Ariane Labed: Η εξομολόγηση για τους βιασμούς στην εφηβεία της και τη δευτερογενή θυματοποίηση σε δίκες σεξουαλικών εγκλημάτων
- 18 ΦΕΒ 2026
Η ηθοποιός και σκηνοθέτρια Ariane Labed, υπήρξε μάρτυρας κατηγορίας στην υπόθεση του καταδικασμένου για βιασμό και 2 απόπειρες βιασμού, Λάμπρου Φιλίππου. Μετά τη δικαστική απόφαση για την ενοχή του, μοιράστηκε ένα δικό της κείμενο με την Καθημερινή, στο οποίο μίλησε για το πώς η ελληνική δικαιοσύνη αντιμετωπίζει τα θύματα σεξουαλικής βίας, αλλά και το δικό της βίωμα σεξουαλικής κακοποίησης.
«Είμαι Γαλλίδα και ζω στην Αθήνα. Μεγάλωσα σε μία αριστερή οικογένεια και οι γονείς μου ήταν και οι δύο καθηγητές στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μεγάλωσα, λοιπόν, με μια ορισμένη εκτίμηση προς τους δημόσιους θεσμούς», σημείωσε αρχικά η Ariane Labed.
Στη συνέχεια ανέφερε ότι ως ηθοποιός και σκηνοθέτρια έχει το δικό της βραβευμένο έργο, σημαντικές συνεργασίες στο ενεργητικό της κι όμως, στην Ελλάδα είναι «κυρίως η “γυναίκα του Λάνθιμου”», αναφερόμενη στον σύζυγό της, Γιώργο Λάνθιμο, που έδωσε επίσης το παρών στο δικαστήριο για τη συγκεκριμένη υπόθεση, στηρίζοντας τα θύματα. Η Ariane Labed ξέρει ότι η πατριαρχία έχει πολλούς τρόπους να επιβάλλει στις γυναίκες να κρατούν έναν δεύτερο, ήσυχο και διακοσμητικό ρόλο στη ζωή των αντρών. Ξέρει ότι αυτή είναι η μικρότερη από τις εκφράσεις της, αλλά ακόμα κι αυτή η «αθώα» εμφάνισή της προδίδει ένα ολόκληρο σύστημα 2 ταχυτήτων με το οποίο ερχόμαστε αντιμέτωπες καθημερινά σε κάθε πεδίο της ζωής μας.
Οι σεξουαλικές κακοποιήσεις και το κοινό βίωμα των γυναικών
«Από το 2022 πήρα την απόφαση να αντιμετωπίσω διαφορετικά τη βία μέσα στην οποία μεγάλωσα – τη βία μέσα στην οποία μεγαλώσαμε όλες και όλοι», συνέχισε η Ariane Labed, πριν προχωρήσει στη δική της προσωπική εξομολόγηση για τη σεξουαλική βία που έχει υποστεί στη ζωή της. «Όπως πολλές γυναίκες, έχω υποστεί σεξουαλική παρενόχληση, ανεπιθύμητα αγγίγματα και δύο βιασμούς στην εφηβεία μου. Μπήκα στον αυτόματο πιλότο και προχώρησα μπροστά υποτιμώντας τη σημασία αυτών των γεγονότων, αφού έμοιαζαν δεδομένα λόγω του φύλου μου», έγραψε η σκηνοθέτρια.
Σε συνέντευξή της στη Ζωή Δημητρίου και το Ladylike με αφορμή την ταινία της, September Says, είχε αναφέρει ότι συνειδητοποίησε μέσα από συζητήσεις στον οργανισμό Actors Association που συν-δημιούργησε πόσο κοινά ήταν τα βιώματα κακοποίησης μεταξύ των γυναικών.
«Στη Γαλλία αυτή τη στιγμή γίνεται μια δημόσια συζήτηση για πολλά σκάνδαλα και τον τρόπο που πρέπει να εκσυγχρονιστεί η βιομηχανία. Ένας λόγος που συν-δημιούργησα το Actors Association ήταν για να μιλήσουμε οι γυναίκες μεταξύ μας. Μας είχαν επιβάλλει έναν άρρητο ανταγωνισμό. Δεν επικοινωνούσαμε τα προβλήματα και τις ανησυχίες μας. Και θελήσαμε να δημιουργήσουμε ένα safe space για να αποκτήσουμε την εξουσία που μας στέρησαν. Να δημιουργήσουμε φιλίες. Καταλάβαμε ότι όλες μας είχαμε να διηγηθούμε μια εμπειρία κακοποίησης. Σεξουαλικής και ρατσιστικής. Βιώναμε έμφυλες στερεοτυπικές προκαταλήψεις. Μια φορά το μήνα λοιπόν συναντιόμαστε, μιλάμε, καλούμε δικηγόρους και διανοούμενους και αποφασίσαμε να πάρουμε τη δύναμη μας πίσω», είχε πει τότε η Ariane Labed.
Πίσω στο κείμενό της που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή, η Ariane Labed ανέφερε ότι κατέφυγε στο αλκοόλ αποφεύγοντας «να σταθεί» στις εμπειρίες κακοποίησης που είχε βιώσει μην θέλοντας «να την ορίσουν».
«Το μοναδικό εργαλείο που είχα στη διάθεσή μου ήταν το αλκοόλ. Ήταν θέμα χρόνου να καταλάβω ότι αυτό που έμοιαζε να με σώζει, ήταν τελικά εκείνο που με κατέστρεφε. Στις 21 Δεκεμβρίου 2021 αποφάσισα να σταματήσω να πίνω. Έπρεπε να αντιμετωπίσω τα πράγματα κατά πρόσωπο», σημείωσε μεταξύ άλλων.
Η Ariane Labed στην πρεμιέρα της ταινίας "September Says" στις Κάννες το 2024. / Scott A Garfitt/Invision/AP Images
Το δυνατό «Σε πιστεύω» της Ariane Labed
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην εμπειρία της με την ελληνική δικαιοσύνη και στον τρόπο που αντιμετώπισε τις καταγγέλλουσες και την ίδια ως μάρτυρα κατηγορίας στην εν λόγω υπόθεση.
«Το 2022 συνίδρυσα στη Γαλλία μια οργάνωση για να αγωνιστούμε επιτέλους ενάντια στη σεξιστική και σεξουαλική βία, για να εγγυηθούμε σε όλα τα θύματα ότι το κίνημα #MeToo δεν είναι ένα περαστικό κύμα, αλλά επανάσταση. Με αυτήν την πεποίθηση δέχθηκα να καταθέσω σε δίκη υπέρ ενός θύματος βιασμού», εξήγησε για τον λόγο που την οδήγησε να καταθέσει.
«Γνωρίζω προσωπικά αυτή τη γυναίκα πολλά χρόνια. Η αφήγησή της ήταν σπαρακτική και αμείλικτα αληθινή. Υπέφερε από συμπτώματα μετατραυματικού στρες και από γυναικολογικά προβλήματα, που επιβεβαίωναν τη φρικτή βία που είχε υποστεί. Παρ’ όλα αυτά, στη συγκεκριμένη δίκη δεν θα παρίστατο στη θέση του θύματος, αλλά σε εκείνη της μάρτυρος. Το Συμβούλιο δεν πείστηκε για τους βιασμούς, επειδή την περίοδο των γεγονότων διατηρούσε σχέση με τον βιαστή, παρότι νομικά ο βιασμός εντός σχέσης υπάρχει ήδη από το 2006. Αλλά το γεγονός ότι συνέβη δεν αλλάζει.
Μέσω της οργάνωσής μας είχαμε πραγματοποιήσει καμπάνια διαδικτυακής χρηματοδότησης (crowdfunding) για τη στήριξη των θυμάτων. Κατατέθηκαν τέσσερις μηνύσεις, όμως μόνο δύο έγιναν δεκτές, εκ των οποίων η μία αφορούσε θύμα που γνώρισε τον βιαστή στην ηλικία των 14 ετών.
Μια δίκη κοστίζει. Πέρα από τα έξοδα ιατρικής και ψυχολογικής φροντίδας που τα θύματα βιασμού αναγκάζονται να καλύπτουν για να μπορέσουν να επιβιώσουν καθημερινά, πρέπει να καλύψουν και τα δικαστικά έξοδα. Άραγε πόσο ίσες είμαστε όλες απέναντι στη Δικαιοσύνη;», σημείωσε η Αριάν Λαμπέντ.
Στη συνέχεια έκανε λόγο για τα ατοπήματα που συμβαίνουν συστημικά στις δίκες για υποθέσεις σεξουαλικών εγκλημάτων, αλλά και στη συμπεριφορά του προέδρου του δικαστηρίου που για εκείνη περιλάμβανε σαρκασμό και ειρωνεία, καθώς και τον «αντιφεμινιστικό λόγο» του δικηγόρου υπεράσπισης του θύτη.
«Αυτή η σκηνοθεσία με παγώνει»
«Προχωρώ στον διάδρομο ανάμεσα στα καθίσματα για να φτάσω στο βήμα των μαρτύρων. Προς έκπληξή μου, πρέπει να περάσω γύρω από τον κατηγορούμενο, ο οποίος κάθεται σε καρέκλα ακριβώς πίσω από αυτό.
Ανεβαίνω, ακουμπώ τα χέρια μου στο βήμα και αντιλαμβάνομαι ότι το πρόσωπο του κατηγορουμένου βρίσκεται στο ύψος των γλουτών μου. Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, όμως στο ίδιο σημείο θα στέκονταν ως μάρτυρες οι γυναίκες που τον κατήγγειλαν για βιασμό. Αυτή η σκηνοθεσία με παγώνει», έγραψε η Ariane Labed, μία σκέψη που μαρτυρά τόσο φανερά και τόσο απλά την έλλειψη ενσυναίσθησης του συστήματος απονομής Δικαιοσύνης στην Ελλάδα για τα θύματα σεξουαλικών -και όχι μόνο- εγκλημάτων.
«Καταθέτω στη μητρική μου γλώσσα, μη νιώθοντας ικανή να το κάνω στα ελληνικά. Δηλώνω τα στοιχεία μου και, χωρίς να αγγίξω τη Βίβλο, δεσμεύομαι να πω την αλήθεια. Εξηγώ γιατί βρίσκομαι εδώ, γιατί πιστεύω τα θύματα.
Πολύ γρήγορα, όμως, καταλαβαίνω ότι ο πρόεδρος ενδιαφέρεται για κάτι άλλο: είναι εξοργισμένος με το crowdfunding της οργάνωσής μου. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, καλούμαι να απαντώ αποκλειστικά για μια κατάσταση την οποία ο ίδιος βαφτίζει “δίκη των μέσων ενημέρωσης”», επεσήμανε στη συνέχεια.
Όπως αναφέρει η Ariane Labed για τον συνήγορο υπεράσπισης «εξοργιστική» είναι η φράση- σύνθημα «Σε πιστεύω». «Επιλέγει να γελοιοποιήσει το κίνημα #MeToo και, μέσω εμού, να καταγγείλει την υποτιθέμενη ασυνέπεια των φεμινιστικών κινημάτων απέναντι στη Δικαιοσύνη», έγραψε η Labed αναφερόμενη έπειτα στις υπερβολικά δραματικές αντιδράσεις του στις απαντήσεις της, που δεν την άφηνε να ολοκληρώσει. «Ακόμη και η μετάφραση φαίνεται να τους ενοχλεί, όλους», συνέχισε.
«Ο πρόεδρος τον αφήνει να συνεχίσει. Εκείνος αναπτύσσει ανενόχλητος έναν αντιφεμινιστικό λόγο. Στρέφομαι στους δικηγόρους των θυμάτων αναζητώντας βοήθεια, όμως ο πρόεδρος επιλέγει να δώσει όλον τον χώρο στον συνήγορο υπεράσπισης.
Το τέλος της κατάθεσής μου με βρίσκει αντιμέτωπη με έναν σαρκασμό, αδιανόητο για μένα από πρόεδρο δικαστηρίου, ο οποίος γυρνώντας προς τους δικηγόρους των θυμάτων λέει: “Hρθε η Λαμπέντ να μας τι, για την υπόθεση; Για την οργάνωσή της ήρθε να μας πει!”». Η αντίδραση της στο βίωμα της κατάθεσής της; «Βγαίνω από το δικαστήριο πλημμυρισμένη από οργή, η οποία μετατρέπεται σε λυγμούς μόλις περνώ την πύλη», γράφει.
Andrew Medichini/AP Images
Η Ariane Labed θέλησε να φέρει στο προσκήνιο έναν πολύ ουσιαστικό προβληματισμό
Η Ariane Labed μίλησε για ένα βίωμα που όσο προσωπικό κι αν είναι, τόσο κοινό μοιάζει αν έχεις παρακολουθήσει έστω μία δίκη σαν αυτή, όπου όπως γράφει «η μόνη απόδειξη του εγκλήματος είναι η κατάθεση των θυμάτων, η ίδια η συντριβή τους, τα συμπτώματα που κουβαλούν ως ζωντανά πειστήρια». Όπου αρκετές φορές «τα ίδια τα συμπτώματά τους στρέφονται τελικά εναντίον τους», όπως επεσήμανε στη συνέχεια, αναφερόμενη στην «τραυματική αμνησία» που πολύ συχνά συμβαίνει σε περιπτώσεις τέτοιων εγκλημάτων.
Η «ταπείνωση» που ένιωσε ότι βίωσε από την ελληνική Δικαιοσύνη είναι κάτι ελάχιστο μπροστά σε αυτό που θέλει να φέρει στο προσκήνιο με το κείμενο της η ηθοποιός και σκηνοθέτρια, όπως επισημαίνει και η ίδια άλλωστε. Το ουσιώδες είναι ο προβληματισμός για τον τρόπο που λειτουργεί, ειδικά σε δίκες σαν αυτές.
«Βάσει της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, την οποία έχει συνυπογράψει η Ελλάδα, το δικαστικό προσωπικό οφείλει από το 2018 να εκπαιδεύεται σχετικά με τη σωστή αντιμετώπιση των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης και να εργάζεται για την αποτροπή της δευτερογενούς θυματοποίησης. Στην αίθουσα αυτή, η Σύμβαση δεν τηρήθηκε.
Επρεπε να κληθεί ψυχολόγος για να εξηγήσει αναλυτικά τα μετατραυματικά συμπτώματα. Ο πρόεδρος φαινόταν να ακούει αυτές τις έννοιες για πρώτη φορά.
Η εισαγγελέας, κατά την πρότασή της, χρησιμοποίησε τον λόγο της για να γελοιοποιήσει τα θύματα, υιοθετώντας μια τσιριχτή, γλυκερή φωνή για να διαβάσει τα μηνύματα που είχαν στείλει στον κακοποιητή τους, διακωμωδώντας την ίδια τους την απόγνωση. Το μήνυμά της ήταν σαφές: «Δεν σας πιστεύω». Και αυτό αποκλειστικά επειδή η συμπεριφορά τους κρίθηκε ακατανόητη, παρότι το μοτίβο της κακοποίησης παρέμενε προκλητικά ορατό. Το γεγονός ότι διατηρούσαν επαφή με τον κακοποιητή τους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα grooming, δηλαδή συναισθηματικής χειραγώγησης. Και πάλι, αυτά τα στοιχεία στράφηκαν εναντίον των θυμάτων.
Αν τόσοι άνδρες επιτρέπουν στον εαυτό τους να βιάζουν με πλήρη ατιμωρησία, είναι επειδή στην πράξη έχουν αυτό το δικαίωμα. Ολόκληρη η κουλτούρα μας τους το επιτρέπει», σημείωσε η Αριάν Λαμπέντ.
Ο Λάμπρος Φιλίππου καταδικάστηκε κατά πλειοψηφία. Μία ετυμηγορία για την οποία όπως ανέφερε η Ariane Labed «μπορούμε να χαιρόμαστε, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν τελειώνει εκεί». Μιλώντας για τις μηνύσεις που κατατέθηκαν κατά των 4 γυναικών που τον κατήγγειλαν για βιασμό εκ μέρους του πρωτόδικα καταδικασμένου πλέον δράστη μίλησε για την τακτική των αγωγών SlAPP (Σρατηγική Αγωγή κατά της Συμμετοχής του Κοινού) και το πώς αυτή φιμώνει «δεκάδες γυναίκες».
«Και φυσικά ο κατηγορούμενος άσκησε έφεση, παραμένοντας ελεύθερος μέχρι την εκδίκασή της», σχολίασε για την απόφαση.
«Σε αυτήν τη δίκη γεννήθηκε ένα μεγάλο κύμα συμπαράστασης και αλληλεγγύης στα θύματα, μια κοινωνία πολιτών που κινητοποιείται εκεί όπου η χαρά σμίγει με την αντίσταση. Θα είμαστε εκεί, στις επόμενες δίκες, για να στηρίξουμε όλα τα θύματα σεξιστικής και σεξουαλικής βίας που έχουν το δικαίωμα να περιμένουν από το δικαστικό σύστημα μια μοναδική, σαφή και σωτήρια απόκριση: “Σας Πιστεύουμε“», έκλεισε το κείμενό της η Ariane Labed.
Υπάρχουν πολλά που μπορεί να πει κανείς αφού βρεθεί ως παράγοντας σε μία τέτοια δίκη. Η Αριάν Λαμπέντ κατάφερε να τα συνοψίσει με τρόπο απόλυτα προσωπικό αλλά και απόλυτα συλλογικό συνάμα. Μία τέτοια εμπειρία είναι σκληρή, μπορεί να τσακίσει την πίστη σου σε όποιον θεσμό σέβεσαι. Αλλά τελικά η γνώση και η πίστη του «Σε πιστεύω» αποδεικνύεται δυνατότερη. Ακόμα δυνατότερος πρέπει να σταθεί ο προβληματισμός μας για την απανθρωπιά με την οποία συχνά αντιμετωπίζονται τα θύματα σεξουαλικής βίας από τη Δικαιοσύνη. Η δευτερογενής θυματοποίηση δεν είναι θεωρία, είναι πράξη καθημερινή στις αίθουσες των δικαστηρίων η οποία μπορεί να αποφευχθεί. Κι οφείλουμε να επιμένουμε να αποφευχθεί με όλες τις δυνάμεις μας. Το «Σε πιστεύω» είναι δυνατό, ναι. Το «Σε σέβομαι» εκ μέρους της Δικαιοσύνης ίσως τελικά να είναι το ζωτικά χρήσιμο.
