Ποινή μητρότητας, mumfluencers και ένα κενό που μεγαλώνει. Εσύ πότε (δεν) θα γίνεις μάνα;
- 13 ΜΑΡ 2026
«Θέλεις να γίνεις μητέρα και ταυτόχρονα να βγάζεις καλά λεφτά; Ελπίζουμε να είσαι καλή στο TikTok, γιατί σήμερα οι mumfluencers είναι οι μόνες γυναίκες που πλουτίζουν επειδή έγιναν μάνες». Αυτή η ατάκα της Ευρωβουλεύτριας Anna Strolenberg, δεν ήταν απλώς ένα ευφυολόγημα. Ήταν μια ωμή παραδοχή της πραγματικότητας που ονομάζεται ποινή μητρότητας (motherhood penalty). Ενώ ο κόσμος σου δίνει συγχαρητήρια για το νέο μέλος της οικογένειας, η αγορά εργασίας σε βάζει στην άκρη.
Αν είσαι μητέρα σήμερα, το εισόδημά σου αναμένεται να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 8% σε σχέση με μια γυναίκα χωρίς παιδιά. Την ίδια ώρα, οι μπαμπάδες της παρέας απολαμβάνουν το λεγόμενο daddy bonus, μια αύξηση της τάξεως του 5%, καθώς στα μάτια των εργοδοτών φαντάζουν πιο «υπεύθυνοι» και «σταθεροί». Την παραπάνω κατάσταση, που αποτελεί τον πυρήνα της ποινής της μητρότητας, περιέγραψε πρόσφατα στο Ευρωκοινοβούλιο, η Anna Strolenberg.
«Νομίζετε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες λαμβάνουν μέτρα για να το αντιμετωπίσουν; Λάθος. Η ολλανδική κυβέρνηση, η κυβέρνηση της χώρας μου, σχεδιάζει να μειώσει τα επιδόματα άδειας για γονείς με μεσαία και υψηλά εισοδήματα. Αυτό θα οδηγήσει περισσότερους άντρες στο να αποφεύγουν τη γονική άδεια, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στον καταμερισμό της φροντίδας στο σπίτι και, ως εκ τούτου, θα διευρύνει το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων» επεσήμανε η Strolenberg απευθυνόμενη στην Ευρωβουλή ενώ προσέθεσε: «Είμαι περήφανη που εργαστήκαμε εδώ πάνω σε αυτή την έκθεση για να κλείσουμε το χάσμα στις αμοιβές. Αλλά δεν έχει κανένα νόημα να προοδεύουμε σε επίπεδο Ευρώπης, μόνο και μόνο για να οπισθοχωρούμε σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών».
Τι πρέπει να ξέρεις για την ποινή της μητρότητας;
Δεν πρόκειται για μια φανταστική θεωρία, αλλά για απλά μαθηματικά. Ο όρος περιγράφει τα συστηματικά οικονομικά και επαγγελματικά μειονεκτήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες μόλις αποκτήσουν παιδί. Σύμφωνα με το World Economic Forum, το φαινόμενο αυτό ευθύνεται για το 80% του χάσματος αμοιβών (gender pay gap) μεταξύ των 2 φύλων. Με απλά λόγια:
- Μείωση αποδοχών: Οι μητέρες κερδίζουν λιγότερα ανά παιδί. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μια μάνα εισπράττει μόλις 71 σεντς για κάθε δολάριο που βγάζει ένας πατέρας.
- Προκατάληψη στην πρόσληψη: Έρευνες δείχνουν ότι οι εργοδότες είναι στατιστικά λιγότερο πιθανό να προσλάβουν μια μητέρα, θεωρώντας την (αυθαίρετα) λιγότερο αφοσιωμένη ή ικανή.
- Αόρατη εργασία: Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γυναίκες εκτελούν το 76,2% των ωρών απλήρωτης εργασίας φροντίδας. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες αφιερώνουν κατά μέσο όρο 3 φορές περισσότερο χρόνο σε οικιακές εργασίες και φροντίδα μελών της οικογένειας σε σχέση με τους άντρες. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 4 ώρες και 32 λεπτά την ημέρα για τις γυναίκες, έναντι μόλις 1 ώρας και 23 λεπτών για τους άντρες.
Ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα;
iStock
Στην Ελλάδα, η ποινή της μητρότητας παίρνει συχνά τη μορφή της επαγγελματικής στασιμότητας ή της αναγκαστικής στροφής προς τη μερική απασχόληση. Σύμφωνα με στοιχεία:
- Χάσμα απασχόλησης: Η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα μεγαλύτερα χάσματα στην απασχόληση μεταξύ γυναικών με παιδιά και γυναικών χωρίς παιδιά στην Ε.Ε.
- Μερική απασχόληση: 1 στα 3 ελληνικά νοικοκυριά βλέπει τη μητέρα να αναλαμβάνει τη φροντίδα των παιδιών, θυσιάζοντας το πλήρες ωράριο εργασίας.
- Η ποινή μητρότητας στην πράξη: Μελέτες του ΙΝΕ ΓΣΕΕ δείχνουν ότι οι Ελληνίδες μητέρες αντιμετωπίζουν συχνά τον κίνδυνο της «υποβάθμισης» των καθηκόντων τους μετά την επιστροφή από τη γονική άδεια, ένα φαινόμενο που επηρεάζει τις αποδοχές τους σε βάθος δεκαετίας.
Η ποινή της μητρότητας ανά τον κόσμο
Σκέψου το εξής: Μια γυναίκα 25 ετών σήμερα που θα αποκτήσει ένα παιδί, υπολογίζεται ότι θα κερδίσει 2 εκατομμύρια δολάρια λιγότερα κατά τη διάρκεια της ζωής της σε σχέση με έναν άντρα της ίδιας ηλικίας που θα γίνει επίσης γονέας.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο (σύμφωνα με στοιχεία Οκτωβρίου 2025), οι γυναίκες χάνουν περίπου £65.618 μέσα στα πρώτα 5 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου παιδιού. Είναι το τίμημα της «ευελιξίας» που αναγκάζονται να αναζητήσουν για να προλάβουν το σχολείο, τον γιατρό και τις δουλειές του σπιτιού.
Υπάρχει λύση;
Οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί: Η λύση δεν κρύβεται μόνο στα επιδόματα, αλλά στην ουσιαστική γονική άδεια και για τους 2 γονείς. Όταν η φροντίδα μοιράζεται εξαρχής, η μητέρα παύει να είναι η μόνη που «εξειδικεύεται» στο μεγάλωμα του παιδιού και σταματά να βλέπει την καριέρα της να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα.
Η ποινή της μητρότητας δεν είναι ένα ατομικό πρόβλημα, αλλά μια δομική έμφυλη αδικία που μας αφορά όλους. Γιατί, όπως προειδοποιούν οι ερευνητές, το οικονομικό κόστος της μητρότητας σήμερα μεταφράζεται σε κίνδυνο φτώχειας στην τρίτη ηλικία αύριο. Η αποχή από την εργασία και η μείωση των εισφορών κατά τη διάρκεια της μητρότητας δημιουργούν μια ανεπανόρθωτη «μαύρη τρύπα» στο συνταξιοδοτικό προφίλ των γυναικών. Το αποτέλεσμα; Οι μητέρες καταλήγουν στην τρίτη ηλικία με σημαντικά χαμηλότερες συντάξεις, πληρώνοντας το τίμημα της φροντίδας μέχρι το τέλος της ζωής τους.
