Η αναπαραγωγική βία είναι πια επίσημα μορφή έμφυλης βίας με τη βούλα του ΟΗΕ
- 6 ΑΥΓ 2026
Για δεκαετίες, εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια σε όλο τον κόσμο και ειδικά σε περιοχές που δοκιμάζονται από ένοπλες συγκρούσεις και ανθρωπιστικές κρίσεις βίωναν μια συγκεκριμένη, φρικτή μορφή κακοποίησης χωρίς καν να υπάρχει η κατάλληλη λέξη για να περιγράψει το τραύμα τους. Πλέον αυτό αλλάζει.
Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε ομόφωνα ένα ιστορικό ψήφισμα για την προστασία των γυναικών σε ανθρωπιστικές κρίσεις. Για πρώτη φορά στην ιστορία των διαπραγματεύσεων του ΟΗΕ, η «αναπαραγωγική βία» ονομάζεται επίσημα και αναγνωρίζεται ως μια αυτόνομη, ξεχωριστή κατηγορία έμφυλης βίας.
Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή στη διατύπωση ενός γραφειοκρατικού εγγράφου. Είναι μια τεράστια νίκη για την αναπαραγωγική αυτονομία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών παγκοσμίως.
Για τι ακριβώς πράγμα μιλάμε όταν λέμε «αναπαραγωγική βία»;
Μέχρι σήμερα, η βία που στοχεύει την αναπαραγωγική ικανότητα της γυναίκας συγχεόταν ή κατατασσόταν απλώς ως υποκατηγορία της γενικότερης σεξουαλικής βίας. Αυτό συχνά άφηνε τα θύματα χωρίς νομική κάλυψη, δικαίωση ή πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα.
Η νέα ιστορική απόφαση του ΟΗΕ διαχωρίζει πλήρως την αναπαραγωγική βία, ορίζοντάς την ως κάθε σκόπιμη πράξη ή παράλειψη που παραβιάζει και καταστρέφει την αναπαραγωγική αυτονομία του ατόμου.
Συγκεκριμένα, στην αναπαραγωγική βία περιλαμβάνονται:
- Η εξαναγκαστική εγκυμοσύνη και η εξαναγκαστική άμβλωση.
- Η εξαναγκαστική στείρωση αλλά και η επιβαλλόμενη χρήση αντισύλληψης.
- Η στερητική άρνηση πρόσβασης σε αντισύλληψη και σε βασικές υπηρεσίες αναπαραγωγικής ιατρικής φροντίδας.
- Οι σκόπιμες επιθέσεις σε υποδομές υγείας, νοσοκομεία και μαιευτήρια σε περιοχές ενοπλων συρράξεων.
Μάλιστα, το ψήφισμα τονίζει με έμφαση ότι όταν τέτοιες πράξεις εκτελούνται «με την πρόθεση της καταστροφής μιας ομάδας», αγγίζουν τα όρια της γενοκτονίας και συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αναδεικνύοντας τη φρίκη που έχει καταγραφεί πρόσφατα σε περιοχές όπως η Γάζα, το Σουδάν, η Ουκρανία, η Συρία και η Υεμένη.
Γιατί αυτή η αναγνώριση είναι κομβικής σημασίας;
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί του Ταμείου Πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών (UNFPA), το να δίνεις όνομα σε ένα έγκλημα είναι το πρώτο και βασικότερο βήμα για την αντιμετώπισή του. Χωρίς τον όρο «αναπαραγωγική βία», τα θύματα παρέμεναν αόρατα, χωρίς δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη.
Η Δρ. Diana Pulido, στέλεχος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Προγραμματισμένου Γονεϊκού Προγραμματισμού (IPPF), σημείωσε χαρακτηριστικά:
«Αυτή η αναγνώριση- σταθμός είναι ένα τεράστιο βήμα μπροστά. Ονομάζοντας την αναπαραγωγική βία, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκανε ορατή μια καταστροφική μορφή βλάβης που για πάρα πολύ καιρό έμενε στο σκοτάδι. Τώρα, το βάρος πρέπει να πέσει στη μετατροπή αυτής της προόδου σε ουσιαστική προστασία, εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης των θυμάτων και απόδοση ευθυνών στους θύτες».
Τι αλλάζει στην πράξη
Παρόλο που το ψήφισμα δεν θεσπίζει αυτόματα ένα νέο διεθνές ποινικό αδίκημα, προσφέρει στα θύματα, τις οργανώσεις δικαιωμάτων και τις κυβερνήσεις ένα ισχυρό νομικό και εννοιολογικό εργαλείο.
Πλέον, η άρνηση πρόσβασης σε αντισύλληψη ή η καταστροφή μιας μαιευτικής κλινικής δεν θεωρούνται «παράπλευρες απώλειες» ή μεμονωμένα περιστατικά, αλλά στοχευμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το αίτημα της εποχής μας είναι σαφές: καμία γυναίκα δεν πρέπει να βλέπει το σώμα και την αναπαραγωγική της αυτονομία να μετατρέπονται σε όπλο πολέμου ή εργαλείο καταπίεσης. Η επίσημη αναγνώριση από τον ΟΗΕ είναι η αρχή για να διασφαλιστεί ότι η φωνή κάθε θύματος θα ακουστεί και οι υπεύθυνοι θα λογοδοτήσουν.
