Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Η Λενιώ Λιάτσου θέλει να κάνει τη μουσική μια βιωματική εμπειρία για όλους

Η Λενιώ Λιάτσου δημιούργησε τον κύκλο C_Music NOW έχοντας στο νου και την καρδιά της μία μεγάλη αλήθεια για τη σύγχρονη μουσική: Είναι ένα βίωμα συνολικό κι όχι απλά μια ακουστική εμπειρία, είναι μία περφόρμανς που δεν περιορίζεται σε μία σειρά από νότες. Η μουσική είναι εδώ και ετοιμάζεται να μας βάλει σε νέα εμπειρικά μονοπάτια μέσα από τις εκδηλώσεις του C_Music Now στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026.

Στις εκδηλώσεις του C_Music NOW θα δεις τη μουσική να παρουσιάζεται διαφορετικά στους χώρους του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Συναυλίες, περφόρμανς, σκηνικές εμπειρίες, μουσικό θέατρο, ευρωπαϊκή πρωτοπορία είναι τα συστατικά που δημιουργούν έναν πολυσχιδή κύκλο με τη σύγχρονη μουσική στο επίκεντρο

Η Λενιώ Λιάτσου, που επιμελείται τον κύκλο αυτό για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ, μέσα από τις απαντήσεις της θα σε κάνει να καταλάβεις ότι η μουσική δεν είναι απλά κάτι που ακούς, είναι κάτι που νιώθεις.

– Τι είναι το C_Music NOW;

Σε μια πρώτη ανάγνωση είναι η ενότητα της σύγχρονης μουσικής στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, που διοργανώνεται για πρώτη φορά. Σε μια βαθύτερη ανάγνωση είναι μία αλλαγή οπτικής στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη θέση της σύγχρονης μουσικής μέσα στο ίδιο το Φεστιβάλ. Όχι δηλαδή ως ένα εξειδικευμένο παράρτημα αλλά ως ένα ζωντανό πεδίο καλλιτεχνικής πράξης που συνομιλεί ισότιμα με το θέατρο και τον χορό. Αυτό είναι ο κύριος λόγος που τοποθετήθηκε το C_Music NOW μέσα στην Πειραιώς 260.

Λενιώ Λιάτσου: «Η σύγχρονη μουσική πλέον δεν συνυπάρχει απλώς αλλά συνομιλεί και με τις άλλες τέχνες».

– Πώς ανέλαβες να επιμεληθείς αυτόν τον κύκλο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου;

Η αισθητική μου προσέγγιση και το ενδιαφέρον μου για τη ζωντανή, παρούσα πλευρά της σύγχρονης δημιουργίας βρίσκονται σε πλήρη σύμπνοια με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται σήμερα το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου την καλλιτεχνική του ταυτότητα, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Μιχαήλ Μαρμαρινού.

Με τον κύριο Μαρμαρινό έχουμε συνεργαστεί πολλές φορές στο παρελθόν και γνωρίζει όχι μόνο την πολυετή ενασχόλησή μου με τη σύγχρονη μουσική, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο την προσεγγίζω.

Όταν μου έγινε η πρόταση να αναλάβω αυτόν τον κύκλο, ένιωσα ότι υπήρχε μια ουσιαστική συνάντηση τρόπων σκέψης. Ο ίδιος έχει περιγράψει το Φεστιβάλ ως ένα δυναμικό πεδίο συνάντησης και ανταλλαγής ιδεών, που φέρνει το ελληνικό κοινό σε επαφή με την πιο τρέχουσα καλλιτεχνική δημιουργία διεθνώς. Αυτή η αντίληψη βρίσκεται πολύ κοντά στον τρόπο με τον οποίο κι εγώ βλέπω τη σύγχρονη μουσική.

Η αναζήτηση του νέου, η διερεύνηση νέων μορφών και η ζωντανή σχέση της τέχνης με την εποχή της είναι στοιχεία που βρίσκονται στον πυρήνα της δουλειάς μου. Γι’ αυτό αποδέχτηκα με μεγάλη χαρά την πρόταση: γιατί είδα ότι μπορούσαμε να δημιουργήσουμε έναν κύκλο που δεν παρουσιάζει απλώς σύγχρονη μουσική, αλλά ανοίγει έναν διάλογο για το πού βρίσκεται η μουσική σήμερα και προς τα πού μπορεί να κινηθεί.

– Η σκέψη πίσω από το C_Music NOW είναι η μουσική ως βίωμα;

Η εστίαση του C_Music NOW είναι ακριβώς αυτό, να προσφέρουμε στους θεατές μία εμπειρία παράστασης χωρίς να προϋποθέτει κάποια ειδική γνώση ή εξοικείωση με την σύγχρονη μουσική. Η πρώτη μας δράση, το Einstein on the Beach ήταν μία πολύ καλή εισαγωγή σε αυτό που θέλουμε να πετύχουμε.

Η σύγχρονη μουσική που μας ενδιαφέρει μπορεί να ονομαστεί μουσική στο διευρυμένο πεδίο. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν τρόπο προσέγγισης της σύγχρονης σύνθεσης, στον οποίο —όπως έχει διατυπωθεί από τη συνθέτρια και περφόρμερ Τζένιφερ Γουόλς στο μανιφέστο της The New Discipline— οι συνθέτες αναγνωρίζουν και αξιοποιούν το γεγονός ότι στη σκηνή βρίσκονται άνθρωποι και ότι αυτοί οι άνθρωποι διαθέτουν σώμα.

Δηλαδή, η θεατρική χειρονομία, η χρήση της τεχνολογίας και η δραματουργία που μπορεί να έχει μια παράσταση δεν είναι πρόσθετα στοιχεία, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της μουσικής εμπειρίας.

Αυτό ακριβώς είναι το πεδίο που θέλει να εξερευνήσει το C_Music NOW.

Οι Quatuor Diotima θα παρουσιάσουν το Αφιέρωμα στον Γιώργο Απέργη στις 28/6. / Michel Nguyen

– Πώς ήταν οι πρώτες αντιδράσεις;

Υπήρξε ένας πολύ έντονος ενθουσιασμός από το κοινό, κάτι που προσωπικά είχα καιρό να δω σε αντίστοιχη συναυλιακή συνθήκη.

Η παράσταση είχε μεγάλη διάρκεια, περίπου τρεις ώρες και είκοσι λεπτά, και από τη φύση της δραματουργίας υπήρχε η δυνατότητα ελεύθερης κίνησης στο χώρο, με ανοιχτές πόρτες — το κοινό μπορούσε να εισέρχεται και να αποχωρεί κατά βούληση.

Παρ’ όλα αυτά, η μεγάλη πλειοψηφία παρέμεινε καθ’ όλη τη διάρκεια, ενώ ακόμη και όσοι βγήκαν προσωρινά, επέστρεψαν. Αυτό που κυριάρχησε ήταν μια έντονη αίσθηση συγκέντρωσης και κοινής εμπειρίας, σαν το έργο να «κρατούσε» τον θεατή μέσα του.

Κάτι τέτοιο, ειδικά σε τόσο μεγάλης διάρκειας και ανοιχτής φόρμας έργο, είναι για μένα η πιο ουσιαστική ένδειξη ότι η παράσταση λειτούργησε.

– Το κοινό του Φεστιβάλ και ειδικά της Πειραιώς 260 είναι κοινό που το ενδιαφέρει η καινοτομία. Αλλά αυτό που λες είναι ενθαρρυντικό, σημαίνει όντως ότι δεν αντιμετωπίζεται το C_Music NOW ως κάτι πολύ εξειδικευμένο, έτσι δεν είναι;

Ναι, και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Η σύγχρονη μουσική έχει μετατοπιστεί εδώ και αρκετά χρόνια από την εικόνα μιας κλειστής ή ελιτίστικης απεύθυνσης προς κάτι πολύ πιο συνδεδεμένο με τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Κάθε πρόταση έχει τη δική της ισορροπία ανάμεσα στα στοιχεία της μουσικής, του θεάτρου και της σκηνικής πράξης — σε κάποιες περιπτώσεις η ζυγαριά γέρνει περισσότερο προς το θέατρο, όπως στους Needcompany, σε άλλες περισσότερο προς τη μουσική, όπως στο Nadar Ensemble. Αυτό που τις ενώνει είναι ότι όλες συνομιλούν με την επικαιρότητα και με τον τρόπο που βιώνουμε τον σύγχρονο κόσμο.

Από την επικείμενη δράση Lee Miller in Hitler’s Bathtub, των Needcompany / Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου

– Θα έλεγες ότι αυτό είναι και το κοινό των δημιουργών που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα, παρόλο που τα θεάματα μπορεί να είναι διαφορετικά;

Ναι. Το κοινό σημείο είναι ότι προσκαλούμε καλλιτέχνες που τους ενδιαφέρει να δημιουργούν νέες μορφές μουσικής παρουσίασης, να διαμορφώνουν εμπειρίες παράστασης για το κοινό και να προσεγγίζουν τη σύγχρονη πραγματικότητα με έναν κριτικό στοχασμό, την οποία αφουγκράζονται μέσα από τη δουλειά τους.

«Οι αισθητικές προσεγγίσεις ποικίλουν στις δράσεις του C_Music NOW, αλλά το κοινό είναι αυτό: έργα που διευρύνουν την αντίληψή μας για το τι μπορεί να αποτελέσει ένα σύγχρονο μουσικό γεγονός τώρα, σήμερα».

– Καταλαβαίνω ότι δεν θα μπορούσες να ξεχωρίσεις highlights από τις δικές σου επιλογές, οπότε ποια είναι η επόμενη δράση του C_Music Now;

Πράγματι δεν μπορώ να ξεχωρίσω, η κάθε δράση έχει τη δική της αξία. Η επόμενη είναι το TEMPI για 57 ηλεκτρονικούς παλμούς και ηλεκτρονικά, από τον συνθέτη ηλεκτρονικής μουσικής Ορέστη Καραμανλή στις 16 Ιουνίου στην Πειραιώς 260. Ο τίτλος του έργου «παίζει» σε 2 επίπεδα, από τη μία στον μουσικό χρόνο, το τέμπο και από την άλλη βεβαίως στον τόπο της τραγωδίας. Η περφόμανς είναι συμμετοχική, δηλαδή 57 άνθρωποι από το κοινό θα συνδεθούν με μικρόφωνα επαφής και μέσα από μία ζωντανή ψηφιακή επεξεργασία θα δημιουργηθεί ένα ηχητικό μνημείο, ένα ηχοτοπίο που θα αλλάζει ανάλογα με τη συναισθηματική κατάσταση των συμμετεχόντων. Νομίζω ότι θα είναι πολύ συγκινητικό.

Είναι ακριβώς αυτό που λέγαμε πριν, όταν ένα έργο εξελίσσεται σε κοινή βιωματική εμπειρία. Κι είναι κι από έναν πρωτοεμφανιζόμενο συνθέτη στο Φεστιβάλ, το είναι και από τους βασικούς άξονες του C_Music Now, το να παρουσιάσει νέους δημιουργούς και να τους δώσει βήμα.

– Λενιώ Λιάτσου, πώς μπήκε η μουσική στη δική σου ζωή;

Αβίαστα καθώς και οι 2 γονείς μου είναι μουσικοί. Ήταν το περιβάλλον τέτοιο και ακούγαμε αρκετά κλασική και σύγχρονη μουσική μέσα στο σπίτι. Με αυτή τη μουσική μεγάλωσα και μετά από 4 ετών είμαι στα ωδεία, έπειτα στα πανεπιστήμια, ήταν αναπόφευκτο.

Λενιώ Λιάτσου: «Πάντα με έλκυε η σύγχρονη μουσική, ήξερα από πολύ μικρή ότι αυτό ήθελα να κάνω. Στην Ελλάδα ήταν λίγο δύσκολο καθώς ακόμα και στις σπουδές η ύλη που θεωρείται σύγχρονο ρεπερτόριο σε όλα τα όργανα είναι απαρχαιωμένη».

Το προεδρικό διάταγμα στο οποίο διατυπώνεται η υποχρεωτική ύλη είναι του 1957, οπότε σύγχρονος συνθέτης μπορεί να θεωρείται και ο Debussy σε ένα δίπλωμα πιάνου. Οπότε, όπως καταλαβαίνεις, δεν μπορούσα να ασχοληθώ όπως ήθελα εδώ. Με το που έφυγα και πάτησα το πόδι μου στο Λονδίνο, όπου σπούδασα, επικεντρώθηκα αποκλειστικά σε αυτό.

– Είναι ευοίωνο που γίνονται, λοιπόν, πράγματα που έρχονται να μας πουν τι είναι σύγχρονη μουσική σήμερα…

Θεωρώ ότι αυτό είναι και η βασική ευθύνη της θέσης που έχω. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος συγκροτεί έναν διάλογο με την ευρωπαϊκή πρωτοπορία.

Έχουμε καλέσει καλλιτέχνες και σύνολα που διαμορφώνουν ενεργά τη μουσική γλώσσα και τις τάσεις της εποχής μας. Είναι μια ευκαιρία για το κοινό να έρθει σε άμεση επαφή με το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή διεθνώς στη σύγχρονη μουσική.

Αυτή η συνάντηση είναι ήδη παρούσα ως γεγονός και ως εμπειρία — και αυτό είναι που έχει σημασία.

– Ποιο συναίσθημα θα ήθελες να έχει ο θεατής βγαίνοντας από μία δράση του C_Music NOW;

Το συναίσθημα που θα ήθελα να έχει ο θεατής είναι αυτό που προκύπτει όταν βγαίνεις από μια αίθουσα έχοντας βιώσει κάτι με όλο σου το σώμα, χωρίς να μπορείς απαραίτητα να το ορίσεις αμέσως.

Να έχει συμβεί μια μετατόπιση. Κάτι που δεν εξαντλείται τη στιγμή της εμπειρίας, αλλά συνεχίζει να λειτουργεί μέσα σου και την επόμενη μέρα — να το σκέφτεσαι, να το επεξεργάζεσαι, να επιστρέφεις σε αυτό.

Από την επικείμενη εκδήλωση Hide to Show , των Nadar Ensemble / Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου

– Πόσο σημαντική είναι η μουσική για την έκφρασή σου;

Πολύ. Η μουσική, ακριβώς επειδή είναι από τις πιο αφαιρετικές μορφές τέχνης, έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί σε ένα βαθύτερο επίπεδο εμπειρίας, πέρα από το άμεσα λεκτικό ή συνειδητό.

Αυτή η αφαιρετικότητα της δίνει και μια διάσταση που θα έλεγα ότι μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά, γιατί επιτρέπει μια άμεση επαφή με συναισθήματα και καταστάσεις χωρίς να χρειάζεται να τις ονομάσεις ή να τις εξηγήσεις.

– Αγαπώντας τη σύγχρονη μουσική που είναι το εδώ και το τώρα στην τέχνη σου. Αυτό σε επηρεάζει ώστε να είσαι κι εσύ στο εδώ και στο τώρα;

Νομίζω ότι το να ασχολείσαι με τη σύγχρονη μουσική, που είναι κατεξοχήν το «εδώ και τώρα» της τέχνης, σε κρατά αναγκαστικά σε μια διαρκή εγρήγορση.

Σε έναν βαθμό σε διατηρεί πιο κοντά στην παιδικότητα απέναντι στα πράγματα — με την έννοια της περιέργειας, της ανοιχτότητας και του ενθουσιασμού της εξερεύνησης. Και νομίζω ότι αυτό με χαρακτηρίζει.

Info: Μπορείς να μάθεις για όλες τις εκδηλώσεις του κύκλου C_Music NOW του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και να προμηθευτείς τα εισιτήριά σου εδώ.