Είδα την «Πατρίδα» του Pawel Pawlikowski και αντί για τον Τόμας Μαν αγάπησα ξανά τη Sandra Hüller
- 31 ΑΥΓ 2026
Έχω αποφασίσει όπου βλέπω στο cast να συμμετέχει η Sandra Hüller να τρέχω. Εδώ που τα λέμε, η ταινία Πατρίδα (Fatherland) του Pawel Pawlikowski ήταν λόγος να τρέξω ούτως ή άλλως. Η νέα ταινία του ανθρώπου που μας έχει δώσει τον Ψυχρό Πόλεμο και που απέσπασε βραβείο σκηνοθεσίας στις Κάννες, είναι ένα οδοιπορικό για έναν σπουδαίο συγγραφέα (και -το λιγότερο- περίπλοκο άνθρωπο), είναι ένα ταξίδι στην ευθραυστότητα των οικογενειακών σχέσεων, αλλά και μία αναφορά σε μία κοινωνία διχασμού, πόλωσης, μία κοινωνία που συνεχίζει να ζει αφού πρώτα επέτρεψε να θεριέψει στους κόλπους της η βαρβαρότητα, και που τόσο θυμίζει τις σύγχρονες προηγμένες κοινωνίες μας.
Στην Πατρίδα ο νομπελίστας Τόμας Μαν, τον οποίο υποδύεται ο Hanns Zischler, και η κόρη του, Έρικα (Sandra Hüller), επιβιβάζονται το 1949 σε μία μαύρη Μπιούικ και ταξιδεύουν στην κατεστραμμένη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο Γερμάνια από τα Δυτικά προς τα Ανατολικά, στους 2 πόλους μίας χώρας (μεταξύ των ιδεολογιών «του Μίκι Μάους ή του Στάλιν», όπως αναφέρεται στην ταινία).
Ο Τόμας Μαν (Θάνατος στη Βενετία, Το μαγικό βουνό) έφυγε απο τη Γερμανία πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και βρέθηκε στην Καλιφόρνια. Πήρε αμερικανική υποκοότητα και επιστρέφει θριαμβευτικά για να πάρει ένα βραβείο που φέρει το όνομα του Γκαίτε στη Φρανκφούρτη. Βέβαια σκοπεύει να ταξιδέψει και στη Βαϊμάρη για να πάρει ένα ακόμα βραβείο κι εκεί -εκεί άλλωστε ζούσε ο Γκαίτε. Ο Τόμας Μαν επιχειρεί να μην πάρει θέση στο διχαστικό δίλημμα Δύσης και Ανατολής, προσπαθεί να απαλλαγεί από την ίδια την ιστορία. Η αποφυγή μοιάζει να είναι θέμα του είτε μιλάμε για την επιμονή του να αποφύγει τον διχασμό είτε για το πώς υπήρξε ως πατέρας απέναντι στα παιδιά του.
Agatha Gwzybowska/Spentzos Film
Αυτή είναι η πρώτη φορά που βρίσκονται στη Γερμανία μετά από 16 χρόνια εξορίας του συγγραφέα στις ΗΠΑ. Η πατρίδα για εκείνους δεν είναι μία απλή έννοια, το πού ανήκουν, το heimat όπως αναφέρεται στην ταινία, το σπίτι τους, είναι κάτι που ακόμα αναζητούν. Παράλληλα έρχονται αντιμέτωποι με την οικογενειακή τραγωδία, το φάντασμα των τεταμένων σχέσεων του καλλιτέχνη με τον γιο του, Κλάους (επίσης συγγραφέα του Μεφίστο).
Ο Τόμας Μαν επιστρέφει στη Γερμανία ως σύμβολο, η ηθοποιός και συγγραφέας Έρικα ως πιστή βοηθός του και αφοσιωμένη κόρη του. Η ανησυχία για τον πατέρα της, για τη χώρα που την υποδέχεται, κυρίως για τον αδερφό της, Κλάους (August Diehl), τον ομοφυλόφιλο συγγραφέα που μεγάλωσε σε κόντρα με τον σεξουαλικά καταπιεσμένο πατέρα τους. Θα ήθελε αυτό το ταξίδι να είναι μια διαδικασία επανένωσης για πατέρα και γιο. Σε μία χώρα που οριακά αναγνωρίζει, βιώνει τελικά ένα ταξίδι απώλειας.
Δώσε μου κι άλλη Sandra Hüller
Η Sandra Hüller (Ανατομία μιας Πτώσης, Γυναίκα του Βερολίνου, Ζώνη Ενδιαφέροντος, Rose) είναι το κατάλληλο πρόσωπο για να συμπυκνώσει στο πρόσωπό της όλα τα άρρητα συναισθήματα, από την αγωνία μέχρι τη συντριβή, αλλά και τη συμπόνοια, σε μία ταινία όπου τα πράγματα δεν αποκαλύπτονται αλλά υπονοούνται στις σιωπές και τα βλέμματα. Εξαιρετικός είναι και ο Hanns Zischler, ως Τόμας Μαν, ως αγκυλωμένος στην ανάγκη του να υπερβεί την πόλωση με την παρακαταθήκη του (αλλά όπως του λέει και η κόρη του στην ταινία είναι και «ψυχρός ναρκισιστής»).
Agatha Gwzybowska/Spentzos Film
Στην ταινία θα αναρωτηθείς τι είναι πατρίδα και τι ταυτότητα
Ο ιδεαλισμός και οι ψευδαισθήσεις του, οι οικογενειακές σχέσεις και τα τραύματα, η φύση της πατρίδας και του κατά πόσο αυτή ταυτίζεται με το σπίτι, το ποιοι και πώς μπορούμε να είμαστε χωρίς να πάρουμε θέση στο ένα ή το άλλο αντίπαλο στρατόπεδο, το τι σημαίνει πραγματικά «κληρονομιά» είναι όλα ζητήματα πάνω στα οποία θα αναρωτηθείς φεύγοντας απο την προβολή του Fatherland.
(Κι αυτή) Η ταινία του Pawel Pawlikowski είναι ποιήση στην οθόνη
Ασπρόμαυρη (o Lukasz Zal είναι ο διευθυντής φωτογραφίας) και ήσυχη με ελάχιστη μουσική στα ολόσωστα σημεία, η ταινία Πατρίδα είναι χάρμα οφθαλμών. Μαζί με τον Ψυχρό Πόλεμο και την Ida, αποτελεί το 3ο μέρος μίας άτυπης τριλογίας που τοποθετείται στην ψυχροπολεμική περίοδο.
Ο Pawel Pawlikowski γυρίζει όπως είπε και στο Q&A που πραγματοποιήθηκε μετά το τέλος της πρεμιέρας του Fatherland στο προαύλιο του Βυζαντινού Μουσείου στην Αθήνα σε μια βραδιά που διοργάνωσαν η Spentzos Film και το 32ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας, Νύχτες Πρεμιέρας, το βράδυ του Σαββάτου 29 Αυγούστου, «φωτογραφικές ταινίες». Και πριν από τα γυρίσματα έχει ήδη στο μυαλό του το «οπτικό punchline» όπως είπε σε συνέντευξή του με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας του στην Ελλάδα.
Στην Πατρίδα του αυτό το punchline θα σε συνοδεύει για καιρό αφού τη δεις. Περιλαμβάνει την καταστροφή του πολέμου σε ένα παρεκκλήσι, ένα σπασμένο εκκλησιαστικό όργανο που ακόμα παίζει και τη μουσική του Μπάχ. Περιλαμβάνει τη βαρβαρότητα και τον πολιτισμό. Την ενοχή και την αγάπη. Περιλαμβάνει την πιο ευάλωτη, ανθρώπινη στιγμή των 82 λεπτών της Πατρίδας και είναι αριστούργημα.
Info: Η ταινία «Πατρίδα» (“Fatherland”) θα προβάλλεται από τις 3 Σεπτεμβρίου 2026 στις κινηματογραφικές αίθουσες από τη Spentzos Film.
