Ήμουν στην παρουσίαση του βιβλίου «Στις ράγες του τραύματος» και κατάλαβα γιατί τα Τέμπη δεν παύουν να μας πονάνε

Σε αντίθεση με άλλες ειδήσεις που η χρονική απόσταση από αυτές τις «αποδυναμώνει», τα Τέμπη είναι μία πληγή που 3 χρόνια μετά παραμένει ανοιχτή, πονάει το ίδιο και αιμορραγεί. Έναν μήνα πριν την έναρξη της δίκης για το έγκλημα των Τεμπών και λίγες μέρες πριν τη συμπλήρωση 3 ετών από το δυστύχημα οι ομιλητές που βρέθηκαν στην παρουσίαση της σημαντικής αυτής έκδοσης, κατάφεραν να συνοψίσουν όλους τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό. Στις ράγες του τραύματος κινούμαστε όλοι από τις 28 Φεβρουαρίου 2023. Κι ελπίζουμε αυτές οι ράγες να μην οδηγούν μόνο στην απογοήτευση και στην υπαρκτή κρίση εμπιστοσύνης που περνάμε προς τους θεσμούς.

Η διάλυση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς ήρθε με τη σύγκρουση 2 τρένων στα Τέμπη

«Ήταν ταυτόχρονα και η οδυνηρή επίγνωση του πόσο εύθραυστες και αναλώσιμες έχουν γίνει οι ζωές μας, πόσο έχουν διαλυθεί οι δημόσιες υποδομές και έχουν παραδοθεί στην ασυδοσία του ιδιωτικού τομέα», είπε η Μαρία Λούκα και συνέχισε με τις συνειδητοποιήσεις που έφεραν τα Τέμπη σε όλους μας «για την έλλειψη λογοδοσίας, για τη διαπλοκή της δικαστικής με την πολιτική εξουσία». Στις σελίδες του βιβλίου Στις Ράγες του Τραύματος – Τέμπη: Μνήμη, Αγώνας, Δικαιοσύνη συναντήθηκαν άνθρωποι που έχουν ασχοληθεί με διαφορετικές όψεις του εγκληματικού δυστυχήματος. Μέσα από αυτές τις σελίδες βλέπεις τα Τέμπη να φωτίζονται από πολλές διαφορετικές πλευρές και το συλλογικό μας τραύμα από το συμβάν αναγνωρίζεται.

Όπως αναγνωρίζεται κι ότι τα Τέμπη ήταν «η αφετηρία συγκλονιστικών δημοσιογραφικών Ερευνών», όπως επεσήμανε η δημοσιογράφος Ευρυδίκη Μπερσή των Reporters United. «Πού θα ήμασταν χωρίς αυτές τις αποκαλύψεις;» αναρωτήθηκε αναφερόμενη στα πολλά ψέματα της κυβέρνησης, και την προσπάθεια συγκάλυψης που τεκμηριώθηκε από δημοσιογραφικές έρευνες, και το ίδιο μείναμε να αναρωτιόμαστε κι εμείς. «Η επιμονή μετράει», σημείωσε. Και το κράτησα σαν πολύτιμη αλήθεια και συμβουλή.

Το συλλογικό τραύμα που κουβαλάμε

«Το τραύμα αυτό δεν περιορίστηκε στις οικογένειες των νεκρών. Διαπέρασε ολόκληρο το σώμα της κοινωνίας, την συγκλόνισε, πυροδότησε έναν συλλογικό πένθος. Ο καθένας, η καθεμία, ταυτίστηκε με τους νεκρούς επιβάτες», επεσήμανε η ψυχίατρος και συγγραφέας Μαρία Μάτσα. «Αισθάνθηκε ότι θα μπορούσε να βρίσκεται και ο ίδιος ή προπαντός το παιδί του στο μοιραίο τρένο, αφού με αυτό το μέσο, υποτίθεται ασφαλές και σχετικά προσιτό, ταξίδευε συνήθως. Αισθάνθηκε επίσης ότι δεν υπάρχει κανένα δίχτυ προστασίας της ζωής του, του ίδιου και των δικών του», πρόσθεσε αναφερόμενη στο τραύμα που άνοιξε μέσα μας πρώτα στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ξανά όταν συγγενείς και επιζώντες εγκαταλείφθηκαν από το κράτος και έπειτα και πάλι όταν διαπιστώσαμε μαζί τους και χάρη στους αγώνες τους την προσπάθεια συγκάλυψης. «Το τραύμα συντελέστηκε σε 3 χρόνους» γράφει άλλωστε στο βιβλίο η Νάνσυ Παπαθανασίου.

Τα Τέμπη λειτουργούν μέσα μας με πολλούς τρόπους και κάποιους από αυτούς θα τους καταλάβεις διαβάζοντας. Είτε μιλάμε για τη δημόσια οργή, είτε για τις ελλείψεις στις υποδομές που φανέρωσαν, είτε στις πολυπληθείς διαδηλώσεις, είτε για τις διαπιστώσεις σε σχέση με τη δικαιοσύνη, την πολιτική, τη δημοκρατία μας, είτε απλά ως πένθος βαρύ και συνεχές από αυτό που ο χρόνος αδυνατεί να γιατρέψει, αυτό που επέβαλε μία σιωπή κατανυκτική στη γεμάτη αίθουσα Γεώργιος Καραντζάς στην Ενωση Συντακτών, όπου παρουσιάστηκε το βιβλίο Στις ράγες του τραύματος- Τέμπη: Μνήμη, Αγώνας, Δικαιοσύνη.

Τα Τέμπη ως «κοινωνική έκρηξη»

Ο Χρήστος Ράμμος, πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ και επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, παίρνοντας τον λόγο μίλησε για την «κοινωνική έκρηξη» των Τεμπών και για την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς που έφεραν.

«Τα Τέμπη ήταν μια κοινωνική έκρηξη. Ξαναέκανε την κοινωνία ενεργό παίκτη, μια κοινωνία κουρασμένη από μνημόνια, από τις πανδημίες και όλα αυτά. Η κοινωνία είδε κατάματα την κατάρρευση των θεσμών. Είδε ότι ένα κράτος το οποίο φλυαρεί και ακούμε συνέχεια διάφορα περί εκσυγχρονισμού, περί ασφαλείας, δεν είναι ικανό να εξασφαλίσει ένα σιδηροδρομικό δίκτυο όπου δυο τρένα δεν θα βρίσκονται στην ίδια γραμμή και δεν θα συγκρουστούν», σημείωσε χαρακτηριστικά ενώ στη συνέχεια έκανε λόγο για ευτελισμό του θεσμού των Προανακριτικών Επιτροπών της Βουλής και για τις αδυναμίες της ελληνικής δικαστικής εξουσίας που ερεύνησε την υπόθεση «με τεχνοκρατική ανεπάρκεια, αλλά συνάμα και μία αυτοαναφορικότητα».

ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI

Η σκέψη ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει «είναι κάτι που απελπίζει και οδηγεί τον κόσμο σε απόρριψη της ίδιας της δημοκρατίας, θεωρεί ότι δεν είναι αποτελεσματικό πολίτευμα. Η δικαιοσύνη επίσης», επεσήμανε ο Χρήστος Ράμμος σε μία ομιλία που έδωσε βήμα σε όλα αυτά που νιώθουμε συλλογικά μετά το τραύμα των Τεμπών.

«Το μεγάλο για μένα πρόβλημα και κρίση σε αυτή την ιστορία είναι ότι παρότι το κίνημα αυτό πήρε τις διαστάσεις που πήρε, είναι ενδεχόμενο να βρεθούμε να συνεχίζονται τα πράγματα όπως είχαν πριν. Με μια εξουσία η οποία συνεχίζει παντελώς αδιάφορη και αλαζονική να μην παίρνει τα μηνύματα. Και αυτό μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο για τη δημοκρατία», επεσήμανε επιπλέον.

Ο Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας και Επικοινωνίας στο ΕΚΠΑ, Νίκος Δεμερτζής αναφέρθηκε στην «κοινωνία της διακινδύνευσης» στην οποία ζούμε, «η οποία συστηματικά γεννά τέτοιου είδους επιβλαβείς καταστάσεις, έτσι ώστε να υπονομεύεται το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στους κοινωνικούς θεσμούς και τις τεχνολογικές μας υποδομές».

Ο Νίκος Δεμερτζής επεσήμανε ότι η διαχείριση του τραύματος δεν είναι «ειρηνική διαδικασία» είναι «απολύτως εναντιωματική, στην οποία εμπλέκονται 3 παράγοντες: Η ταυτότητα, το συναίσθημα και η μνήμη». Κι οι δικές μας ταυτότητες έχουν σφραγιστεί «ανεξίτηλα» από τα Τέμπη, από τη συνείδηση ότι στη θέση των 57 νεκρών των Τεμπών θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε από εμάς. Από αυτό το «από τύχη ζούμε» που έγινε μέρος του ποιοι είμαστε σε αυτή τη γωνιά της Μεσογείου.

Η φωνή των 57 νεκρών

Οι 57 νεκροί των Τεμπών χρειάστηκαν «φωνή» και ανέλαβαν να μιλούν για αυτούς οι συγγενείς τους, κι έπειτα όλοι εμείς που ίσως βγήκαμε για πρώτη φορά στους δρόμους με το αίτημα για Δικαιοσύνη. Ένας από τους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών, ο Θοδωρής Ελευθεριάδης, γιος της Μαρίας Εγούτ, μίλησε στους παρευρισκόμενους στην παρουσίαση του Στις ράγες του τραύματος- Τέμπη: Μνήμη, Αγώνας, Δικαιοσύνη.

«Ο τίτλος αυτός, τον οποίο δεν τον γνώριζα όταν έγραφα το κείμενο που υπάρχει μέσα στον τόμο, θεωρώ ότι δεν είναι μόνο ποιητικός, είναι περιγραφικός, αναλυτικός και βαθιά πολιτικός» είπε, καλώντας στη συνέχεια όλους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε όσα αναπαράγουν και διαδίδουν για την υπόθεση, καθώς στο παρελθόν η συζήτηση έχει εγκλωβιστεί σε αδιέξοδες αναφορές όπως αυτές για «χαμένα βαγόνια».

«Το βασικό μας μήνυμα με την έκδοση αυτή είναι ότι αξίζει να συνεχίσουμε να μιλάμε για την υπόθεση των Τεμπών. Έχουν από μόνα τους τα Τέμπη μια διακριτή αξία, ανεξάρτητα από την όποια τρέχουσα πολιτική συγκυρία και πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε ως τέτοια», είχε πει στην αρχή της εκδήλωσης ο Αντώνης Γαλανόπουλος. «Η ενεργός μνήμη και ο αγώνας στο πλευρό των συγγενών είναι κομβικά για να έρθει η δικαίωση. Να αποδοθεί επιτέλους η δικαιοσύνη που θα αποκαταστήσει αυτή την πληγή στην ελληνική κοινωνία. Είναι προφανές ότι αφιερώνουμε την έκδοση στη μνήμη όλων των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους εκείνο το βράδυ».

«Τα θύματα είναι 57» είπε με συγκινησιακή φόρτιση που εκείνη τη στιγμή μοιραζόμασταν όλοι στην αίθουσα ο Θοδωρής Ελευθεριάδης. Η γνώση, όπως επεσήμανε, δεν αλλάζει τον πόνο της απώλειας, αλλά είναι σημαντικό να την αναζητήσουμε.

Όσοι βρεθήκαμε στην αίθουσα της Ένωσης Συντακτών νιώσαμε τον τραύμα να ανασαλεύει πάλι μέσα μας. Το τραύμα που 3 χρόνια μετά δεν κλείνει. Κατανοήσαμε την ανάγκη να δούμε πάλι τα Τέμπη από κάθε σκοπιά αναζητώντας τι είναι αυτό που δεν μπορούμε πια να χωνέψουμε, να προσπεράσουμε, να συνεχίσουμε να ανεχόμαστε. Και να δούμε πώς μπορούμε να συνεχίσουμε να αναζητάμε τις αλλαγές. Ο Δημήτρης Ελευθεριάδης δίνει μία απάντηση στο βιβλίο: «Μαζί μπορούμε να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη και να προχωρήσουμε με δύναμη κι ελπίδα». Αν κάτι μέσα σε όλο αυτό τον ζόφο των Τεμπών αξίζει να κοιτάμε ως φως στην άκρη του τούνελ μας είναι αυτό το μαζί.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI

Info: Στις ράγες του Τραύματος- Τέμπη: Μνήμη, Αγώνας, Δικαιοσύνη

Η συλλογική έκδοση προσεγγίζει τα Τέμπη ως συμβάν συμπύκνωσης του ιστορικού χρόνου, και εισφέροντας ερευνητικά δεδομένα σε συνδυασμό μ’ έναν πλουραλισμό αναλύσεων και απόψεων, συμβάλλει σε μια νηφάλια αλλά πολιτικά νοηματοδοτημένη ανατομία της υπόθεσης.

Επιμέλεια – Εισαγωγή: Αντώνης Γαλανόπουλος – Μαρία Λούκα

Πρόλογος: Χρήστος Παπαγιάννης

Επίμετρο: Θοδωρής Ελευθεριάδης

Κείμενα: Χρήστος Αβραμίδης, Βαγγέλης Γκαγκέλης, Αντώνης Δημάκης, Μυρτώ Δρούμπαλη, Δημήτρης Ελαφρόπουλος, Κάρολος Ιωσήφ Καβουλάκος, Κωνσταντίνος Κωστόπουλος, Αλέξανδρος Λιτσαρδάκης, Ιωάννα Μοσχολίδου, Ιλιρίντα Μουσαράι, Δημήτρης Μπάρκας, Στρατής Μπουρνάζος, Μελίνα Νιράκη, Ιωάννης Ντότσικας, Λευτέρης Παπαγιαννάκης, Νάνσυ Παπαθανασίου, Δημήτρης Παπανικολάου, Δημήτρης Παπανικολόπουλος, Λαμπρινή Παπαφώτη, Γεώργιος Σαμαράς, Νίκος Σμυρναίος, Τέλης Τύμπας, Αντώνης Φάρας, Ξένια Χρυσοχόου.

Κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από το Eteron και τις εκδόσεις Τόπος. Μπορείς να το βρεις εδώ.