Μαρία Πετεβή: «Στη μεγαλύτερη δυσκολία η λύση είναι οι άλλοι»

ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΜΠΟΣΤΑΝΤΖΟΓΛΟΥ
4 ΝΟΕ 2026

Με αφορμή τη θεατρική παράσταση Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη, η Μαρία Πετεβή μιλά για τη δύναμη της γυναικείας συλλογικότητας, τα ορατά και αόρατα στερεότυπα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι γυναίκες σήμερα, τις επιλογές που διαμορφώνουν την πορεία της, αλλά και τις μικρές, καθημερινές πράξεις αντίστασης.

Η Μαρία Πετεβή ανήκει σε εκείνη την κατηγορία καλλιτεχνών, που όσο κι αν την παρακολουθείς επί σκηνής ή στην οθόνη, η αληθινή της ακτινοβολία αποκαλύπτεται όταν αρχίσει να μιλάει. Χωρίς ίχνος επιτήδευσης, με μια αφοπλιστική ειλικρίνεια και μια σπάνια, σχεδόν παιδική ενσυναίσθηση, είναι ένας άνθρωπος που λειτουργεί ως σφουγγάρι απέναντι στα ερεθίσματα του κόσμου -κι ας παραδέχεται χαμογελώντας πως είναι το «φυτό της τάξης» που αγχώνεται πάντα να τα κάνει όλα τέλεια.

Φέτος το χειμώνα, τη συναντάμε στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης «Κάρολος Κουν», σε μια από τις must see παραστάσεις της σεζόν: το Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη, σε σκηνοθεσία Μαρίας Ξανθοπουλίδου και διασκευή Ηρώς Μπέζου. Εκεί μαζί με άλλες 7 γυναίκες ηθοποιούς, στήνουν επί σκηνής έναν μυστικό, ασφαλή χώρο αντίστασης απέναντι στην καταπίεση, αποδεικνύοντας πως η λογοτεχνία και η γυναικεία συλλογικότητα, μπορούν να γίνουν σωσίβια λέμβος στις πιο σκοτεινές περιόδους της ζωής.

Η Μαρία Πετεβή μιλά για τις επιλογές που διαμορφώνουν την επαγγελματική πορεία της, για τα «κουτάκια» που η κοινωνία εξακολουθεί να επιβάλλει στις γυναίκες, αλλά και για την βαθιά της πίστη πως η μόνη απάντηση στην αδηφαγία της εποχής είναι η αλληλεγγύη, η ευαλωτότητα και το να μοιράζεσαι τα σκοτάδια σου με τους άλλους.

Μαρία Πετεβή: «Στη μεγαλύτερη δυσκολία η μόνη λύση είναι οι άλλοι»

Μέρος 1ο: Η Λολίτα στην Τεχεράνη & η γυναικεία ενδυνάμωση

– Στο «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη» παρακολουθούμε πώς η λογοτεχνία και η συνάντηση γυναικών σε έναν ασφαλή χώρο μετατρέπονται σε πράξη αντίστασης. Πώς βιώνεις εσύ αυτή τη μυστική «ιεροτελεστία» επί σκηνής και τι σημαίνει για σένα γυναικεία συλλογικότητα;

Πριν ακόμα μου γίνει η πρόταση, είχα διαβάσει ότι θα ανέβει αυτή η παράσταση και ήταν από τις δουλειές που μου είχαν τραβήξει αμέσως το ενδιαφέρον. Όταν συνάντησα τη σκηνοθέτρια μας, τη Μαρία Ξανθοπουλίδου, της είπα αμέσως πόσο πολύ ήθελα να είμαι μέρος της, ακριβώς επειδή θα είμασταν 8 γυναίκες επί σκηνής. Αγαπώ πάρα πολύ τις γυναίκες, και οι συγκεκριμένες συνάδελφοι είναι απλώς φανταστικές. Έχουμε δέσει απίστευτα· είμαστε διαφορετικές μεταξύ μας, αλλά με έναν μαγικό τρόπο συμπληρώνουμε η μία την άλλη.

Αυτό που συμβαίνει στο έργο, συνέβη κατά κάποιον τρόπο και στην πραγματικότητα μεταξύ μας. Βρεθήκαμε, διαβάσαμε κείμενα από τη Λολίτα, και τον Μεγάλο Γκάτσμπυ, και τα συζητούσαμε σαν μια πραγματική σχολική τάξη, ανταλλάσσοντας απόψεις. Η λογοτεχνία και η τέχνη γενικότερα έχουν αυτή τη δύναμη: σε φέρνουν κοντά με τους άλλους, ανοίγουν έναν εσωτερικό χώρο για να γνωρίσεις τον εαυτό σου, να μπεις στα παπούτσια διαφορετικών ψυχισμών και να συμπονέσεις.

Μαρία Πετεβή: «Η γυναικεία συλλογικότητα για μένα είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη. Είναι ομορφιά. Ως γυναίκα, τη μεγαλύτερη και πιο ζεστή αγκαλιά τη βρίσκω πάντα εκεί. Εκεί καταφεύγω έτσι κι αλλιώς».

– Η παράσταση είναι βασισμένη σε αληθινά γεγονότα στο Ιράν, μια χώρα όπου οι γυναίκες μέχρι και σήμερα πληρώνουν με τη ζωή τους τον αγώνα για ελευθερία. Ποιες «αόρατες» ή σύγχρονες μορφές επιβολής νιώθεις ότι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σήμερα ως γυναίκες, ακόμα και στις δυτικές κοινωνίες;

Ο φόβος και ο περιορισμός που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες δεν εξαντλούνται μόνο στο Ιράν. Σίγουρα εκεί βιώνουν μια ακραία κατάσταση, αλλά η καταπίεση έχει πολλές μορφές. Ακόμα και στις δυτικές κοινωνίες, οι γυναίκες καλούμαστε συνεχώς να αποδεικνύουμε την αξία μας πολύ περισσότερο. Στον εργασιακό χώρο οι μισθοί συχνά δεν είναι ισάξιοι, ενώ για να ακουστεί η φωνή μας πρέπει να θέτουμε πολύ πιο αυστηρά όρια. Τίποτα δεν είναι αυτονόητο.

Υπάρχει όμως κι ένας πιο υπόγειος, εσωτερικευμένος περιορισμός, στενά συνδεδεμένος με το καπιταλιστικό μας σύστημα. Η γυναίκα καλείται να χωρέσει σε άπειρα «κουτάκια» και ρόλους: να είναι η τέλεια επαγγελματίας, η τέλεια μητέρα, η σύντροφος, η θεραπεύτρια, ο βράχος των πάντων. Υπάρχει μια συνεχής κοινωνική πίεση για το πότε θα κάνεις παιδιά, γιατί δεν παντρεύτηκες, πώς «πρέπει» να είσαι. Κι έπειτα, είναι τα πρότυπα ομορφιάς που καταναλώνουμε καθημερινά: πόσο αδύνατη πρέπει να είσαι, πώς πρέπει να μοιάζεις.

Διάβαζα πρόσφατα ότι οι γυναίκες εμφανίζουν στατιστικά περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα, ακριβώς επειδή έχουν μάθει να συμπαραστέκονται, να καταπιέζουν τις εκρήξεις τους και να μην εκφράζονται ελεύθερα. Αυτό λέει πολλά. Είναι σημαντικό να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναλογιζόμαστε: «Αυτή η ανάγκη είναι πραγματικά δική μου ή είναι αυτό με το οποίο με βομβαρδίζει το Instagram;». Η ομορφιά και η ελευθερία βρίσκονται στον πυρήνα της διαφορετικότητάς μας.

– Στο έργο, η τέχνη λειτουργεί ως καταφύγιο και μέσο επιβίωσης. Υπήρξε κάποια στιγμή στη δική σου ζωή που η τέχνη λειτούργησε ως το δικό σου «ασφαλές καταφύγιο»;

Φυσικά. Η χρονιά που πέρασε ήταν για μένα πάρα πολύ δύσκολη και το μέρος που βρήκα καταφύγιο ήταν η λογοτεχνία. Διαβάζω συνέχεια. Λόγω της παράστασης, μάλιστα, έπιασα ξανά κλασικά έργα που δεν είχα διαβάσει, όπως το Περηφάνια και Προκατάληψη της Τζέιν Όστεν, την Πρόσκληση σε έναν αποκεφαλισμό του Ναμπόκοφ, τον Μεγάλο Γκάτσμπυ.

Μαρία Πετεβή: «Η τέχνη είναι μια σωσίβια λέμβος για τους ανθρώπους όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Δεν είναι τυχαίο που ανθίζει πάντα, ακόμα και στις πιο σκοτεινές εποχές».

Είτε πρόκειται για τη λογοτεχνία, το θέατρο, τη ζωγραφική, την ποίηση ή τη μουσική, η τέχνη είναι ένα ψυχικό θεραπευτήριο. Είναι ο τρόπος μας να αντιστεκόμαστε, να εκφραζόμαστε και, πάνω απ’ όλα, να ενωνόμαστε.

– Στη σκηνή μοιράζεστε την ιστορία 8 γυναίκες ηθοποιοί, υπό τη σκηνοθεσία της Μαρίας Ξανθοπουλίδου και τη διασκευή της Ηρώς Μπέζου. Πώς διαμορφώθηκε η δυναμική ανάμεσα σε τόσες δημιουργικές γυναίκες;

Ήταν μια υπέροχη συνάντηση από την πρώτη στιγμή! Στα διαλείμματα των δοκιμών άκουγες συνέχεια τις φωνές μας να πετάγονται από το ένα θέμα στο άλλο, με τη μία να συμπληρώνει την άλλη. Γίναμε μια γροθιά. Υπήρχε τεράστια άνεση, ειλικρίνεια και πολύ χιούμορ.

Η Μαρία έκανε μια εξαιρετική επιλογή στη διανομή. Αν και είμαστε πολύ διαφορετικές προσωπικότητες, έχουμε μια κοινή ενέργεια που κουμπώνει τέλεια. Ακόμα και τώρα που μιλάμε, το ομαδικό μας chat έχει «σπάσει» από τα μηνύματα! Είναι μεγάλη ευλογία να πηγαίνεις στη δουλειά σου και να νιώθεις: «Τι ωραία, ήρθα στο σπίτι μου, θα συναντήσω ανθρώπους που λαχταρώ να δω».

Μέρος 2ο: Καλλιτεχνικές επιλογές, θέατρο & τηλεόραση

– Κοιτάζοντας τις πρόσφατες επιλογές σου από «Τα Σκυλιά» του Ανέστη Αζά και τις «Λουόμενες» της Κατερίνας Μαυρογεώργη, μέχρι τη «Λολίτα στην Τεχεράνη» βλέπουμε παραστάσεις με ισχυρό κοινωνικοπολιτικό πυρήνα και έντονο το στοιχεία της ομάδας. Ποια είναι τα προσωπικά σου κριτήρια για να πεις το «ναι»;

Αγαπώ πολύ να συνεργάζομαι με ανθρώπους που έχουν να πουν κάτι που μετακινεί κι εμένα την ίδια. Έχω επιλέξει αυτή τη δουλειά —ή μάλλον με έχει επιλέξει— από πολύ μικρή. Από 4 ετών έλεγα ότι θα γίνω ηθοποιός και αυτό δεν άλλαξε ποτέ. Ήταν ο τρόπος μου να υπάρχω, να φτιάχνω κόσμους, να αναλύω την πραγματικότητα και να ξεφεύγω ίσως κι από έναν υπαρξιακό φόβο του θανάτου.

Μαρία Πετεβή: «Δεν έχω καμία ματαιοδοξία να είναι όλα πάνω μου. Αντίθετα, λατρεύω τη συλλογική δουλειά, να μοιράζομαι το βάρος του υλικού με τους συναδέλφους μου επί σκηνής για να πούμε μια κοινή ιστορία».

Τα κριτήριά μου είναι το κείμενο να αγγίζει κάτι που με καίει κοινωνικά ή υπαρξιακά, να με δυσκολεύει υποκριτικά ώστε να μην καταφεύγω στις ευκολίες μου, και πάνω απ’ όλα οι συνεργάτες. Για μένα, η ποιότητα των ανθρώπων με τους οποίους συνυπάρχεις, είναι συχνά σημαντικότερη ακόμα κι από το ίδιο το έργο.

– Ο κόσμος σε αγάπησε μέσα από την τηλεόραση και τις «Άγριες Μέλισσες», αλλά έκτοτε είσαι πιο φειδωλή στις επιλογές σου στη μικρή οθόνη. Τι πρέπει να έχει μια τηλεοπτική πρόταση για να σε συγκινήσει σήμερα;

Δεν είμαι καθόλου αρνητική με την τηλεόραση· απεναντίας, θεωρώ ότι επιτελεί ένα πολύ σοβαρό έργο, κρατώντας συντροφιά σε ανθρώπους που μπορεί να μην έχουν πρόσβαση στο θέατρο ή σε άλλη διασκέδαση.

Αυτό που ονειρεύομαι είναι πιο προσεγμένες δουλειές, ενδεχομένως μια σειρά λίγων επεισοδίων, format που επιτρέπει περισσότερο χρόνο γυρίσματος και υψηλότερη ποιότητα. Θέλω το κείμενο να έχει ενδιαφέρον και ο ρόλος να μην θυμίζει πράγματα που έχω ξανακάνει.

Φυσικά, υπάρχει και η πραγματικότητα του βιοπορισμού. Είμαι μια ηθοποιός που ζει αποκλειστικά από αυτή τη δουλειά, αλλά πάντα προσπαθώ να επιλέγω με γνώμονα την εξέλιξή μου και τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από το project.

– Ποιο είναι το μεγαλύτερο στερεότυπο που έχεις κληθεί να καταρρίψεις είτε ως νέα ηθοποιός, είτε ως σύγχρονη γυναίκα; Τι πιστεύεις ότι χρειάζονται περισσότερο οι γυναίκες σήμερα;

Επειδή ως χαρακτήρας είμαι πιο πράος άνθρωπος, αποφεύγω τις συγκρούσεις και λειτουργώ συχνά «πυροσβεστικά» ή με χιούμορ, έχω αντιμετωπίσει το στερεότυπο ότι τα όριά μου μπορούν να καταπατηθούν πιο εύκολα.

Ειδικά όταν είσαι νέα γυναίκα και έχεις ένα πιο γλυκό ή «παιδικό» παρουσιαστικό, νιώθεις ότι πρέπει να γίνεις σκληρή ή απόμακρη για να σε σεβαστούν. Βρίσκω παράδοξο το ότι η ευγένεια και η διαλλακτικότητα εκλαμβάνονται ως αδυναμία, ενώ θα έπρεπε να είναι το έδαφος για ακόμα μεγαλύτερο σεβασμό.

Όσο για το τι χρειάζονται οι γυναίκες από τις άλλες γυναίκες;

Μαρία Πετεβή: «Δεν πιστεύω σε αυτό που λένε “γυναικείο ανταγωνισμό”, θεωρώ ότι είναι ένα κοινωνικό κατασκεύασμα. Όσο μεγαλώνω, βρίσκω όλο και μεγαλύτερη στοργή, προστασία και αλληλεγγύη ανάμεσά μας».

Η γυναικεία φύση έχει μια εκρηκτική δύναμη αλλά και μια θεραπευτική ενέργεια. Όταν θέλω να θεραπευτώ, στρέφομαι πάντα στις γυναίκες.

– Τι είναι αυτό που σε τρομάζει περισσότερο όταν πιάνεις στα χέρια σου έναν νέο ρόλο και τι σε απελευθερώνει όταν ανεβαίνεις στη σκηνή;

Πάντα τρομάζω! Είμαι φοβερά αυστηρή με τον εαυτό μου, το «φυτό» της τάξης, δουλεύω ώρες στο σπίτι, προετοιμάζομαι, ψάχνω. Αυτό που με στρεσάρει περισσότερο είναι η ευθύνη απέναντι στον σκηνοθέτη που με εμπιστεύτηκε. Θέλω να τον βγάλω ασπροπρόσωπο, να υπηρετήσω το όραμά του.

Αυτό όμως που με απελευθερώνει και το κατέκτησα με τα χρόνια είναι η συνειδητοποίηση ότι η παράσταση δεν αφορά εμένα. Είμαι απλώς ένας αγωγός, ένας φορέας μέσα από τον οποίο θα βρει φωνή ένα κείμενο, ένας συγγραφέας, μια ιστορία, για να φτάσει στους θεατές.

Μαρία Πετεβή: «Όταν φεύγεις από τον ναρκισσισμό και την ανασφάλεια του “πώς θα φανείς” και εστιάζεις στο τι πρόκειται να προσφέρεις στον άλλον, τότε απελευθερώνεσαι πραγματικά».

Μέρος 3ο: Γνωρίζοντας καλύτερα τη Μαρία Πετεβή

– Πέρα από την υποκριτική, ποια είναι εκείνα τα μικρά, καθημερινά πράγματα που σε χαλαρώνουν και σε κάνουν να χαμογελάς;

Συγκινούμαι βαθιά από ανθρώπους που επιτελούν κοινωνικό έργο ή κάνουν μικρές πράξεις φροντίδας, είτε φροντίζουν ηλικιωμένους, είτε ταΐζουν αδέσποτα. Αυτές οι μικρές πράξεις αντίστασης στη ματαιότητα και τον κυνισμό της εποχής με ξεκουράζουν ψυχικά.

Επίσης, η οικογένειά μου -είμαστε πάρα πολύ δεμένοι-, τα ανίψια μου, το διάβασμα, η φύση, το να τραγουδάω την ώρα που πλένω τα πιάτα, και φυσικά οι γάτες μου. Αγαπώ όλα τα ζώα, εκτός από τις κατσαρίδες με τις οποίες είμαι λίγο ρατσίστρια, αλλά οι γάτες έχουν κάτι πολύ θεραπευτικό, μια σιωπηλή σοφία. Έρχονται πάνω σου ακριβώς τη στιγμή που νιώθεις ότι δεν είσαι καλά.

– Αν μπορούσες να γυρίσεις τον χρόνο πίσω και να συναντήσεις τη Μαρία στο ξεκίνημά της, τι θα της έλεγες;

Θα της έλεγα: «Μην αγχώνεσαι τόσο πολύ να τα κάνεις όλα τέλεια. Χαλάρωσε και ζήσε λίγο περισσότερο τη ζωή σου!».

– Ποια είναι η σχέση σου με τα social media, πόσο χώρο τους δίνεις και ποια σειρά είναι το τελευταίο σου κόλλημα;

Δεν τα συμπαθώ ιδιαίτερα, αν πρέπει να είμαι ειλικρινής. Καταλαβαίνω ότι έχουν χρήσιμες πληροφορίες και ότι για τη δουλειά μας έχουν γίνει ένα απαραίτητο εργαλείο, αλλά νιώθω ότι μας απομονώνουν και μας αποπροσανατολίζουν.

Με πιέζει η σύγκριση στην οποία σε βάζουν ασυνείδητα- η ψευδαίσθηση ότι όλοι οι άλλοι ζουν πιο λαμπερές ζωές. Στην προσωπική μου ζωή δεν τους δίνω σχεδόν καθόλου χώρο. Όταν είμαι με φίλους, το κινητό δεν υπάρχει.

Όσο για σειρές; Σταθερή μου «κουβέρτα» είναι το The Office (το αμερικάνικο) και Τα Φιλαράκια. Πρόσφατα όμως ξετρελάθηκα με τo The White Lotus, ειδικά με τη 2η σεζόν.

Μέρος 4ο: Προυστ αλά Μαρία Πετεβή

– Ποια είναι η αγαπημένη σου ιδιότητα σε έναν άνθρωπο και τι είναι αυτό που δυσκολεύεσαι να συγχωρήσεις;

Λατρεύω το χιούμορ, τον αυτοσαρκασμό, τη δυνατότητα να μετατρέπεις το πικρό σε γλυκό. Με συγκινεί η βαθιά καλοσύνη, η δημιουργικότητα και οι άνθρωποι που έχουν την ιδιότητα να ενώνουν τους άλλους.

Δυσκολεύομαι πολύ να διαχειριστώ τα αδούλευτα συμπλέγματα και τα «σκοτάδια» που ξεβράζει κάποιος ανεπεξέργαστα πάνω στους γύρω του.

– Αν μπορούσες να αλλάξεις ένα μόνο πράγμα στον εαυτό σου ή στον κόσμο γύρω σου αυτή τη στιγμή, ποιο θα ήταν αυτό;

Στον κόσμο θα άλλαζα την απληστία και την αδηφαγία: αυτό το «τα θέλω όλα για μένα». Στον εαυτό μου, θα ήθελα να είμαι πιο γαλήνια, πιο χαλαρή, να μην απορροφώ όλα τα ερεθίσματα σαν σφουγγάρι.

– Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σου και ποιο το μεγαλύτερο ελάττωμά σου;

Το βασικό μου γνώρισμα είναι η ειλικρίνεια. Ό,τι νιώθω φαίνεται στο πρόσωπό μου, δεν μπορώ να υποκριθώ στην πραγματική ζωή.

Ως ελάττωμα βρίσκω ότι είμαι υπεραναλυτική, φοβιτσιάρα κάπως με την ταχύτητα και τα extreme πράγματα και αν κάτι με στεναχωρήσει, μπορώ να μείνω εκεί και να με πάρει από κάτω για μέρες.

Τελευταία πράξη

– Φεύγοντας ο θεατής από το Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης μετά το «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη», ποιο αίσθημα θα ήθελες ιδανικά να πάρει μαζί του;

Θα ήθελα να νιώσει τη ζεστή αγκαλιά που δημιουργείται μέσα σε αυτό το σαλόνι της παράστασης. Να θυμηθεί ότι, ακόμα και στους πιο χαλεπούς καιρούς, πάντα υπάρχει ο άλλος. Πάντα υπάρχει ένα καταφύγιο που μπορείς να βρεις, φτιάχνοντας χώρο στην ψυχή σου για να συνδεθείς. Αυτές οι γυναίκες στο έργο σώζουν η μία την άλλη.