Η μάχη των γυναικών με τη ΔΕΠΥ κρύβει ένα μεγάλο κλισέ
- 29 ΙΑΝ 2026
Ξέχασες πάλι τα κλειδιά σου; Δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς σε μια απλή αναφορά στη δουλειά; Μήπως σε φωνάζουν από πάντα «ονειροπόλα» ή «πολυλογού»; Για δεκαετίες, η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) ήταν για τους περισσότερους η εικόνα ενός αγοριού που δεν μπορεί να καθίσει ήσυχα σε μια καρέκλα. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική και, δυστυχώς, πολύ πιο περίπλοκη για εμάς.
Ενώ τα ποσοστά διάγνωσης στους ενήλικες αρχίζουν πλέον να εξισώνονται, στα παιδιά η ψαλίδα παραμένει χαοτική: τα αγόρια διαγιγνώσκονται 3 φορές συχνότερα από τα κορίτσια. Αυτό το έμφυλο χάσμα δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες δεν έχουν ΔΕΠΥ. Σημαίνει ότι έμαθαν να την κρύβουν τόσο καλά, που κατέληξαν αόρατες, πληρώνοντας όμως ένα εξουθενωτικό τίμημα στην ψυχική τους υγεία.
Το «προσωπείο» της τέλειας γυναίκας και η αδιάγνωστη ΔΕΠΥ
Γιατί τα κορίτσια ξεφεύγουν από το ραντάρ των δασκάλων και των γονέων; Η απάντηση σύμφωνα με τους ειδικούς, κρύβεται στον τρόπο που εκδηλώνεται η διαταραχή ανάλογα με το φύλο. Ενώ στα αγόρια κυριαρχεί η εξωτερική υπερκινητικότητα και η παρορμητικότητα (acting out), τα κορίτσια τείνουν να «δρουν προς τα μέσα» (acting in).
Αντί για τρέξιμο και φασαρία, μια κοπέλα με ΔΕΠΥ παρουσιάζει κυρίως έλλειψη προσοχής. Μπορεί να κάθεται ήσυχα στο θρανίο της, αλλά το μυαλό της να βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά. Επειδή η κοινωνία μας εξακολουθεί να περιμένει από τα κορίτσια να είναι «φρόνιμα», οργανωμένα και κοινωνικά υποδειγματικά, πολλές γυναίκες αναπτύσσουν το λεγόμενο masking (προσωπείο).
Το masking όπως έχουμε δει, είναι μια εξαντλητική στρατηγική επιβίωσης: Πιέζουμε τον εαυτό μας μέχρι τα όριά μας για να φαινόμαστε λειτουργικές. Αυτή η διαρκής προσπάθεια για το «φυσιολογικό» οδηγεί συχνά σε burnout.
Οι κίνδυνοι της αδιάγνωστης ΔΕΠΥ
Η έλλειψη διάγνωσης δεν είναι απλώς ένα στατιστικό λάθος, αλλά μια ανοιχτή πληγή που επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής μιας γυναίκας. Μια κοπέλα που μεγαλώνει χωρίς να γνωρίζει ότι έχει ΔΕΠΥ, συχνά εσωτερικεύει τη δυσκολία της ως προσωπική αποτυχία. Αντί να καταλάβει ότι ο εγκέφαλός της λειτουργεί διαφορετικά, αρχίζει να πιστεύει ότι είναι «τεμπέλα», «χαζή» ή «ανεύθυνη». Οι σχετικές έρευνες είναι αποκαλυπτικές:
- Τα αδιάγνωστα κορίτσια έχουν διπλάσιες πιθανότητες για αυτοτραυματισμούς σε σχέση με εκείνα χωρίς τη διαταραχή.
- Αντιμετωπίζουν 6 φορές υψηλότερο κίνδυνο για μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη στην εφηβεία.
- Παρουσιάζουν πολύ υψηλότερα ποσοστά διατροφικών διαταραχών, κατάθλιψης και χρόνιου άγχους.
Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι συχνά, η ΔΕΠΥ στις γυναίκες «καμουφλάρεται» πίσω από άλλες ψυχικές καταστάσεις. Ένας ειδικός μπορεί να διαγνώσει μια γυναίκα με Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή, χωρίς να αντιληφθεί ότι το άγχος είναι απλώς το αποτέλεσμα της υπερπροσπάθειάς της να διαχειριστεί μια χαώδη καθημερινότητα λόγω ΔΕΠΥ.
Γιατί το σύστημα μάς «απορρίπτει»;
Το πρόβλημα ξεκινά από τη ρίζα της επιστήμης. Τα περισσότερα διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται σήμερα βασίστηκαν σε μελέτες που έγιναν σε αγόρια και άντρες. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: οι ερευνητές ζητούν περισσότερα κορίτσια για μελέτες, αλλά τα κορίτσια είναι λίγα γιατί δεν διαγιγνώσκονται με τα υπάρχοντα «αντρικά» κριτήρια.
Επιπλέον, υπάρχει μια περίεργη προκατάληψη στη φαρμακευτική αγωγή. Ακόμα και όταν τα κορίτσια διαγιγνώσκονται, είναι λιγότερο πιθανό να λάβουν φαρμακευτική υποστήριξη σε σχέση με τα αγόρια. Ίσως γιατί τα συμπτώματά τους δεν «ενοχλούν» το περιβάλλον τους όσο η επιθετικότητα ή η υπερκινητικότητα ενός αγοριού.
Η λύτρωση της διάγνωσης ΔΕΠΥ στις γυναίκες
Πολλές γυναίκες ανακαλύπτουν τη ΔΕΠΥ τους στα 30 ή στα 40 τους, συχνά αφού διαγνωστεί το δικό τους παιδί και αναγνωρίσουν τα ίδια μοτίβα στον εαυτό τους. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις όπως αυτή της Annie Lenox που διαγνώστηκε με ΔΕΠΥ στα 70. Σε κάθε περίπτωση αυτή η στιγμή, αν και έρχεται αργά, λειτουργεί λυτρωτικά. Είναι η στιγμή που το «γιατί είμαι έτσι;» απαντιέται με ένα καθησυχαστικό «δεν φταις εσύ, είναι ο τρόπος που είναι καλωδιωμένος ο εγκέφαλός σου».
Χρειαζόμαστε λοιπόν μια νέα προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη τη γυναικεία εμπειρία:
- Ορμονικές διακυμάνσεις: Πώς επηρεάζει ο κύκλος μας ή η εμμηνόπαυση τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ;
- Εξατομικευμένη θεραπεία: Πέρα από τα φάρμακα, ποιες συμπεριφορικές στρατηγικές βοηθούν μια γυναίκα να διαχειριστεί το σπίτι, την καριέρα και τις σχέσεις της;
- Ενημέρωση: Να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε ταμπέλες όπως και να δούμε την ουσία του προβλήματος.
Η ΔΕΠΥ δεν είναι ένα ελάττωμα χαρακτήρα που πρέπει να ντρέπεσαι γι’ αυτό. Είναι μια νευροδιαφορετικότητα που, αν αναγνωριστεί έγκαιρα, μπορεί να μετατραπεί σε δύναμη δημιουργικότητας και ενέργειας.
