Γιατί οι γυναίκες έχουν περισσότερες ημικρανίες από τους άντρες; Η έρευνα που αλλάζει τα πάντα
- 16 ΙΟΥΝ 2026
Αν είσαι γυναίκα και νιώθεις ότι ο πονοκέφαλος σού «κλέβει» χρόνο από την καθημερινότητά σου, δεν είναι καθόλου η ιδέα σου. Μια ανατρεπτική παγκόσμια μελέτη αποδεικνύει ότι οι γυναίκες όχι μόνο παθαίνουν ημικρανίες πολύ πιο συχνά, αλλά υποφέρουν και για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Μιλάμε για έναν απόλυτο εφιάλτη, και τώρα η επιστήμη ξέρει ακριβώς το γιατί.
Ίσως έχεις ακούσει –ή έχεις νιώσει– ότι οι ενήλικες γυναίκες έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ημικρανίες σε σχέση με τους άνδρες. Τα πράγματα όμως γίνονται ακόμα πιο σκληρά: μια παγκόσμια μελέτη-ορόσημο, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Neurology, φέρνει στο φως δεδομένα που αλλάζουν τα πάντα. Οι γυναίκες περνούν πολύ περισσότερο χρόνο της ζωής τους υποφέροντας από ημικρανίες.
Η συγκεκριμένη έρευνα ανέλυσε δεδομένα από 41.000 ασθενείς σε 18 χώρες. Οι επιστήμονες δεν ήθελαν απλώς να επιβεβαιώσουν αν οι γυναίκες έχουν πιο συχνά ημικρανίες, αλλά να καταγράψουν τη διάρκεια αυτού του μαρτυρίου. Όπως εξηγεί ο Andreas Kattem Husøy, ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης από το Νορβηγικό Κέντρο Έρευνας Κεφαλαλγίας: «Το να ξέρουμε απλώς πόσοι πάσχουν δεν αρκεί. Πρέπει να καταλάβουμε πώς ακριβώς η ημικρανία διαλύει την καθημερινότητα του ατόμου».
Το σοκαριστικό εύρημα της μελέτης για τις ημικρανίες
Για πρώτη φορά, οι ερευνητές ανέλυσαν τη διάρκεια και τη συχνότητα με βάση την ηλικία και το φύλο. Το αποτέλεσμα; Ο χρόνος που οι γυναίκες υποφέρουν από ημικρανίες είναι σχεδόν διπλάσιος σε σύγκριση με τους άνδρες. Αν συνυπολογίσουμε ότι οι κρίσεις εμφανίζονται συχνότερα, το συμπέρασμα του Lancet είναι ξεκάθαρο: οι γυναίκες κουβαλούν υπερδιπλάσιο «βάρος» πόνου στην πλάτη τους σε σχέση με το ανδρικό φύλο.
Τι κρύβεται πίσω από αυτή την τεράστια ανισότητα;
Αν νομίζεις ότι η ημικρανία είναι απλώς ένας έντονος πονοκέφαλος, κάνεις μεγάλο λάθος. Όπως τονίζει ο Messoud Ashina, διευθυντής της ερευνητικής μονάδας ημικρανίας στο Δανικό Κέντρο Κεφαλαλγίας, πρόκειται για μια σύνθετη νευρολογική πάθηση. Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, μπορεί να βιώσεις ναυτία, εμετό, ακραία εξάντληση ή να γίνεις υπερευαίσθητη στο φως και τις μυρωδιές.
Οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί παραμένουν εν μέρει μυστήριο, όμως η επιστήμη δείχνει το τριδυμοαγγειακό σύστημα (ένα δίκτυο νεύρων, κυττάρων και αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο). Όταν τα αγγεία αυτά διαστέλλονται, ξεκινά ο αφόρητος πόνος.
Οι πυροδότες (triggers) ποικίλλουν: γονίδια, κακή διατροφή, έλλειψη ύπνου. Σύμφωνα με τους επιστήμονες ωστόσο υπάρχει και μια παγίδα: η κατάχρηση φαρμάκων. Αν παίρνεις συνεχώς παυσίπονα (ακόμα και απλά, χωρίς συνταγή), μπορεί να προκαλέσεις στον εαυτό σου τους λεγόμενους «πονοκεφάλους από κατάχρηση φαρμάκων». Η μελέτη καταλήγει ότι το 20% αυτού του πόνου θα μπορούσε να αποφευχθεί αν καταναλώνουμε τα φάρμακα σωστά.
Ο μεγάλος ένοχος: Η θεωρία της «στέρησης οιστρογόνων»
Γιατί όμως οι γυναίκες περνούν περισσότερο χρόνο πονώντας; Η Addie Peretz, νευρολόγος και ειδικός στις κεφαλαλγίες στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, δείχνει ξεκάθαρα τις ορμόνες. Στο τριδυμοαγγειακό σύστημα υπάρχουν υποδοχείς για τα γυναικεία οιστρογόνα και την προγεστερόνη. Αυτό αποδεικνύει ότι οι διαφορές μεταξύ των 2 φύλων καθοδηγούνται, τουλάχιστον εν μέρει, ορμονικά.
Η θεωρία της «στέρησης οιστρογόνων» (estrogen withdrawal theory) κρατάει από το 1972, όταν μια μικρή μελέτη έδειξε ότι οι ημικρανίες πυροδοτούνται όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων –που ρυθμίζουν τον κύκλο σου– πέφτουν απότομα στο σώμα.
Σκέψου το εξής: πριν από την ηλικία των 10 ετών, αγόρια και κορίτσια έχουν τον ίδιο ακριβώς αριθμό ημικρανιών. Μετά την εφηβεία, όμως, ο κίνδυνος για τα κορίτσια εκτοξεύεται. «Ξεκινάει η περίοδος σου; Αυτός φαίνεται να είναι ένας πανίσχυρος πυροδότης», εξηγεί η Peretz. Λίγο πριν την έμμηνο ρύση, τα οιστρογόνα κάνουν κατακόρυφη βουτιά, και μαζί τους ξεκινά ο πόνος.
Πώς οι φάσεις της ζωής των γυναικών επηρεάζουν τις ημικρανίες:
Εγκυμοσύνη: Στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο, όπου τα οιστρογόνα σου βρίσκονται φυσιολογικά στα ύψη, οι γυναίκες συνήθως βλέπουν τα συμπτώματα να εξαφανίζονται.
Προεμμηνόπαυση: Στα 40+, τα οιστρογόνα σου ανεβοκατεβαίνουν τρελά και απρόβλεπτα. Τότε είναι που οι ημικρανίες σου μπορούν να γίνουν χειρότερες από ποτέ.
Βέβαια, οι ορμόνες δεν εξηγούν τα πάντα. Εκατομμύρια άνδρες υποφέρουν επίσης, ενώ πολλές γυναίκες έχουν κρίσεις άσχετες με τον κύκλο τους. Γι’ αυτό και η ομάδα του Ashina ερευνά τώρα τους μοριακούς μηχανισμούς για να βρει ποια άλλα μόρια συμμετέχουν στη διαδικασία.
Η σκοτεινή ιστορία του στίγματος και η ανάγκη για έρευνες με επίκεντρο τη γυναίκα
Παρά τα ξεκάθαρα δεδομένα, η ιατρική ιστορία έχει φερθεί άδικα στις γυναίκες. Στο παρελθόν, οι γυναίκες με ημικρανίες αντιμετωπίζονταν με στίγμα. Ο Dr. Harold G. Wolff, ο λεγόμενος «πατέρας της σύγχρονης έρευνας για τον πονοκέφαλο», διέγνωση την ημικρανία στις γυναίκες ως… «ψυχολογικό πρόβλημα». Καλλιέργησε το στερεότυπο ότι ο γυναικείος εγκέφαλος είναι «εύθραυστος», με αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.
Αυτή η νοοτροπία άφησε πίσω της μια άδικη κληρονομιά: η γυναικεία υγεία παραμένει υποχρηματοδοτούμενη στην έρευνα μέχρι και σήμερα. Οι ημικρανίες είναι η έκτη πιο εξουθενωτική κατάσταση παγκοσμίως και η No1 αιτία απουσίας από τη δουλειά. Και το χειρότερο; Στις γυναίκες κορυφώνονται στα 30 και στα 40 τους, δηλαδή ακριβώς στην ηλικία που η καριέρα και η οικογένεια βρίσκονται στο ζενίθ τους.
Η ελπίδα, ωστόσο, βρίσκεται στις νέες στοχευμένες θεραπείες. Η Suchitra Joshi, αναπληρώτρια καθηγήτρια νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, δημοσίευσε μια μελέτη που δείχνει πώς η προγεστερόνη επηρεάζει τις ημικρανίες. Μπλοκάροντας τους υποδοχείς της, κατάφεραν να εξαφανίσουν τα συμπτώματα σε πειραματόζωα.
Η ημικρανία είναι μια «αόρατη» αναπηρία. Όμως, κατανοώντας τι συμβαίνει ειδικά στο γυναικείο σώμα, η επιστήμη είναι μάλλον πλέον έτοιμη να προσφέρει εξειδικευμένες λύσεις.
