Το #1 λάθος που κάνουμε όλοι όταν κάποιος κλαίει

Οι περισσότεροι από εμάς όταν δούμε κάποιον άνθρωπο να κλαίει παγώνουμε ή στην προσπάθειά μας να φανούμε χρήσιμοι, κάνουμε εντελώς λανθασμένες κινήσεις. Δεν το κάνουμε από κακία. Το κάνουμε επειδή τα δάκρυα των άλλων ενεργοποιούν τη δική μας συναισθηματική δυσφορία. Ωστόσο, η επιστήμη της επικοινωνίας και της ψυχολογίας αποκαλύπτει γιατί οι πιο «αυτόματες» αντιδράσεις μας μπροστά στο κλάμα κάποιου κάνουν περισσότερη ζημιά παρά καλό, αλλά και ποιος είναι ο χρυσός κανόνας για να σταθείς δίπλα του.

Το #1 λάθος που κάνουμε όλοι όταν κάποιος κλαίει

Ποια είναι η πρώτη κίνηση που κάνουμε σχεδόν όλοι μόλις ανοίξουν τα «φράγματα» των δακρύων; Τρέχουμε να κάνουμε ή να πούμε κάτι ΑΜΕΣΩΣ για να σταματήσει το κλάμα.

Η παρόρμηση σου να βρεις την «τέλεια ατάκα» ή να εξαφανίσεις τον πόνο πηγάζει από ενσυναίσθηση. Παρ’ όλα αυτά, η ακαριαία προσπάθεια επίλυσης είναι η χειρότερη τακτική.

«Νιώθουμε αμήχανα επειδή αισθανόμαστε την ανάγκη να το θεραπεύσουμε», εξηγεί η Amanda Holmstrom, καθηγήτρια Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. «Ο άνθρωπος απέναντί μας υποφέρει κι εμείς θέλουμε να το σταματήσουμε- λίγο για εκείνον, αλλά πολύ για να μειώσουμε τη δική μας δυσφορία». 

Η Betty Ferrell, ειδικός στη φροντίδα συναισθηματικά φορτισμένων ασθενών και οικογενειών, αποκαλύπτει έναν βασικό κανόνα: «Μην βιάζεσαι να προσφέρεις το χαρτομάντιλο».

Ακούγεται αστείο ή ασήμαντο, αλλά σκέψου τι μήνυμα στέλνεις υποσυνείδητα: Όταν με το που βουρκώσει κάποιος του πετάς αμέσως ένα χαρτομάντιλο, ο εγκέφαλός του εισπράττει το εξής: «Ώρα να μαζευτείς, πρέπει να σταματήσεις να κλαις». Του δίνεις την εντύπωση ότι τα δάκρυά του σε φέρνουν σε αμηχανία.

Τι να κάνεις αντί γι’ αυτό

Όταν κάποιος κλαίει γοερά, δεν βρίσκεται σε νοητική κατάσταση να επεξεργαστεί λογικά επιχειρήματα ή «σοφές» συμβουλές. Βγάλε αυτή την πίεση από πάνω σου.

• Σταμάτα και πάρε μια ανάσα: Συγκεντρώσου και πλησίασε τον άλλον αντί να οπισθοχωρήσεις. Η φυσική εγγύτητα στέλνει το μήνυμα: «Είμαι εδώ και δεν φοβάμαι τα δάκρυά σου».
• Χρησιμοποίησε τη γλώσσα του σώματος: Ένα ελαφρύ, ζεστό άγγιγμα στον ώμο ή στο μπράτσο -αν η σχέση το επιτρέπει- λειτουργεί καταλυτικά.
• Αγκάλιασε τη σιωπή: Αν δεν ξέρεις τι να πεις, μη λες απολύτως τίποτα. Η μη λεκτική επικοινωνία και η ήρεμη παρουσία σου, προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια από οποιαδήποτε κουβέντα.

Πότε (και τι) να πεις όταν σταματήσει να κλαίει

Οι λέξεις έχουν τη σημασία τους, αλλά έρχονται αργότερα. Όταν το πρώτο ξέσπασμα καταλαγιάσει, τότε ανοίγει το παράθυρο της λεκτικής επικοινωνίας.

Μην ρωτάς «Είσαι καλά;»: Αυτή η αυτόματη ερώτηση πιέζει τον άλλον να απαντήσει ένα ψεύτικο «ναι» απλώς για να καθησυχάσει εσένα. Ξεκίνα με μια ανοιχτή δήλωση συμπαράστασης:

• «Βλέπω πόσο δύσκολο είναι αυτό που περνάς…»
• «Έμαθα τι συνέβη, λυπάμαι πάρα πολύ»

Μετά, άφησε χώρο στον άλλον να μιλήσει. Όταν ένας άνθρωπος περιγράφει συναισθηματικά αυτό που βιώνει, ο εγκέφαλός του ενεργοποιεί τη διαδικασία της γνωστικής επαναξιολόγησης και παίρνει μια μικρή εσωτερική απόσταση από το τραύμα. Δεν χρειάζεται να κάνεις τον ψυχοθεραπευτή. Αρκεί να είσαι εκεί και να ακούς.

Και τι κάνεις αν δεις να κλαίει ένας τελείως άγνωστος;

Βλέπεις κάποιον να λυγίζει σε έναν δημόσιο χώρο -στο μετρό, στο σουπερμάρκετ ή σε ένα παγκάκι. Τι επιβάλλει η ψυχολογία της επικοινωνίας;

• Διάβασε τα σημάδια: Αν ο άλλος προσπαθεί απεγνωσμένα να κρυφτεί, το πιο ευγενικό που έχεις να κάνεις είναι να του δώσεις ιδιωτικότητα.
• Αν δείχνει ανοιχτός, πλησίασε ήρεμα: Πρόσφερε πρακτική βοήθεια: «Βλέπω ότι είσαι αναστατωμένος/η, χρειάζεσαι κάτι;» ή «Θέλεις να πάρω τηλέφωνο κάποιον δικό σου;».
• Μην διστάζεις από φόβο: Στη χειρότερη περίπτωση θα σου πουν «όχι, ευχαριστώ» και δεν έχεις χάσει απολύτως τίποτα.

Φράσεις που ΔΕΝ πρέπει να πεις όταν κάποιος κλαίει

Οι πιο συνηθισμένες φράσεις παρηγοριάς είναι συχνά οι πιο καταστροφικές, γιατί υποτιμούν και ακυρώνουν τον πόνο του άλλου:

• «Όλα θα πάνε καλά» / «Είσαι δυνατός/ή»: Προσφέρουν μια βιαστική, ψεύτικη αισιοδοξία μόνο και μόνο για να διώξουν τη δική μας αμηχανία.
• «Μην κλαις»: Το κλάμα είναι φυσιολογική σωματική εκτόνωση, όχι διακόπτης. Λέγοντας «μην κλαις», φορτώνεις στον άλλον το βάρος να διαχειριστεί και τη δική σου δυσφορία.
• «Τουλάχιστον…» : Η παγίδα της Τοξικής Θετικότητας μπορεί να σε κάνει να πεις κάτι όπως «τουλάχιστον έχεις την υγεία σου». Στην ψυχολογία, αυτό εκλαμβάνεται ως πλήρης απόρριψη του συναισθήματος που νιώθει εκείνη τη στιγμή.
• «Και μένα μου είχε συμβεί…»: Αν μετατοπίσεις τη συζήτηση στη δική σου ιστορία, το θέμα γίνεται «εσύ» και ο άλλος καταλήγει να παρηγορεί εσένα!
• Βιαστικές συμβουλές: Μην μοιράζεις λύσεις πριν καταλάβεις. Άκουσε προσεκτικά και άσε τον άλλον να καθοδηγήσει τη συζήτηση.