Οι Storydrops πάνε το θέατρο στα ΚΑΠΗ γιατί ξέρουν ότι οι ηλικιωμένοι είναι μια ζωντανή βιβλιοθήκη

Δεν είχα πάει ποτέ σε παράσταση των Storydrops. Ποτέ όμως δεν είναι αργά να διορθώσει κανείς τα λάθη του. Έσπευσα να τους γνωρίσω με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου.

– Τι είναι αυτό το θέατρο playback, γιατί δεν ξέρουμε πολλά πράγματα γι’ αυτό και γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με αυτό;

Φανταστείτε μια σκηνή όπου δεν υπάρχει έτοιμο σενάριο, αλλά μόνο οι δικές σας ιστορίες. Το θέατρο Playback είναι ένα είδος βιωματικού αυτοσχεδιασμού, όπου εσείς —το κοινό— μοιράζεστε μια στιγμή, ένα συναίσθημα ή μια ανάμνηση, και εμείς τη «ζωντανεύουμε» εκείνη τη στιγμή με το σώμα, τη φωνή και τη μουσική. Ανάμεσα στο κοινό και τη σκηνή βρίσκεται ο συντονιστής της ομάδας, που καθοδηγεί τη ροή και προσκαλεί το κοινό να μοιραστεί τις ιστορίες του.

«Το θέατρο Playback δεν είναι ευρέως γνωστό γιατί είναι “χειροποίητο” και απρόβλεπτο· δεν προσφέρει την ασφάλεια μιας κλασικής παράστασης αλλά τη μαγεία της ανθρώπινης σύνδεσης».

Για εμάς στους Storydrops, το Playback ήταν μια εσωτερική ανάγκη. Θέλαμε ένα θέατρο που να μην κοιτάζει μόνο τη σκηνή, αλλά να επιστρέφει το δώρο της τέχνης πίσω στον θεατή. Επιλέξαμε να ασχοληθούμε με αυτό γιατί πιστεύουμε βαθιά στη δύναμη της αλληλεγγύης και στο πώς το μοίρασμα μιας ιστορίας μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε λιγότερο μόνοι.

– Πώς συναντηθήκατε και ποια ήταν η αφορμή να γίνετε ομάδα;

Οι δρόμοι μας τέμνονταν για χρόνια σε διαφορετικά πλαίσια: στο θέατρο, την εκπαίδευση, το χορό και τη ψυχοθεραπεία. Το 2018, όμως, αποφασίσαμε να σταματήσουμε να βαδίζουμε παράλληλα και να ξεκινήσουμε ένα κοινό ταξίδι. Η αφορμή ήταν η ανάγκη μας να δημιουργήσουμε μια επαγγελματική ομάδα Playback που να συνδυάζει όλα αυτά τα διαφορετικά βιώματά μας.

Έτσι γεννήθηκαν οι Storydrops. Για εμάς η ομάδα δεν είναι κάτι στατικό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αλλάζει, μαθαίνει και εξελίσσεται συνεχώς. Αυτό που μας κράτησε μαζί στις προκλήσεις και τους επαναπροσδιορισμούς ήταν η βαθιά εμπιστοσύνη και ο κοινός μας στόχος: να δημιουργούμε κάθε φορά έναν «ασφαλή» χώρο, όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να συναντηθούν ουσιαστικά, να μοιραστούν τις ιστορίες τους και να τις δουν να ζωντανεύουν «μαγικά» πάνω στη σκηνή.

– Πού δώσατε την πρώτη σας παράσταση και πού την τελευταία;

Η αρχή μας έγινε στο μικρό και ζεστό θεατράκι της οδού Ηπείρου, στο Κέντρο Ημέρας της ΠΕΨΑΕΕ που μας φιλοξένησε με απίστευτη γενναιοδωρία για 2 χρόνια και μας έμαθε τι σημαίνει «κοινότητα». Εκείνη η πρώτη παράσταση ήταν για φίλους και γνωστούς, που είναι ακόμα και σήμερα ένθερμοι υποστηρικτές μας.

Από τότε, η διαδρομή μας μάς έφερε σε μέρη που δεν φανταζόμασταν. Οι 2 τελευταίες μας παραστάσεις ήταν ιδιαίτερα φορτισμένες: η μία στο φεστιβάλ Κάθε μέρα Σπάνιος, όπου μοιραστήκαμε τις ιστορίες ασθενών με σπάνιες παθήσεις και των φροντιστών τους, και η άλλη στο Κέντρο Φιλίας Κολοκυνθούς του Δήμου Αθηναίων για το πρόγραμμα Πνοή Ζωής για την Τρίτη Ηλικία.

«Κάθε παράσταση για εμάς είναι ένας κύκλος που κλείνει, αφήνοντας μια αίσθηση ανακούφισης και βαθιάς ανθρώπινης επαφής».

– Αναφέρατε το πρόγραμμα «Πνοή Ζωής για την Τρίτη Ηλικία». Πείτε μας λίγα λόγια γι’ αυτή τη δράση. Πώς είναι η εμπειρία του να φέρνετε το Θέατρο Playback σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας;

Η δράση Πνοή Ζωής για την Τρίτη Ηλικία, με την αιγίδα και οικονομική στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, ήταν ένα στοίχημα καρδιάς. Ταξιδεύοντας για 5 συνεχόμενους μήνες, δώσαμε συνολικά 18 παραστάσεις σε Λέσχες Φιλίας (πρώην ΚΑΠΗ) των Δήμων της Αττικής. Στο ταξίδι μας δεν συναντήσαμε απλώς θεατές, αλλά «ζωντανές βιβλιοθήκες»!

«Μέσα από τις αφηγήσεις των ηλικιωμένων, είδαμε την ιστορία της Ελλάδας: ιστορίες για προξενιά, τη σκληρή πραγματικότητα της ψυχοκόρης, τον πόνο της μετανάστευσης, τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, αλλά και μια ασίγαστη δίψα για ζωή».

Ήταν συγκλονιστικό να βλέπεις μια ολόκληρη εποχή να ξαναζωντανεύει. Για εμάς, αυτό το πρόγραμμα απέδειξε ότι το Playback είναι μια γέφυρα ανάμεσα στο τότε και το τώρα. Μας δίδαξε ότι καμία ιστορία δεν είναι μικρή και ότι το να μοιράζεσαι το παρελθόν σου είναι τελικά μια πράξη βαθιάς αλληλεγγύης και λύτρωσης.

– Πώς φτιάχνεις μια θεατρική σκηνή σε οποιονδήποτε χώρο;

Για εμάς η θεατρική σκηνή δεν είναι τα φώτα ή τα σκηνικά, αλλά το ίδιο το σώμα και η ενέργεια της ομάδας. Σε οποιονδήποτε χώρο κι αν βρεθούμε η παράσταση ξεκινά με μια ιερή τελετουργία: με τις στάσεις μας, τα βλέμματα και τις παύσεις μας, ορίζουμε τον χώρο όπου θα γεννηθούν οι ιστορίες.

Το κύριο υλικό μας είναι το σώμα και η μουσική, που συνομιλούν διαρκώς ώστε να μπορούμε να αναπαράγουμε το συναίσθημα. Αυτή η λιτότητα είναι που επιτρέπει στο κοινό να εστιάσει στην ουσία. Δεν χρειάζονται πολλά όταν υπάρχει εμπιστοσύνη· αρκεί η πρόθεση να μοιραστούμε κάτι αληθινό. Έτσι, δημιουργούμε μια εφήμερη αλλά ανεπανάληπτη εμπειρία, όπου η αφήγηση του θεατή μεταμορφώνεται σε ζωντανό θέατρο, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη μπορεί να ανθίσει παντού, αρκεί να υπάρχουν άνθρωποι έτοιμοι να ακούσουν.

– Πώς μπορείτε να ζωντανέψετε τη δική μου ιστορία; Και τι σας έχουν πει άτομα που συμμετείχαν;

Δείτε τη σκηνή σαν έναν καθρέφτη που δεν δείχνει μόνο την εικόνα σας, αλλά και το συναίσθημά σας. Όταν κάποιος μοιράζεται την ιστορία του, δεν την ακούμε μόνο με τα αυτιά — τη νιώθουμε με όλο μας το σώμα. Συντονιζόμαστε με την ανάσα, τις παύσεις και το βλέμμα του αφηγητή, για να γίνουμε αγωγοί της δικής του αλήθειας. Ο συντονιστής οδηγεί την ιστορία στη σκηνή, ενώ ο μουσικός δίνει ρυθμό και ενισχύει την ονειρική διάσταση.

Χωρίς δίχτυ ασφαλείας, αυτοσχεδιάζουμε, προσπαθώντας να πιάσουμε την αόρατη κλωστή που συνδέει τα γεγονότα με την ψυχή. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να τιμήσουμε μια στιγμή της ζωής κάποιου και να της δώσουμε νόημα. Η πιο δυνατή αίσθηση για εμάς είναι η σιωπή που μένει όταν τελειώνει μια ιστορία. 

Κάποτε μια αφηγήτρια μας είπε: «Δεν πίστευα ότι κάποιος που δεν έχει ζήσει τη δική μου ιστορία μπορεί να με συναισθανθεί τόσο… Δεν θα το ξεχάσω ποτέ». Αυτό το πέρασμα από το προσωπικό άνοιγμα στη συλλογική συγκίνηση είναι που κάνει το Playback τόσο μοναδικό.

– Ταξιδεύετε στο εξωτερικό για σεμινάρια και παραστάσεις;

Το Θέατρο Playback είναι μια παγκόσμια γλώσσα και εμείς επιδιώκουμε να είμαστε μέρος της Ελληνικής αλλά και της διεθνούς κοινότητας. Για έναν performer του είδους, η εκπαίδευση δεν σταματά ποτέ· χρειάζεται μια «φαρέτρα» γεμάτη εργαλεία που ακονίζονται συνεχώς.

Όποτε μας δίνεται η ευκαιρία, ταξιδεύουμε στο εξωτερικό για σεμινάρια και συνέδρια, είτε ως ομάδα είτε ατομικά, ενώ παράλληλα φέρνουμε ξένους εκπαιδευτές στην Ελλάδα για να μοιραστούν τη γνώση τους. Αυτές οι ανταλλαγές είναι η «τροφή» μας. Μας ανοίγουν νέους ορίζοντες και μας θυμίζουν ότι, παρά τις πολιτισμικές διαφορές, η ανάγκη των ανθρώπων να ακουστούν είναι παντού η ίδια. Στα επόμενα σχέδιά μας είναι να ενισχύσουμε τις συνεργασίες μας με ευρωπαϊκές ομάδες.

– Ποια είναι η πιο περίεργη «σκηνή» που έχετε παίξει και το πιο αστείο πράγμα που σας έχει συμβεί;

 Στο Playback το απρόβλεπτο είναι ο κανόνας. Μας έχουν ζητήσει να ενσαρκώσουμε  από «ζώα που ψάχνουν τροφή στη ζούγκλα» μέχρι «τα σωματίδια φωτός που χορεύουν στον αέρα» και το «δελτίο ειδήσεων»! Αυτές οι στιγμές  μας χαρίζουν αυθόρμητο χαμόγελο-  γιατί δεν είναι αυτό που κάνουμε. 

Ωστόσο, η πιο περίεργη και ταυτόχρονα αστεία σκηνή είναι αυτή της «συλλογικής αμηχανίας». Υπάρχουν φορές που νιώθεις την ιστορία να «καίει» στα μάτια των θεατών, αλλά η ντροπή τους κρατά σιωπηλούς. Τότε, αυτοσχεδιάζουμε πάνω στην ίδια την αμηχανία, καθρεφτίζοντάς την με χιούμορ πάνω στη σκηνή. Είναι η μαγική στιγμή που ο πάγος σπάει, το κοινό γελάει και οι ιστορίες αρχίζουν και πάλι να ρέουν.

Για εμάς, αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στη σιωπή και το μοίρασμα είναι η πιο αληθινή πλευρά της δουλειάς μας.

– Πόσο ψυχοθεραπευτικό είναι το θέατρο playback;

Το θέατρο Playback δεν είναι ψυχοθεραπεία και δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση έναν θεραπευτικό χώρο. Έχει όμως μια έντονη θεραπευτική διάσταση. Το να σηκωθείς και να μιλήσεις δημόσια για κάτι δικό σου απαιτεί θάρρος· είναι ένα κάλεσμα να βάλεις τις σκέψεις σου σε σειρά.

 

Η μαγεία συμβαίνει όταν ο αφηγητής βλέπει την ιστορία του να καθρεφτίζεται στο σώμα και τη φωνή των ηθοποιών, αποκτώντας ξαφνικά μια θεατρική υπόσταση. Εκείνη τη στιγμή, το προσωπικό βίωμα παύει να είναι «βάρος» και γίνεται μία συλλογική εμπειρία. Αυτή η αίσθηση —ότι η φωνή σου ακούγεται, ότι η εμπειρία σου αγγίζει τους άλλους και ότι τελικά δεν είσαι μόνος— έχει μια βαθιά ανακουφιστική και  μεταμορφωτική δύναμη.

«Το θέατρο Playback δεν “θεραπεύει” με τον παραδοσιακό τρόπο, αλλά προσφέρει αποδοχή και συναισθηματική ενδυνάμωση, θυμίζοντάς μας ότι κάθε ανθρώπινη ιστορία έχει θέση και νόημα».

– Πόσο εύκολο είναι να βιοπορίζεται κανείς αποκλειστικά από την τέχνη σήμερα; Πώς ισορροπείτε τις διαφορετικές επαγγελματικές σας ιδιότητες με τις ανάγκες των Storydrops;

 Η πραγματικότητα για τους καλλιτέχνες στην Ελλάδα είναι απαιτητική και οι Storydrops δεν αποτελούν εξαίρεση. Κανείς μας δεν βιοπορίζεται αποκλειστικά από το Playback. Γι’ αυτό η ομάδα μας αποτελείται από ανθρώπους με διαφορετικές επαγγελματικές αφετηρίες — από την τέχνη έως την ψυχική και σωματική υγεία. 

Αυτή η πολυφωνία είναι που μας τροφοδοτεί. Για να στηρίξουμε το όραμά μας, αναλαμβάνουμε εμείς οι ίδιοι όλες τις πρακτικές ανάγκες —από την παραγωγή και την επικοινωνία μέχρι την οργάνωση και τα γραφιστικά— επιστρατεύοντας κάθε δεξιότητα που διαθέτουμε.

Είναι μια διαρκής άσκηση ισορροπίας, συχνά κουραστική, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής μας ταυτότητας. Κάθε επαγγελματική μας ιδιότητα φέρνει νέα υλικά και οπτικές στις παραστάσεις μας, κάνοντας το τελικό αποτέλεσμα πιο πλούσιο, πολυεπίπεδο και, τελικά, πιο αληθινό.

Υ.Γ.: Οι απαντήσεις είναι συλλογική δουλειά γι’ αυτό δεν υπάρχει όνομα μέλους κάτω από κάθε ερώτηση. 

Info: Οι Storydrops είναι οι Ντόρις Λαμπρινού, Μυρτώ Μπουρίτη και Μαρία Παμούκη (ηθοποιοί/χορευτές της οµάδας). Συντονισμός: Ξένια Μαλαθράκη. Μουσική: Πρατίλας Σπύρος.