Οι επιστήμονες βρήκαν κάτι πιο επικίνδυνο από τη μοναξιά

Όταν ακούς τη λέξη «μοναξιά», το μυαλό σου πιθανότατα πηγαίνει στην απουσία ανθρώπων. Στο άδειο σπίτι, στις μοναχικές μέρες, στην έλλειψη συντρόφου. Κι όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. 2 πρωτοποριακές μελέτες από το Πανεπιστήμιο Cornell έρχονται να αποδείξουν ότι η μοναξιά δεν είναι ζήτημα ποσότητας, αλλά ποιότητας. 2 άνθρωποι με ακριβώς τον ίδιο κοινωνικό κύκλο μπορούν να βιώσουν εντελώς διαφορετικά επίπεδα μοναξιάς. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή αυτό που μετράει τελικά δεν είναι το πόσους ανθρώπους έχεις γύρω σου, αλλά το πώς βιώνεις αυτές τις σχέσεις.

Η «κοινωνική ασυμμετρία» και ο κίνδυνος για την υγεία σου

Η πρώτη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, εισήγαγε έναν νέο όρο: την «κοινωνική ασυμμετρία». Πρόκειται για την απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στον αριθμό των φίλων που έχεις και στο πόσο μόνος αισθάνεσαι στην πραγματικότητα.

Τα ευρήματα είναι σοκαριστικά. Αν έχεις πολλές επαφές, αλλά παρ’ όλα αυτά νιώθεις αποκομμένος, ο κίνδυνος εμφάνισης ασθενειών, ακόμη και πρόωρου θανάτου, αυξάνεται σημαντικά.

«Τα περισσότερα μηνύματα δημόσιας υγείας επικεντρώνονται στην επέκταση του κοινωνικού δικτύου. Όμως, η έρευνά μας δείχνει ότι οι επαφές από μόνες τους δεν λένε όλη την αλήθεια», εξηγεί ο συντάκτης της μελέτης Anthony Ong, PhD, καθηγητής Ψυχολογίας στο Cornell. «Δύο άνθρωποι με τις ίδιες κοινωνικές συνθήκες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία υγείας, ανάλογα με το πώς βιώνουν αυτές τις συνθήκες».

Ο φαύλος κύκλος της μοναξιάς

Η 2η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Communications Psychology του ομίλου Nature, εξέτασε πώς αλλάζει το συναίσθημα της μοναξιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι όταν οι άνθρωποι ένιωθαν μόνοι, αυτό συνδεόταν άμεσα με απειλές που οι ίδιοι αντιλαμβάνονταν στο περιβάλλον τους όπως το να νιώθουν ότι οι άλλοι τους αποκλείουν, τους επικρίνουν ή δεν τους εκτιμούν. Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο:

• Νιώθεις αποκομμένη/ος: Το μυαλό σου μπαίνει σε κατάσταση άμυνας.
• Γίνεσαι καχύποπτη/ος: Παρερμηνεύεις ακόμη και ουδέτερες συμπεριφορές ως απορριπτικές.
• Απομονώνεσαι: Σταματάς να επιδιώκεις την επαφή, επιδεινώνοντας το συναίσθημα της μοναξιάς.

Η μοναξιά δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα που κουβαλάς. Διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο διαβάζεις τις κοινωνικές καταστάσεις και καθορίζει τις επόμενες κινήσεις σου, τονίζουν οι επιστήμονες.

Γιατί το να «νιώθεις» μόνη/ος είναι πιο επικίνδυνο;

Όπως εξηγεί η Dr. Mai Uchida, ψυχίατρος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, το να νιώθεις μόνη/ος δείχνει μια αναντιστοιχία ανάμεσα στις σχέσεις που έχεις και στις σχέσεις που χρειάζεσαι. Μπορεί να είσαι σε ένα γεμάτο δωμάτιο και να νιώθεις αόρατη/ος ή παρεξηγημένη/ος.

Από ψυχολογικής άποψης, η μοναξιά αυτή πηγάζει από την έλλειψη αμοιβαίας ενσυναίσθησης και συναισθηματικής ασφάλειας. Αντίθετα, το να είσαι μόνη/ος σου (η μοναχικότητα) μπορεί να είναι άκρως αναζωογονητικό, αρκεί να αποτελεί δική σου επιλογή.

4 βήματα για να συνδεθείς ουσιαστικά με τους άλλους

Αν νιώθεις ότι έχεις παγιδευτεί σε αυτό το συναίσθημα, οι ειδικοί ψυχικής υγείας προτείνουν 4 συγκεκριμένες στρατηγικές για να αλλάξεις τα δεδομένα:

• Γίνε ο φίλος που θα ήθελες να έχεις:

Μην περιμένεις πάντα από τους άλλους. Άκουσε ενεργά, κάνε ερωτήσεις, μοιράσου τις δικές σου ιστορίες και δείξε αυθεντική ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους στη ζωή σου.

• Αναζήτησε σχέσεις που σου προσφέρουν ασφάλεια:

Μην πιέζεσαι. Σύνδεση σημαίνει να μειώνεις σταδιακά την ενέργεια που καταβάλλεις για να γίνεις κατανοητή/ός. Παρατήρησε με ποιους ανθρώπους νιώθεις χαλαρός και με ποιους νιώθεις ότι «δουλεύεις» υπερωρίες για να κρατήσεις την επαφή.

• Συνδέσου πρώτα με τον εαυτό σου:

Για να συνδεθείς βαθιά με τους άλλους, πρέπει να ξέρεις τις αξίες σου, τι πρεσβεύεις και τι άνθρωπος θέλεις να είσαι. Η εσωτερική σου ακεραιότητα είναι ο μαγνήτης για τις σωστές σχέσεις.

• Εστίασε στην ποιότητα, όχι στην ποσότητα:

Σταμάτα να μετράς likes, followers ή εξόδους. Ακόμα και μια μικρή στιγμή αυθεντικού «συντονισμού» –όπου νιώθεις ότι κάποιος σε είδε και σε άκουσε πραγματικά– αρκεί για να σβήσει το αίσθημα της μοναξιάς.

Να θυμάσαι: Δεν χρειάζεσαι περισσότερους ανθρώπους στη ζωή σου. Χρειάζεσαι περισσότερο χώρο για να «ριζώσει» ο εσωτερικός σου κόσμος. Δώσε βάση στην ποιότητα των σχέσεών σου και κάνε το πρώτο βήμα προς μια ουσιαστική σύνδεση.