Για λίγο πιστέψαμε ότι γλιτώσαμε: 5 αλήθειες για τις φωτιές που αρνούμαστε να παραδεχτούμε
- 3 ΑΥΓ 2026
Για λίγο, σχεδόν το πιστέψαμε. Βλέπαμε την υπόλοιπη Ευρώπη να ζει πρωτοφανείς καύσωνες από τις αρχές του καλοκαιριού κι εμείς, με έναν σχετικά ήπιο Ιούνιο και ένα βατό πρώτο μισό του Ιουλίου, ανασάνουμε κρυφά. «Λες φέτος να γλιτώσουμε;» ψιθυρίσαμε σχεδόν φοβισμένα, λες και αν το λέγαμε δυνατά θα προκαλούσαμε τη μοίρα μας.
Και μετά, ήρθαν τα τέλη Ιουλίου. Και η αυλαία της ψευδαίσθησης έπεσε με τον ίδιο ακριβώς, γνώριμο, εφιαλτικό τρόπο. Ο ουρανός μαύρισε ξανά, οι ειδοποιήσεις του 112 άρχισαν να βαράνε ασταμάτητα, τα social media γέμισαν εκκλήσεις για απεγκλωβισμούς ζώων και οι ειδήσεις μετατράπηκαν για άλλη μια φορά σε πολεμικό ανακοινωθέν. Κάθε φορά που η χώρα πιάνει φωτιά, το μυαλό μας κάνει σχεδόν αυτόματα, ακριβώς τα ίδια παράλογα λογικά «άλματα». Είναι μια συλλογική, ετήσια ιεροτελεστία οργής, ματαιότητας και θλίψης.
1. Το «συνηθίσαμε» είναι το πιο επικίνδυνο πράγμα που μας συμβαίνει
Οι φονικές φωτιές στο Μάτι ήταν για μένα η πρώτη φορά που λόγω επαγγέλματος, έπρεπε να παρακολουθώ 24/7. Με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Εσύ θυμάσαι τις πρώτες φορές που είδες εικόνες με φλόγες στα δελτία; Το σφίξιμο στο στομάχι ήταν ίσως αβάσταχτο. Τώρα, πιάνουμε τους εαυτούς μας να κοιτάζουν τον θολό από τους καπνούς ουρανό, να σκουπίζουμε τη στάχτη από μπαλκόνια και παρμπρίζ αυτοκινήτων και να αναρωτιόμαστε: «Πού έχει σήμερα φωτιές;». Η κανονικοποίηση της καταστροφής είναι ο μεγαλύτερος θρίαμβος της παραίτησής μας. Γινόμαστε «στο ίδιο έργο θεατές», παρακολουθούμε από τις οθόνες μας μια προαναγγελθείσα καταστροφή και το χειρότερο είναι ότι σταματήσαμε να εκπλησσόμαστε.
2. Η κλιματική κρίση είναι πραγματική, αλλά έχει καταντήσει η πιο άνοστη «καραμέλα»
Ας το ξεκαθαρίσουμε: Ναι, ζούμε στην εποχή της κλιματικής κατάρρευσης. Ναι, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι ακραίοι άνεμοι και οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν συνθήκες «μπαρουταποθήκης». Αλλά το να επικαλείται το κράτος την κλιματική κρίση και «καιρικά φαινόμενα που ξεπερνούν κάθε σχεδιασμό» κάθε φορά που καίγονται δάση, περιουσίες και κινδυνεύουν και χάνονται ανθρώπινες ζωές, είναι ο απόλυτος πολιτικός κυνισμός. Η κλιματική κρίση δεν είναι δικαιολογία για το ότι δεν καθαρίστηκαν τα δάση όταν έπρεπε. Δεν είναι δικαιολογία για τις ελλείψεις σε οργανικές θέσεις πυροσβεστών, ούτε για τα αντιπυρικά έργα που μένουν στα χαρτιά. Η κλιματική αλλαγή επιβάλλει περισσότερη ετοιμότητα, όχι περισσότερες δικαιολογίες.
3. Βλέπουμε τι κάνουν έξω και αναρωτιόμαστε «εμείς γιατί δεν μπορούμε;»
Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η πρόληψη ξεκινάει από τον χειμώνα. Διαχείριση της δασικής βιομάζας, διάνοιξη ζωνών, σύγχρονα μοντέλα επιτήρησης με drones και αισθητήρες, αυστηρότατα πρόστιμα και, κυρίως, μια συνεκτική στρατηγική που δεν αλλάζει κάθε φορά που αλλάζουν υπουργικοί θώκοι.
Στην Ελλάδα η πρόληψη εξαντλείται σε ένα γραφειοκρατικό μπαλάκι ευθυνών ανάμεσα σε Δήμους, Δασαρχεία και Περιφέρειες, όπου ο ένας δείχνει τον άλλον και στο τέλος δεν φταίει κανείς.
Γιατί άλλοι επενδύουν στο πώς να μην ξεκινήσει η φωτιά, ενώ εμείς συνεχίζουμε να ποντάρουμε τα πάντα στην καταστολή την ώρα που φυσάει 8 μποφόρ;
4. Η ατομική ευθύνη δεν ακυρώνει την κρατική (και το αντίστροφο)
Ναι, είναι εξοργιστικό να ερχόμαστε αντιμέτωποι με εγκληματική ανευθυνότητα ορισμένων συμπολιτών μας. Όμως, η επίκληση της «ατομικής ευθύνης» από την πολιτεία έχει καταντήσει επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
Το να στέλνεις 112 για εκκένωση είναι σωτήριο και απαραίτητο για την ανθρώπινη ζωή. Δεν είναι όμως πολιτική πυροπροστασίας.
Το 112 είναι η ομολογία ότι το σύστημα πρόληψης απέτυχε και το μόνο που απέμεινε είναι να τρέξουμε να σωθούμε.
5. Η ανείπωτη θλίψη για το «μετά» και τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής
Πυρκαγιά στην Αγία Παρασκευή, Δυτική Αττική, 1 Αυγούστου, 2026. / Aris Oikonomou / SOOC
Πίσω από τους αριθμούς των καμένων στρεμμάτων υπάρχουν ζωές. Υπάρχουν οι εποχικοί πυροσβέστες και οι εθελοντές που παλεύουν με τις φλόγες χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό, εξαντλημένοι, ρισκάροντας τη σωματική και ψυχική τους ακεραιότητα. Υπάρχουν οι άνθρωποι που βλέπουν τους κόπους μιας ζωής να γίνονται στάχτη μέσα σε δέκα λεπτά. Και φυσικά, υπάρχει η πανίδα που αφανίζεται αθόρυβα. Το πιο μαύρο συναίσθημα δεν είναι την ώρα που καίγεται το δάσος· είναι η επόμενη μέρα.
Όταν τα ΜΜΕ θα αλλάξουν θεματολογία, οι πολιτικοί θα επιστρέψουν στις αντιπαραθέσεις τους κι εμείς θα μείνουμε να κοιτάμε ένα σεληνιακό, απανθρακωμένο τοπίο, αναρωτώμενοι πόσο τσιμέντο και πόση ζέστη αντέχουμε.
Το δια ταύτα
Δεν είναι θέμα ατυχίας, ούτε «κακιάς στιγμής». Είναι θέμα προτεραιοτήτων. Αν κάθε καλοκαίρι το πλάνο μας είναι απλά να προσευχόμαστε να μην φυσάει, τότε δεν μιλάμε για κρατικό μηχανισμό, αλλά για τζόγο.
Μόνο που σε αυτό το παιχνίδι, παίζουμε στα ζάρια το μέλλον μας. Και το πρόβλημα όταν ποντάρεις πάνω στη φωτιά, είναι ότι στο τέλος δεν μένει τίποτα όρθιο για να διεκδικήσεις.
