταματά στο πορτοφόλι μας. Μετακυλείται σε κάθε πτυχή της κοινωνικής μας ζωής. Όταν μια γυναίκα αμείβεται λιγότερο, έχει μικρότερη διαπραγματευτική δύναμη μέσα στο σπίτι. Έχει λιγότερη πρόσβαση σε ποιοτική υγεία, σε επιμόρφωση, ακόμα και σε ψυχαγωγία.
Το πιο ανησυχητικό; Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε «αρνητικό πρωταγωνιστή» της ΕΕ. Στη Στερεά Ελλάδα, το χάσμα απασχόλησης φτάνει τις 31,2 μονάδες. Μία στις 3 γυναίκες εκεί δεν συμμετέχει καν στην αγορά εργασίας.
Την ίδια στιγμή, στη Σουηδία και τη Φινλανδία, οι γυναίκες όχι μόνο εργάζονται, αλλά σε πολλές περιφέρειες ξεπερνούν τους άντρες. Εκεί η πολιτεία έχει καταλάβει το αυτονόητο: η ισότητα είναι οικονομική ανάπτυξη.
Η ελπίδα και η μάχη των κάτω των 25
Αν υπάρχει μια αχτίδα φωτός, αυτή βρίσκεται στις νέες κοπέλες κάτω των 25 ετών, όπου το χάσμα είναι σχεδόν μηδενικό (μάλιστα καταγράφεται ελαφρώς αρνητικό πρόσημο -3,4%). Αυτό μας δείχνει ότι οι νέες γυναίκες μπαίνουν στην επαγγελματική αρένα με αξιώσεις και απαιτήσεις.
Όμως, το στοίχημα είναι τι γίνεται μετά. Τι γίνεται αν αυτή η 24χρονη αποφασίσει να κάνει οικογένεια; Θα την «πετάξει» το σύστημα έξω όπως κάνει δεκαετίες τώρα;
Το μισθολογικό χάσμα δεν είναι ένα «γυναικείο πρόβλημα». Είναι ένα αξιακό πρόβλημα δημοκρατίας και ισότητας. Όταν διαιωνίζονται αυτά τα μοτίβα, στερούμε από την οικονομία ταλέντο και από την κοινωνία δικαιοσύνη.
Η πατριαρχία τρέφεται από τη σιωπή μας και την οικονομική μας εξάρτηση. Ας της κόψουμε την όρεξη.
