Οριακή διαταραχή προσωπικότητας: 8 μύθοι που πρέπει να σταματήσεις να πιστεύεις χθες
- 19 ΙΟΥΝ 2026
Για τους περισσότερους ανθρώπους, ένα αναπάντητο μήνυμα στο κινητό είναι μια μικρή, στιγμιαία ενόχληση: μια απλή ένδειξη ότι ο φίλος ή ο σύντροφός τους είναι απασχολημένος και θα απαντήσει αργότερα. Για κάποιον, όμως, που ζει με οριακή διαταραχή προσωπικότητας (BPD), αυτή η σιωπή μπορεί να μοιάζει με την απόλυτη καταστροφή.
Αν έχεις ταυτίσει την οριακή διαταραχή προσωπικότητας με «υστερίες», «χειριστικές συμπεριφορές» και τοξικό δράμα, ήρθε η ώρα να αλλάξεις οπτική. Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας επηρεάζει περίπου το 2,4% του παγκόσμιου πληθυσμού, αποτελώντας μία από τις πιο παρεξηγημένες διαγνώσεις στην ψυχική υγεία. Οι άνθρωποι που ζουν με αυτή δεν είναι «κακοί» ή «υπερβολικοί». Νιώθουν τα πάντα «στο κόκκινο» και παλεύουν καθημερινά με έναν εξουθενωτικό φόβο εγκατάλειψης.
Η Rebbie Ratner, σκηνοθέτιδα του ντοκιμαντέρ Borderline η οποία ζει με τη διαταραχή, περιγράφει γλαφυρά τον φαύλο κύκλο: «Οι προσλαμβάνουσες σου είναι αλλοιωμένες. Διαβάζεις λάθος τα μηνύματα και αντιδράς με βάση αυτό το λάθος». Μια σιωπή μεταφράζεται ως απόρριψη. Η αντίδραση; Ένα οργισμένο μήνυμα ή ένα ψυχρό «πάγωμα» για εκδίκηση. Όταν αυτό συμβεί αρκετές φορές, καταστρέφεις τις σχέσεις σου, απομονώνεσαι, βυθίζεσαι στη μοναξιά.
Γιατί όμως επιμένουμε να βάζουμε ταμπέλες αντί να κατανοήσουμε; Παρακάτω ρίχνουμε μια ματιά σε μερικούς από τους πιο κοινούς μύθους γύρω από τη συγκεκριμένη διαταραχή.
Μύθος 1: Οι άνθρωποι με οριακή διαταραχή προσωπικότητας στερούνται ενσυναίσθησης
Στην πραγματικότητα ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Οι άνθρωποι με οριακή διαταραχή νιώθουν τα συναισθήματα των άλλων τόσο έντονα, που συχνά ταυτίζονται μαζί τους. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από αυτούς επιλέγουν επαγγέλματα προσφοράς -γίνονται νοσηλευτές, κτηνίατροι ή κοινωνικοί λειτουργοί. Όταν βρίσκονται σε κατάσταση συναισθηματικής απορρύθμισης, μπορεί να ξεσπάσουν και να πουν κάτι σκληρό, αλλά αυτό δεν πηγάζει από έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά από τον εσωτερικό τους πανικό.
Μύθος 2: Είναι χειριστικοί και ζητούν μανιωδώς την προσοχή
Αυτό που μοιάζει με συνεχή αναζήτηση προσοχής, είναι στην πραγματικότητα αναζήτηση βοήθειας, ασφάλειας και ανακούφισης από έναν αφόρητο ψυχικό πόνο. Συμπεριφορές που εξωτερικά φαίνονται «δραματικές», χρησιμοποιούνται ως μηχανισμοί διαχείρισης για να μειωθεί η ένταση του πόνου ή να επικοινωνηθεί στους άλλους.
Μύθος 3: Όλοι οι άνθρωποι με οριακή διαταραχή συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο
Η pop κουλτούρα μάς έχει μάθει το στερεότυπο της εκρηκτικής γυναίκας (σκέψου τη Winona Ryder στο Girl, Interrupted). Λάθος. Για να διαγνωστεί κάποιος, πρέπει να πληροί τουλάχιστον 5 από τα 9 κριτήρια του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειρίδιου Ψυχικών Διαταραχών. Πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν εκατοντάδες πιθανοί συνδυασμοί. Υπάρχει, για παράδειγμα, η «σιωπηλή οριακή διαταραχή» (quiet BPD), όπου η ένταση και η επιθετικότητα δεν στρέφονται προς τα έξω, αλλά προς τα μέσα, με το άτομο να υποφέρει σιωπηλά και να αυτοτιμωρείται.
Μύθος 4: Οριακή διαταραχή προσωπικότητας και διπολική διαταραχή είναι το ίδιο πράγμα
Μπερδεύονται συχνά, κυρίως λόγω των έντονων εναλλαγών στη διάθεση, αλλά είναι εντελώς διαφορετικές καταστάσεις. Η διπολική διαταραχή είναι μια διαταραχή της διάθεσης με παρατεταμένες περιόδους μανίας και κατάθλιψης. Η οριακή διαταραχή είναι διαταραχή της προσωπικότητας, όπου το άτομο βιώνει μόνιμο εσωτερικό κενό και χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενώ οι συναισθηματικές του μεταπτώσεις πυροδοτούνται ακαριαία από εξωτερικά ερεθίσματα.
Μύθος 5: Φταίει πάντα ένα παιδικό τραύμα
Το τραύμα (κακοποίηση, παραμέληση) είναι πράγματι μεγάλος παράγοντας κινδύνου, αλλά όχι ο μοναδικός. Αυτό που συναντάται σχεδόν πάντα είναι μια χρόνια «συναισθηματική ακύρωση» στην παιδική ηλικία. Όταν ένα παιδί που από τη φύση του νιώθει τα πάντα πολύ έντονα, μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον που υποτιμά τα συναισθήματά του με φράσεις όπως «δεν είναι τίποτα» ή «μην κάνεις έτσι», μαθαίνει ότι τα συναισθήματά του δεν είναι έγκυρα και δεν αναπτύσσει ποτέ εργαλεία για να τα διαχειριστεί.
Μύθος 6: Δεν μπορούν να κάνουν υγιείς σχέσεις
Οι σχέσεις είναι το πιο δύσκολο κομμάτι τους, καθώς ο τρόμος της εγκατάλειψης κάνει ακόμα και μια μικρή παρεξήγηση να μοιάζει με καταστροφή. Όμως, οι άνθρωποι με οριακή διαταραχή νοιάζονται βαθιά για τους άλλους. Με τη σωστή θεραπεία, μπορούν να μάθουν από το μηδέν τις δεξιότητες επικοινωνίας και τα όρια που άλλοι διδάχθηκαν στην παιδική ηλικία, χτίζοντας σταθερές, γεμάτες αγάπη σχέσεις.
Μύθος 7: Επηρεάζει μόνο τις γυναίκες
Το 75% των διαγνώσεων αφορά γυναίκες, αλλά οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι τα ποσοστά είναι ακριβώς τα ίδια και στα 2 φύλα. Οι άντρες απλώς δεν αναζητούν εύκολα βοήθεια, ενώ οι ειδικοί συχνά τους δίνουν άλλες διαγνώσεις λόγω του έμφυλου στερεοτύπου της διαταραχής. Διάσημοι άνδρες, όπως ο Pete Davidson, αλλά και ο πρώην παίκτης του NFL, Brandon Marshall, έχουν μιλήσει ανοιχτά για τη μάχη τους με τη οριακή διαταραχή.
Μύθος 8: Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας δεν θεραπεύεται
Ο μεγαλύτερος και πιο επικίνδυνος μύθος. Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (DBT) αποτελεί το “gold standard” της αντιμετώπισης. Έρευνες δείχνουν ότι μετά από έναν χρόνο εντατικής DBT, η πλειοψηφία των ασθενών δεν πληροί πλέον τα κριτήρια της διαγνώσεως. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η οριακή διαταραχή μπορεί να μπει σε πλήρη ύφεση.
