Είστε σίγουρα γιατρός; Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί τη γυναικεία υγεία κατά 60%
- 5 ΦΕΒ 2026
Πόσες φορές έχεις νιώσει ένα παράξενο σύμπτωμα στις 2 το πρωί και αντί να αναζητήσεις ιατρική συμβουλή, άνοιξες το ChatGPT; Δεν είσαι η μόνη. Περισσότεροι από 40 εκατομμύρια άνθρωποι καθημερινά θέτουν ερωτήσεις υγείας στην AI. Η OpenAI, βλέποντας αυτή την τάση, λάνσαρε πρόσφατα στις ΗΠΑ το ChatGPT Health – μια ειδική πλατφόρμα όπου μπορείς να ανεβάσεις το ιατρικό σου ιστορικό, τις εξετάσεις αίματος και τα δεδομένα από το Apple Health σου για να λάβεις «εξατομικευμένες ιατρικές συμβουλές».
Ακούγεται σαν το μέλλον της ιατρικής, σωστά; Μια τεχνητή νοημοσύνη που ξέρει τη χοληστερίνη σου, πόσα βήματα έκανες και τι έφαγες, έτοιμη να σου λύσει κάθε απορία ιατρικού ενδιαφέροντος 24/7. Όμως, πίσω από την ευκολία κρύβεται ένα τεράστιο κενό και οι γυναίκες βρίσκονται ακριβώς στο επίκεντρο αυτού του ρίσκου.
Το παράδοξο της γυναικείας υγείας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης
Εδώ ξεκινά το πραγματικό πρόβλημα. Οι γυναίκες και τα gender diverse άτομα στρέφονται στα AI chatbots πολύ συχνότερα από τους άνδρες. Γιατί; Επειδή η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη είναι συχνά περιορισμένη, επειδή ο χρόνος είναι ελάχιστος και επειδή υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη δυσπιστία στο παραδοσιακό ιατρικό σύστημα, το οποίο ιστορικά υποτιμά τα γυναικεία συμπτώματα.
Εδώ όμως συμβαίνει το εξής παράδοξο: Στην προσπάθειά μας να ξεφύγουμε από την έμφυλη προκατάληψη των γιατρών, πέφτουμε στο έμφυλη προκατάληψη των αλγορίθμων.
Μια πρόσφατη μελέτη που εισήγαγε το Women’s Health Benchmark (WHB), το πρώτο εργαλείο που αξιολογεί την AI ειδικά στη γυναικεία υγεία, έβγαλε σοκαριστικά αποτελέσματα. Τα τρέχοντα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζουν ποσοστό αποτυχίας 60% σε θέματα γυναικείας υγείας. Το χειρότερο; Τα chatbots τείνουν να υποτιμούν ή να παρερμηνεύουν συμπτώματα που υποδηλώνουν επείγουσες καταστάσεις (missed urgency).
Με απλά λόγια, αν μια γυναίκα περιγράψει συμπτώματα εμφράγματος τα οποία διαφέρουν ριζικά από των ανδρών, η τεχνητή νοημοσύνη, είναι πολύ πιθανό να μην χτυπήσει συναγερμό.
Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη «αποτυγχάνει» στις γυναίκες;
iStock
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι κάποιου είδους μαγεία. Είναι καθρέφτης των δεδομένων με τα οποία εκπαιδεύεται. Για δεκαετίες, η ιατρική έρευνα επικεντρωνόταν στο ανδρικό σώμα. Όταν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) διαβάζουν ιατρικά εγχειρίδια και μελέτες που έχουν κενά στη γυναικεία φυσιολογία, την ογκολογία ή τη νευρολογία, απλώς αναπαράγουν αυτά τα κενά.
Το ChatGPT Health υπόσχεται να «προσαρμόσει» τις απαντήσεις του στο δικό σου ιστορικό. Αλλά αν οι πληροφορίες που του δίνεις είναι ελλιπείς ή αν ο αλγόριθμος προτιμά να είναι «ευγενικός και βοηθητικός» αντί για «ιατρικά ακριβής», ο κίνδυνος λάθους εκτοξεύεται.
Όπως επισημαίνει η Dr. Danielle Bitterman, ογκολόγος στο Mass General Brigham, τα μοντέλα AI είναι σχεδιασμένα να δίνουν πάντα μια απάντηση, ακόμα κι αν δεν την ξέρουν, γεγονός που οδηγεί σε πειστικά, αλλά εντελώς λανθασμένα ιατρικά συμπεράσματα.
Ιδιωτικότητα: Πόσο εκτεθειμένοι είμαστε;
Υπάρχει φυσικά και το θέμα των δεδομένων. Το ChatGPT Health ζητάει για παράδειγμα από τις «ασθενείς» του να ανεβάσουν τα πάντα: από τα αποτελέσματα των μαστογραφιών σου μέχρι το ιστορικό της περιόδου σου. Η OpenAI διαβεβαιώνει ότι τα δεδομένα αυτά δεν χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των μοντέλων της και ότι υπάρχει «ενισχυμένη προστασία».
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν: Από τη στιγμή που ανεβάζεις το ιατρικό σου απόρρητο σε μια πλατφόρμα που δεν διέπεται από τους αυστηρούς νόμους HIPAA (το νομικό πλαίσιο προστασίας ιατρικών δεδομένων στις ΗΠΑ), το ρίσκο είναι δικό σου. Αν αύριο υπάρξει μια διαρροή δεδομένων, οι πληροφορίες για την υγεία, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν από την ασφάλεια ζωής σου μέχρι την εργασία σου, θα είναι εκτεθειμένες.
Υπάρχει τρόπος να χρησιμοποιήσεις ΑΙ χωρίς να κινδυνεύεις;
Δεν είμαστε τεχνοφοβικοί. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εκπληκτικό εργαλείο, αρκεί να ξέρεις τι δεν είναι.
- Δεν είναι γιατρός: Μην την αφήνεις να πάρει αυτόνομες ιατρικές αποφάσεις ή να επιλέξει θεραπεία.
- Χρησιμοποίησέ την για brainstorming: Είναι εξαιρετική στο να σε βοηθήσει να προετοιμάσεις ερωτήσεις για το ραντεβού με τον γιατρό σου ή να σου εξηγήσει δύσκολους ιατρικούς όρους.
- «Χαμηλό ρίσκο» μόνο: Μπορείς να κάνεις ερωτήσεις για τη διατροφή, την άσκηση ή την ερμηνεία των δεδομένων του ύπνου σου. Μην εμπιστεύεσαι απαντήσεις που έχουν να κάνουν με πράγματα όπως ένας έντονος πόνος στο στήθος, νευρολογικά συμπτώματα ή ογκολογικά ζητήματα.
Το συμπέρασμα; Το ChatGPT Health και ό,τι άλλο παρόμοιο θα ακολουθήσει, είναι μια αντανάκλαση της ανάγκης μας για καλύτερη και πιο άμεση φροντίδα. Όμως, όσο υπάρχει το κενό στην ιατρική έρευνα για τις γυναίκες, η τεχνητή νοημοσύνη θα παραμένει ένας αναξιόπιστος σύμβουλος.
Η τεχνολογία μπορεί να είναι το ξεκίνημα μιας συζήτησης για την υγεία σου, αλλά η ασκούμενη από ανθρώπους ιατρική πρέπει να είναι πάντα ο επίλογος.
