Γιατί το άσθμα «χτυπάει» πιο σκληρά τις γυναίκες;

Αν νιώθεις ότι η αναπνοή σου δυσκολεύει πριν την περίοδο, στην εγκυμοσύνη ή στην εμμηνόπαυση, δεν είναι η ιδέα σου. Για δεκαετίες οι γιατροί σε αγνοούσαν, αλλά τώρα η ιατρική κοινότητα αποκαλύπτει τον πραγματικό ένοχο: τις ορμόνες σου.

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί το άσθμα φαίνεται να παίζει με τους δικούς σου κανόνες; Αν είσαι γυναίκα, οι πιθανότητες να εμφανίσεις άσθμα στην ενηλικίωση είναι σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με τους άντρες, ενώ είναι πολύ πιο πιθανό να βρεθείς στο νοσοκομείο με μια σοβαρή κρίση.

Πριν την εφηβεία, τα αγόρια υποφέρουν περισσότερο. Μετά όμως; Το σκηνικό ανατρέπεται πλήρως. Και το χειρότερο είναι ότι οι κλασικές θεραπείες, όπως τα εισπνεόμενα στεροειδή, συχνά δεν σου προσφέρουν την ανακούφιση που υπόσχονται.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή για δεκαετίες η ιατρική έρευνα δοκίμαζε τα φάρμακα σχεδόν αποκλειστικά σε άντρες. Ευτυχώς, η επιστήμη αλλάζει σελίδα και πλέον γνωρίζουμε ότι το γυναικείο σώμα βιώνει το άσθμα εντελώς διαφορετικά.

Ορμόνες, γονίδια και πνεύμονες: Ένα επικίνδυνο κοκτέιλ για το άσθμα

Το άσθμα δεν είναι απλώς μια ασθένεια, αλλά ένα σύνολο φλεγμονών στους αεραγωγούς. Οι επιστήμονες ανακαλύπτουν τώρα πώς το γυναικείο σου σύστημα κάνει τα πράγματα πιο περίπλοκα:

Το μέγεθος των πνευμόνων: Καθώς τα αγόρια μεγαλώνουν, οι πνεύμονές τους αναπτύσσονται περισσότερο. Οι γυναικείοι αεραγωγοί παραμένουν αναλογικά πιο μικροί, κάνοντας την αναπνοή πιο ευάλωτη.
Η «φλεγμονώδης» φύση των οιστρογόνων: Ενώ οι αντρικές ορμόνες (ανδρογόνα) τείνουν να καταστέλλουν τις φλεγμονές, τα οιστρογόνα (όπως η εστραδιόλη) συχνά τις ενισχύουν, ενεργοποιώντας κύτταρα του ανοσοποιητικού που προκαλούν σοβαρές κρίσεις.
Η παγίδα της παχυσαρκίας: Ο λιπώδης ιστός επηρεάζει τα σήματα των οιστρογόνων. Η αύξηση βάρους αλλάζει την αναπνευστική μηχανική και κάνει τις κρίσεις πιο έντονες.
Καθημερινή έκθεση σε ερεθιστικούς παράγοντες: Οι γυναίκες εξακολουθούν να εκτίθενται συχνότερα σε χημικά καθαριστικά και αναθυμιάσεις μαγειρέματος, παράγοντες που ερεθίζουν το αναπνευστικό.

Από την περίοδο στην εμμηνόπαυση

Πάνω από το 40% των γυναικών με άσθμα αναφέρουν ότι τα συμπτώματά τους επιδεινώνονται λίγες ημέρες πριν την περίοδο (στη luteal φάση) ή μόλις αυτή ξεκινήσει. Οι απότομες αυξομειώσεις των οιστρογόνων και της προγεστερόνης προκαλούν υπεραντιδραστικότητα στους αεραγωγούς σου.

Πάνω από το 40% των γυναικών με άσθμα αναφέρουν ότι τα συμπτώματά τους επιδεινώνονται αισθητά. Αυτό συμβαίνει κυρίως λίγες ημέρες πριν την περίοδο, κατά τη λεγόμενη ωχρινική φάση, ή μόλις η έμμηνος ρύση ξεκινήσει. Η απότομη πτώση των ορμονών μετά την ωορρηξία προκαλεί αυξημένη φλεγμονή, συριγμό και μια έντονη υπεραντιδραστικότητα στους αεραγωγούς σου.

Όταν περνάς στην περίοδο της εγκυμοσύνης, οι ορμονικές διακυμάνσεις γίνονται ακόμη πιο έντονες. Η κατακόρυφη αύξηση των ορμονών, της κορτιζόλης, αλλά και η σωματική πίεση από την ανάπτυξη του εμβρύου στο διάφραγμα οδηγούν περίπου το 30% των γυναικών σε σοβαρή επιδείνωση των συμπτωμάτων, ειδικά κατά το 2ο και 3ο τρίμηνο.

Αργότερα, καθώς το σώμα οδεύει προς την εμμηνόπαυση, το τοπίο γίνεται ακόμα πιο θολό. Η ορμονική αστάθεια σε συνδυασμό με την πιθανή αύξηση βάρους δημιουργεί αντικρουόμενα σενάρια: σε ορισμένες γυναίκες το άσθμα που τις ταλαιπωρούσε χρόνια ξαφνικά εξαφανίζεται, ενώ σε άλλες εμφανίζεται για πρώτη φορά στη ζωή τους.

Γιατί τα φάρμακα δεν πιάνουν πάντα και τι αλλάζει

Τα οιστρογόνα μπορούν να εμποδίσουν τη σωστή λειτουργία των στεροειδών εισπνοών, κάνοντάς τες λιγότερο αποτελεσματικές. Όμως, υπάρχει φως στο τούνελ:

Νέοι βιολογικοί παράγοντες: Αναπτύσσονται στοχευμένες θεραπείες που αδρανοποιούν τα συγκεκριμένα μόρια φλεγμονής που πλήττουν τις γυναίκες.
Τα φάρμακα τύπου GLP-1: Τα δημοφιλή σκευάσματα για το διαβήτη και την απώλεια βάρους μελετώνται ήδη από τους επιστήμονες, καθώς η αντιφλεγμονώδης δράση τους και η καταπολέμηση της παχυσαρκίας φαίνεται να προσφέρουν τεράστιο όφελος στις ασθματικές γυναίκες.

Τι μπορείς να κάνεις σήμερα κιόλας

Μην προσπερνάς καμία δύσπνοια, ειδικά αν βρίσκεσαι στην εμμηνόπαυση, μην την αποδίδεις απλώς στο άγχος.

Κράτα ημερολόγιο συμπτωμάτων: Σημείωσε πότε χειροτερεύει η αναπνοή σου σε σχέση με τον κύκλο σου. Θα βοηθήσεις τον γιατρό σου να προσαρμόσει τη δόση του εισπνεόμενου τις «επικίνδυνες» ημέρες.
Προφύλαξε το περιβάλλον σου: Απόφευγε το κάπνισμα, το άτμισμα και την εισπνοή ισχυρών χημικών καθαριστικών.
Φρόντισε την ψυχική σου υγεία: Το έντονο στρες πυροδοτεί άμεσα ορμονικές αντιδράσεις που στενεύουν τους αεραγωγούς.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ