Nika Kovač: «Με το “My Voice My Choice” αποδείξαμε ότι μια ομάδα κοριτσιών μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη»

Στις αρχές του Σεπτέμβρη το κίνημα My Voice, My Choice κατάφερε να ακουστεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 1,2 εκατομμύριο υπογραφές και να υποβάλλει αίτημα στο Ευρωκοινοβούλιο για τη δημιουργία ενός μηχανισμού χρηματοδότησης που θα καταστήσει την άμβλωση πιο εύκολα προσβάσιμη και πιο ασφαλή. Η Nika Kovač ξέρει ότι τα social media έχουν μία πολύ σκοτεινή πλευρά, είναι κοινωνική ανθρωπολόγος. Στην περίπτωση, όμως που την αφορά ως ακτιβίστρια, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν ώστε να επικοινωνηθεί σε κάθε γωνιά της Ευρώπης- και ακόμα παραπέρα- μία πρωτοβουλία που «κλειδώνει» ακόμα πιο αποφασιστικά τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών, για τα οποία- αποδεδειγμένα, δεν πρέπει να εφησυχάζουμε ποτέ.

Πριν λίγες μέρες, η συντονίστρια της εκστρατείας, Nika Kovač, βρέθηκε στην Ελλάδα για να συμμετάσχει σε μια διεθνή συνάντηση ακτιβιστών από όλο τον κόσμο. Πάντα τής αρέσει να έρχεται στην Ελλάδα για διακοπές. Αυτή τη φορά όμως, είναι πολύ διαφορετικός ο λόγος της επίσκεψής της. «Μου ζήτησαν να παρουσιάσω το My Voice, My Choice (Η φωνή μου, η επιλογή μου) και να μιλήσω για την εκστρατεία σε ανθρώπους από τη Βραζιλία, τη Χιλή, την Αργεντινή, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη».

– Γνωρίζω ότι οι Ελληνίδες έχουν στηρίξει πολύ το “My Voice, My Choice”. Επιβεβαιώνεις;

Η Ελλάδα ήταν μία από τις πιο σημαντικές χώρες στην εκστρατεία, ειδικά από τη στιγμή που γυναίκες, όπως η Αναστασία Γιάμαλη, ως συλλέκτρια υπογραφών, με ένα της βίντεο εξέφρασε ανοιχτά τη στήριξή της σε αυτό. Η Ελλάδα ήταν μια από τις πιο δυνατές χώρες σε υπογραφές, αλλά και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι σημαντικό ότι ακόμα και οι Έλληνες συντηρητικοί υποστήριξαν το “My Voice, My Choice”. Η Ελεονώρα Μελέτη ήταν η σκιώδης εισηγήτρια για το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Αυτό που έμαθα είναι ότι η άμβλωση είναι κάτι που υποστηρίζεται και γίνεται αποδεκτό στην Ελλάδα, σε ένα ευρύτερο πολιτικό φάσμα.

– Σε γενικές γραμμές ισχύει, αλλά υπάρχουν και παραφωνίες, δυστυχώς. Πώς είναι τα πράγματα για τις γυναίκες στη χώρα σου;

Η Σλοβενία είναι μια χώρα που έχει την άμβλωση κατοχυρωμένη στο Σύνταγμα, πράγμα που σημαίνει ότι έχουμε ασφαλή και προσβάσιμη άμβλωση. Αλλά δεν είναι όλες οι χώρες τόσο τυχερές. Δούλεψα με ανθρώπους από την Πολωνία, όπου γυναίκες ακόμα πεθαίνουν στα νοσοκομεία και με γυναίκες στη Μάλτα, που πάνε φυλακή αν κάνουν έκτρωση. Στην Ευρώπη, 20 εκατομμύρια γυναίκες δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλή άμβλωση. Γι’ αυτό πιστεύω ότι χώρες, όπως η Σλοβενία και η Ελλάδα είναι εξαιρετικά σημαντικές, γιατί δείχνουν ότι υπάρχει τρόπος τα αναπαραγωγικά δικαιώματα να ενώσουν διαφορετικές πλευρές του πολιτικού φάσματος.

Στη Σλοβενία έχουμε υψηλό επίπεδο ισότητας. Είχαμε το κίνημα MeToo, το οποίο μίλησε για την παρενόχληση. Πιστεύω ότι προς το παρόν η Σλοβενία είναι ένα λαμπρό παράδειγμα. Αυτός είναι και ο λόγος που είχαμε το θάρρος να κάνουμε αυτή την εκστρατεία. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να ανησυχούμε. Στις ΗΠΑ, ο Trump δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν καταδικασμένοι εγκληματίες βρίσκονται στην εξουσία. Μας δείχνουν ποια είναι η πραγματικότητα για τις γυναίκες εκεί, που ξαφνικά χάνουν αναπαραγωγικά δικαιώματα, ενώ άντρες που τον επηρεάζουν φωνάζουν «το σώμα σου, δική μου επιλογή». Θέλουν να μας σπρώξουν πίσω στην κουζίνα, να κάνουν το Handmaid’s Tale πραγματικότητα. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να παλέψουμε και να ξέρουμε ότι αυτά μπορούν να συμβούν και στην Ευρώπη.

– Υπό την ηγεσία σου, το Ινστιτούτο “8th of March” πίεσε πολύ για τον νομικό επαναπροσδιορισμό του βιασμού στη Σλοβενία. Πώς εξελίχθηκε αυτή η εκστρατεία;

Ακούσαμε ιστορίες γυναικών που έπεσαν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και βιασμού και η μόνη τους επιθυμία ήταν να μην συμβεί αυτό στις κόρες τους. Έτσι, αρχίσαμε να σκεφτόμαστε πώς να αλλάξουμε τη νομοθεσία ώστε τα θύματα να προστατεύονται. Μάθαμε ότι η πλειοψηφία των θυμάτων «παγώνει» κατά τη διάρκεια του βιασμού από τον φόβο, ενώ με τον προηγούμενο νόμο, η γυναίκα έπρεπε να έχει σημάδια βίας για να αποδείξει ότι γινόταν βιασμός. Είπαμε «όχι, αυτό δεν είναι αποδεκτό». Πρέπει ο δράστης να αποδείξει ότι υπήρξε συναίνεση. Μαζέψαμε υπογραφές σε όλη τη χώρα, αλλάξαμε τον νόμο και ήταν επιτυχία. Είναι πολύ σπουδαίο όταν συναντώ γυναίκες- θύματα βιασμού που μου λένε: «χάρη στην αλλαγή του νόμου και την προσπάθειά σας, κερδίσαμε στο δικαστήριο».

– Ωστόσο, έχεις δεχθεί προσωπικές απειλές και παρενοχλητικές συμπεριφορές λόγω της ακτιβιστικής δράσης σου. 

Πριν από 3 χρόνια, περπατούσα στον δρόμο και ένας άντρας μου επιτέθηκε- ήξερε ποια είμαι. Επίσης, δέχομαι πολλές απειλές θανάτου. Κάποιοι παραδέχτηκαν μάλιστα στο δικαστήριο ότι ήθελαν να με σκοτώσουν. Η προηγούμενη αυταρχική σλοβενική κυβέρνηση μού επιτίθεται καθημερινά. Έχουμε συνηθίσει τις επιθέσεις στη Σλοβενία, αλλά τώρα με το “My Voice, My Choice” οι επιθέσεις έγιναν διεθνείς. Μάθαμε όμως ότι πρέπει να αντιστεκόμαστε δυνατά, να μην κάνουμε πίσω. Ιστορικά, πάντα ήθελαν να φιμώσουν τις γυναίκες που αμφισβητούσαν το σύστημα – όπως στον Μεσαίωνα που τις αποκαλούσαν «μάγισσες»  και τις έκαιγαν. Κάθε φορά που επιτίθενται, εμείς πρέπει να επιτιθέμεθα πιο δυνατά.

– Έχεις σκεφτεί να ζήσεις σε άλλη χώρα;

Ναι. Στη Σλοβενία έχουμε εκλογές σε 2 μήνες. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να επιστρέψει ο πρώην πρωθυπουργός. Αν συμβεί αυτό, ξέρω ότι δεν θα μείνω στη χώρα μου. Θέλω να νιώθω ασφαλής στους δρόμους και να μην δέχομαι συνεχείς επιθέσεις.

Nika Kovač:«Είμαι από τους λίγους ανθρώπους που ξυλοκοπήθηκαν και δέχθηκαν επίθεση στη Σλοβενία επειδή κάνω ακτιβισμό».

– Πιστεύεις ότι τα social media και οι εκστρατείες κοινωνικής δικαιοσύνης μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο;

Πιστεύω ότι τα social media δεν είναι καλό πράγμα. Ανήκουν σε εκατομμυριούχους της τεχνολογίας που προσπαθούν να ελέγξουν τις ζωές μας. Ξέρουμε ότι «θάβουν» τη λέξη «άμβλωση» (shadow banning), ξέρουμε ότι καταστρέφουν ζωές. Αλλά από την άλλη, είναι παρόντα στην κοινωνία και αν δεν είμαστε εκεί με δυνατή φωνή, θα χάσουμε τον λόγο μας. Πρέπει να είμαστε πιο δυνατές/οί από το μίσος και να διαδίδουμε την αγάπη. Γι’ αυτό οργανωνόμαστε και στο διαδίκτυο.

– Πώς ξεκίνησες το “My Voice, My Choice”;

Ζούσα στις ΗΠΑ για έναν χρόνο ως υπότροφος του Ιδρύματος Obama στο Πανεπιστήμιο Columbia. Αποφάσισα ότι πρέπει να κάνουμε κάτι στην Ευρώπη για να προστατεύσουμε αυτά τα δικαιώματα. Ανακάλυψα την «Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών», πως αν μαζέψεις 1 εκατομμύριο υπογραφές, μπορείς να προτείνεις μια αλλαγή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Nika Kovač:«Ήμουν στις ΗΠΑ όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο αφαίρεσε τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Για μένα ήταν σοκαριστικό. Είδα πόσο φοβισμένες ήταν οι γυναίκες».

– Πώς ήταν η εμπειρία σου στο Ίδρυμα Obama;

Πολύ πολύτιμη. Γνώρισα σπουδαίους ανθρώπους που έγιναν φίλοι μου, όπως η Φεντερίκα που μάζευε υπογραφές στην Ιταλία. Έμαθα πώς λειτουργεί η πολιτική στις ΗΠΑ εκ των έσω, και ίσως γι’ αυτό είμαι ακόμα πιο επικριτική απέναντί της πλέον.

– Βλέπεις ελπίδα για τις γυναίκες και την ισότητα;

Η ελπίδα βρίσκεται στην οργάνωση και στην ενότητα. Πρέπει να βρίσκουμε συμμάχους παντού- στην Αριστερά, στους Σοσιαλδημοκράτες, στους Φιλελεύθερους και στους Συντηρητικούς. Να ξεχνάμε τις διαφορές και να παλεύουμε για την αλλαγή. Υποσχεθήκαμε ότι αυτή δεν θα είναι η τελευταία μας εκστρατεία.

– Τα επόμενα σχέδιά σου επικεντρώνονται στα δικαιώματα της άμβλωσης ή θα στραφείς και προς άλλα έμφυλα ζητήματα;

Στις 2 Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δώσει την τελική απάντηση. Μέχρι τότε θα πιέσουμε όσο μπορούμε. Μετά έχουμε ευρύτερα σχέδια: την καταπολέμηση της ανισότητας, το να έχουν όλοι μια αξιοπρεπή ζωή. Δεν θεωρούμε σωστό να υπάρχουν δισεκατομμυριούχοι που δεν φορολογούνται, ούτε να καταστρέφεται το περιβάλλον ή να μένουν ατιμώρητοι οι βιαστές.

– Τι μηνύματα λαμβάνετε στον λογαριασμό του My Voice, My Choice;

Πολλά όμορφα μηνύματα, πολλές γυναίκες μάς λένε ότι είμαστε η ελπίδα τους. Γυναίκες από τις ΗΠΑ μάς γράφουν ότι τους δείχνουμε τον δρόμο. Αλλά δεχόμαστε και απειλές από ανθρώπους που μας κατηγορούν ότι σκοτώνουμε μωρά ή πως καταστρέφουμε τον κόσμο. Είναι λυπηρό, αλλά τα καλά μηνύματα είναι περισσότερα και γι’ αυτό συνεχίζουμε.

– Πόσο περήφανη νιώθεις για όλα αυτά που έχεις καταφέρει;

Πάρα πολύ. Δεν είμαι περήφανη μόνο για την ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο, αλλά για το ότι δημιουργήσαμε ένα κίνημα ενωμένο και μεγάλο. Αποδείξαμε ότι μια ομάδα κοριτσιών μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη.

Nika Kovač: «Ακόμα και στην Ελλάδα, άνθρωποι με σταματούν στον δρόμο και μου λένε “είμαστε μαζί σου”. Αυτό είναι πολύ όμορφο».

– Πώς θα γίνει ο κόσμος ασφαλέστερος για τις γυναίκες; Είναι θέμα πολιτικής;

Είναι θέμα όλης της κοινωνίας. Η πολιτική έχει ευθύνη. Με θλίβει που οι πολιτικοί έχουν τόση δύναμη και κάνουν τόσο λίγα. Βλέπουμε άντρες με ακριβά κοστούμια να καταστρέφουν τον κόσμο με πολέμους, όπως στην Παλαιστίνη- σφαγές και γενοκτονίες από άντρες που άγονται από το Εγώ τους. Πρέπει να οργανωθούμε και να τους δείξουμε ότι φτάνει πια.