Χωρίς Ρεπό: Το ντοκιμαντέρ για το έμφυλο χάσμα της φροντίδας που πρέπει να δεις
- 22 ΙΟΥΝ 2026
Το 75% με 80% των άτυπων φροντιστών στην Ελλάδα είναι γυναίκες, σύμφωνα με στοιχεία του 2021. Επιπλέον στοιχεία του 2023 έδειχναν ότι στην ΕΕ το 42% των γυναικών και το 38% των ανδρών συμμετέχουν σε μη αμειβόμενες δραστηριότητες φροντίδας, ενώ οι γυναίκες αφιέρωναν περίπου 5 ώρες περισσότερο σε μη αμειβόμενες υποχρεώσεις φροντίδας σε σχέση με τους άντρες. «Η φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο» είναι μία δουλειά «χωρίς ρεπό» και έχει μία έμφυλη διάσταση που δεν γίνεται να αγνοήσεις. Χωρίς Ρεπό: Η φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο, είναι ο τίτλος του ντοκιμαντέρ των: Μαρία Λούκα, Νατάσα Κεφαλληνού και Νιόβη Αναζίκου, στο πλαίσιο του έργου DISC, που πρέπει να δεις.
Το ντοκιμαντέρ Χωρίς Ρεπό: Η φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο, κάνει πρεμιέρα την Τρίτη, 30 Ιουνίου στο θερινό Λαΐς στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, στις 21:00, κι αυτό είναι το ραντεβού που δεν πρέπει να χάσεις. Η φροντίδα είναι μία από τις πιο υποτιμημένες και θεμελιώδεις καθημερινές εργασίες για τη συντήρηση της ζωής. Είναι ταυτόχρονα και μία δραστηριότητα που συνοδεύεται από έμφυλο χάσμα και πρέπει επιτέλους να μιλήσουμε γι’ αυτό. Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ, Μαρία Λούκα, Νατάσα Κεφαλληνού και Νιόβη Αναζίκου καταγράφουν την κατάσταση και θέτουν σημαντικά ερωτήματα.
«Στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο, οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται δυσανάλογα το βάρος της άμισθης φροντίδας παιδιών, ηλικιωμένων και εξαρτώμενων μελών της οικογένειας, γεγονός που επηρεάζει την οικονομική, κοινωνική και προσωπική τους ζωή. Σε μεγάλες έρευνες του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, καταδεικνύεται ότι: στην Ευρωπαϊκή Ένωση 7,7 εκατομμύρια γυναίκες βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, επειδή φροντίζουν παιδιά, ηλικιωμένους ή συγγενείς. Οι άνδρες στην ίδια θέση είναι περίπου 450 χιλιάδες (EIGE, 2020). Επιπλέον, το 66% των γυναικών και μόλις το 41% των ανδρών συμμετέχουν στις οικιακές εργασίες σε καθημερινή βάση (EIGE, 2024).
Το ντοκιμαντέρ συμβάλλει στην έναρξη ενός δημόσιου διαλόγου για το καθολικό δικαίωμα στη φροντίδα και το έμφυλο χάσμα που τη χαρακτηρίζει, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συλλογικές λύσεις και ουσιαστικές θεσμικές παρεμβάσεις. Μέσα από προσωπικές αφηγήσεις, στοιχεία από έρευνες και σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις για την οικονομία της φροντίδας, διερωτόμαστε: Γιατί η φροντίδα είναι μια αόρατη και απαξιωμένη εργασία; Γιατί εξακολουθεί να θεωρείται κυρίως “γυναικεία υπόθεση”; Πώς επηρεάζει τα πιο ευάλωτα υποκείμενα, όπως οι μετανάστριες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, η έλλειψη θεσμικής φροντίδας; Και πώς τα έμφυλα στερεότυπα διαμορφώνουν αρρενωπότητες που δεν μαθαίνουν να φροντίζουν, αλλά και να αυτοφροντίζονται; Μπορούμε να σκεφτούμε έναν κόσμο όπου η φροντίδα θα είναι κοινοτική υπόθεση;», αναρωτιούνται οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ Χωρίς Ρεπό: Η φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο.
Η Αναστασία Γιάμαλη αφηγείται ενώ στο ντοκιμαντέρ μιλούν με σειρά εμφάνισης οι:
- Λύο Καλοβρυνάς
- Άννα Βουγιούκα
- Μαριλέλλα Αντωνοπούλου
- Σόνια Ντόβα
- Αγγελική Μαρίνου
- Λένα Ράμμου
- Πάτι Βαρδάμη
- Δήμητρα Κυρίλλου
- Άννα Κουρουπού
Τη διεύθυνση φωτογραφίας υπογράφουν οι Αλέξανδρος Κατσής και Αλέξανδρος Αριστόπουλος, ενώ το μοντάζ η Olympia Gauguet. Η παραγωγή του ντοκιμαντέρ έγινε από το Oh My Dog. Την πρεμιέρα συνδιοργανώνουν το Κέντρο Διοτίμα και το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση. Η προβολή πραγματοποιείται σε συνεργασία με το WIFT GR.
Αν είσαι γυναίκα ίσως έχεις ήδη υπάρξει φροντίστρια, ίσως τρέμεις τη στιγμή που θα χρειαστεί να γίνεις. Το «ούτε δούλα ούτε κυρά» δεν είναι απλά ένα ακόμα σύνθημα που μας ήρθε να φωνάξουμε, είναι ζήτημα που έχει τεθεί ήδη από το δεύτερο φεμινιστικό κίνημα, αναγνωρίζοντας ότι η εργασία των γυναικών στον οικιακό χώρο που περιλαμβάνει τη φροντίδα είτε των παιδιών είτε των ηλικιωμένων μελών της οικογένειας, παραγνωρίζεται, υποτιμάται και βέβαια δεν αμείβεται. Όσο η γυναίκα παραμένει ταυτόσημη στερεοτυπικά με τη φροντίδα, όσο η συμμετοχή των αντρών σε αυτή αντιμετωπίζεται ως «βοήθεια» που θέλει κάποιο χειροκρότημα, τόσο αυτό το χάσμα θα παραμένει ανοιχτό.
Όσο δεν συζητάμε και δεν ονοματίζουμε τα πράγματα, τόσο ίδια θα μένουν. Καιρός να κάνουμε ένα βήμα για να κλείσουμε το χάσμα, ανοίγοντας περισσότερο τα μάτια μας απέναντι στην εξουθενωτική πραγματικότητα που συχνά καλούνται να ζήσουν οι γυναίκες γιατί αυτός ο «ρόλος» τους ανατέθηκε. Καιρός να μιλήσουμε για την εργασία «Χωρίς Ρεπό», για τη «φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο».
*Info: «Χωρίς Ρεπό: Η φροντίδα που κρατάει τον κόσμο όρθιο», Τρίτη 30 Ιουνίου 2026, στις 21:00, στο θερινό Λαΐς, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος.
