Μαίρη Μπουλή και Δανάη τελικά «Δεν Κοστίζει Τίποτα» να γίνεις δότρια ωαρίων;

Στην εποχή των social media, των γρήγορων λύσεων και των απανωτών οικονομικών αδιέξοδων, η δωρεά ωαρίων πλασάρεται συχνά ως μια απλή, σχεδόν αμελητέα διαδικασία για τις νέες γυναίκες: μια πράξη αλληλεγγύης που παράλληλα προσφέρει μια ανάσα επιβίωσης. Αλλά πόσο απλά είναι τα πράγματα όταν η πρόθεση για προσφορά συναντά τους μηχανισμούς της αγοράς; Και τι συμβαίνει όταν το ιατρικό σύστημα επιλέγει να μην παρακολουθεί τις δότριες μετά τη διαδικασία; Αυτό το αθέατο βίωμα φέρνει στο φως το ντοκιμαντέρ Δεν Κοστίζει Τίποτα της Μαίρης Μπουλή σε παραγωγή Long Run Productions, το οποίο απέσπασε το Βραβείο Κοινού Χρυσός Αλέξανδρος στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και τώρα ξεκινά το ταξίδι του στις αίθουσες μέσω του Φεστιβάλ CineDoc.

Η ταινία παρακολουθεί τη Δανάη, στην απόφασή της να γίνει δότρια ωαρίων. Μέσα από μια βαθιά προσωπική, ειλικρινή και χωρίς ωραιοποιήσεις ματιά, το Δεν Κοστίζει Τίποτα δεν στέκεται απέναντι στη δότρια ως εξεταστής, αλλά δίπλα της ως σύμμαχος, θέτοντας ουσιαστικά ερωτήματα για τα όρια του σώματος, τη γυναικολογική βία και τη διαρκή απαίτηση της κοινωνίας από τις γυναίκες «να τα κάνουν όλα και να συμφέρουν».

Λίγο πριν τις προβολές της ταινίας σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βόλο, Λάρισα και Πήλιο, η σκηνοθέτρια Μαίρη Μπουλή και η Δανάη, μού μιλούν για τη σχέση εμπιστοσύνης που χτίστηκε πίσω και μπροστά από την κάμερα, για τα «ψιλά γράμματα» που δεν μας αφήνουν να διαβάσουμε και για την ανάγκη να διεκδικούμε πάντα το σώμα και τη φωνή μας.

Η αφετηρία για το Δεν Κοστίζει Τίποτα 

– Μαίρη Μπουλή, ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα που σε έκανε να καταπιαστείς με το θέμα της δωρεάς ωαρίων και πώς εξελίχθηκε η οπτική σου γύρω από τις κοινωνικές, οικονομικές και ηθικές προεκτάσεις του ζητήματος κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων; 

Η ιδέα προέκυψε μέσα από μια προσωπική αναζήτηση. Εγώ και μια φίλη μου θέλαμε να δώσουμε ωάρια και ήδη από το πρώτο ψάξιμο στο Google (προ Chatgpt εποχές) κατάλαβα ότι η ενημέρωση ήταν ανεπαρκής. Η συγκεκριμένη φίλη είναι και μια από τις διευθύντριες φωτογραφίας του ντοκιμαντέρ, η Ασημίνα, και αποφασίσαμε αντί να δώσουμε ωάρια να κάνουμε μια ταινία για αυτό. Η έρευνα μου με οδήγησε στη Δανάη και έτσι γεννήθηκε το Δεν Κοστίζει Τίποτα.

Μαίρη Μπουλή: «Όλες πιστεύαμε ότι το να δίνεις ωάρια είναι μια όμορφη πράξη αλληλεγγύης και ακόμα το πιστεύουμε. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όταν η αλληλεγγύη εμπορευματοποιείται».

Η σχέση εμπιστοσύνης

– Η ταινία καταγράφει μια εξαιρετικά ευάλωτη και προσωπική διαδρομή. Πώς χτίστηκε η σχέση εμπιστοσύνης με τη Δανάη και ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις στο να διατηρήσεις μια ντοκιμαντερίστικη ισορροπία ανάμεσα σε δημοσιογραφική έρευνα και ενσυναίσθηση; 

Μαίρη Μπουλή: Δεν ένιωσα ποτέ κάποια σύγκρουση ανάμεσα στην έρευνα και στην ενσυναίσθηση. Αντίθετα, το ένα τροφοδοτούσε το άλλο. Όσο πιο πολλή έρευνα έκανα τόσο πιο πολλή ενσυναίσθηση ένιωθα και αντίστοιχα η ενσυναίσθηση με ενέπνεε να ερευνήσω το θέμα περισσότερο. Είχα μιλήσει με πολλές δότριες μέχρι να γνωρίσω τη Δανάη. Αν με το «δημοσιογραφική έρευνα», εννοείς μια πιο αποστασιοποιημένη προσέγγιση, αυτό απουσιάζει συνειδητά.

Μαίρη Μπουλή: «Από πολύ νωρίς αποφάσισα να πάρω θέση και να σταθώ στο πλευρό της δότριας ωαρίων. Ο στόχος μου ήταν να αποδώσω όσο καλύτερα μπορώ το βίωμά της, όπως εκείνη το αισθάνεται και όχι μέσα από τα μάτια ενός ειδικού. Από εκεί και πέρα αφήνω το κοινό να κρίνει. Αυτό που το “Δεν Κοστίζει Τίποτα” προσφέρει είναι η ματιά της δότριας, όχι του γιατρού».

Αυτό σίγουρα βοήθησε και στη σχέση που κτίσαμε. Όλα μας νιώθουμε πιο άνετα με έναν άνθρωπο που στέκεται δίπλα και όχι απέναντι.

Η υποδοχή από το κοινό

– Μετά τον Χρυσό Αλέξανδρο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και ενόψει της πρεμιέρας στο CineDoc, τι συζήτηση ελπίζεις να ανοίξει η ταινία στο ευρύ κοινό ειδικά ανάμεσα σε νέες γυναίκες που βρίσκονται σε παρόμοια οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα; 

Μαίρη Μπουλή: Όλες οι συζητήσεις είναι καλοδεχούμενες! Μόνο το γεγονός ότι ένα θέμα που δεν συζητιόταν θα συζητηθεί είναι μεγάλη νίκη για όλη την ομάδα. Ελπίζω να δημιουργήσουμε ένα safe space που να μπορούν κι άλλες θηλυκότητες να μοιραστούν τα βιώματα τους και να ανοίξουμε έναν διάλογο για τη γυναικολογική βία, είτε ψυχική, είτε σωματική.

Πώς αποφασίζεις να γίνεις δότρια ωαρίων;

– Δανάη, στο «Δεν Κοστίζει Τίποτα» βλέπουμε μια νέα γυναίκα με όνειρα που προσπαθεί να επιβιώσει στην Αθήνα. Ποιες σκέψεις και συναισθήματα σε οδήγησαν στην απόφαση να γίνεις δότρια ωαρίων και πόσο διέφερε η πραγματικότητα της διαδικασίας από αυτό που είχες αρχικά στο μυαλό σου; 

«Νέα γυναίκα», αυτό πάντα μου κάνει την πιο έντονη εντύπωση (γελάει). Στα μάτια μου ούτε τότε με έβλεπα ως νέα γυναίκα, αλλά ούτε και τώρα. Οριακά τα έβγαζα πέρα, ασχολιόμουν ακόμα με σπουδές. Ένιωθα και ακόμα νιώθω νεαρή κοπέλα, σίγουρα όχι γυναίκα όπως ορίζει η κοινωνία.

Το πώς ξεκίνησε η σκέψη είναι νομίζω το πιο πολυσυζητημένο πράγμα σε αυτή τη διαδικασία.

Δανάη: «Έχω μία φίλη που πέρασε τρομερές δυσκολίες να συλλάβει παιδί. Συζητούσαμε εναλλακτικές και ανακάλυψα τη δωρεά ωαρίων και λέω γιατί όχι; Τι έχω να χάσω; Αν μπορώ να βοηθήσω ένα σώμα να τεκνοποιήσει, γιατί όχι;»

Τώρα για την πραγματικότητα κι αυτό είναι πλέον κάτι φοβερά υποκειμενικό. Αλλιώς τα βλέπω εγώ, αλλιώς εσύ κτλ. κι ας κοιτάμε το ίδιο «παράθυρο». Δεν είναι ποτέ όπως σου τα παρουσιάζουν, υπάρχουν πάντα ψιλά γράμματα που δεν σου δίνουν να διαβάσεις, όσο κι αν επιμένεις.

Η έκθεση μπροστά στην κάμερα

– Το να μοιράζεται κανείς μια τόσο ιδιωτική και σωματικά απαιτητική εμπειρία στην κάμερα απαιτεί μια κάποια γενναιότητα. Πώς βίωσες τη διαδικασία της κινηματογράφησης και τι ήταν αυτό που σε έκανε να νιώσεις ασφάλεια να «τσαλακωθείς» και να εκτεθείς; 

Τι σημαίνει στα αλήθεια «τσαλακώνομαι»; Να δείχνω ευάλωτη, να δείχνω τις αδυναμίες μου και τα συναισθήματά μου; Στην εποχή των social media μοιάζει περίεργο να εκφράζεται κανείς ειλικρινά, ενώ παράλληλα βομβαρδιζόμαστε με reality που λένε στους πρωταγωνιστές να τσαλακώνονται σε σημείο καρικατούρας. Για μένα δεν υπάρχει «τσαλακώνομαι» προσωπικά, υπάρχει το ότι είμαι ειλικρινής και εκφράζομαι με γνώμονα αυτό. Δεν έχει περισσότερη ασφάλεια στο να εκθέτεις το σώμα σου σε ένα ξένο σώμα (γιατρός) χωρίς να τον γνωρίζεις, οποιοσδήποτε γιατρός κι αν είναι αυτός.

Παίζει σημαντικό ρόλο εάν αυτός που έχεις απέναντί σου, σού αποπνέει εμπιστοσύνη. Χτίζεις ανθρώπινη σχέση, όποια κι αν είναι αυτή. Ιατρική, φιλική, ερωτική, μαθαίνεις την έκθεση και την εμπιστοσύνη. Κάπως έτσι ξεκίνησε και με τη Μαίρη και γι’ αυτό νομίζω κύλησε με ροή και ασφάλεια, ταιριάξαμε από την πρώτη μέρα χωρίς να είναι προαποφασισμένο ότι θα ξεκινήσουμε γυρίσματα.

Όταν αντίκρυσα τη Μαίρη πρώτη φορά, είδα ένα γλυκό ζεστό κορίτσι που είναι εκεί, διατεθειμένη να πάρει και να δώσει. Υπάρχει μια ρευστότητα στη σχέση πομπός- δέκτης που συνεχίζεται ακόμα και σήμερα, δεν θελήσαμε ποτέ να έχουμε επαφές μόνο για την ταινία, είμαστε φίλες και έξω από αυτό (πολύ κρίμα που κόπηκε η σκηνή της μετακόμισης, εκεί θα καταλαβαίνατε το πόσο ΟΝΤΩΣ συμπαραστέκεται η Μαίρη).

Ξεκινήσαμε με τη Μαίρη, μετά ήρθαν σιγά- σιγά και η Ασημίνα με τη Γεωργία, μετά ο Μαρίνος με τον Αλκαίο, ο Γιώργος, η Μαρία, ο Αστέρης και έτσι φτιάχτηκε μια γλυκιά ομαδούλα από Εμάς για Εμάς. Ναι, με κεφαλαίο Ε γιατί μάς αξίζει.

Η επόμενη μέρα και η γυναικεία εμπειρία

– Κοιτάζοντας πίσω σε αυτή τη διαδρομή, αλλά και βλέποντας πλέον την ιστορία σου στην οθόνη, τι αίσθηση σου μένει για το πώς η σύγχρονη κοινωνία αντιμετωπίζει το γυναικείο σώμα, τις προσδοκίες και τις ανάγκες των νέων γυναικών σήμερα; 

Είναι τυχαίο που οι περισσότεροι γυναικολόγοι είναι άντρες;

Δανάη: «Η κοινωνία αν και δεν αντιλαμβάνεται το γυναικείο σώμα, αρέσκεται να συζητά για αυτό ως φερέφωνο της αντρικής επιθυμίας, ως ένα εργαλείο επίτευξης σκοπού: να δώσεις ωάρια, να καταψύξεις ωάρια, να γίνεις καλή μάνα, να προσέχεις και το σώμα σου, να δουλεύεις γιατί εντάξει 2026 έχουμε. Πρέπει να τα κάνεις όλα και να συμφέρεις».

Να μην αντιμιλάς, να έχεις κοινωνική ζωή αλλά περιορισμένη, και το male gaze θα είναι πάντα εκεί υπόκωφο. Όμως γιατί δεν συζητά η κοινωνία να ψηφιστεί νόμος για τη μηνιαία άδεια περιόδου; Γιατί από τη χρονιά που ξεκινήσαμε τα γυρίσματα ως και τώρα καταγράφονται πάνω από 60 γυναικοκτονίες; Να μην μιλήσουμε για τις -ευτυχώς- επιζώσες. Η 12χρονη του Κολωνού γιατί ακόμα τρέχει στα δικαστήρια και η οικογένειά της δεν μπορεί να βρει ηρεμία; Γιατί ακούμε ατάκες “τα περιπολικά δεν είναι ταξί, κ. Γρίβα μου;”. Περιμένουν να μιλήσουμε, και όταν το κάνουμε τρώμε κατακραυγή, χημικά και ξύλο.

Η ενημέρωση και τα «ψιλά γράμματα»

– Μαίρη και Δανάη, η ταινία αναδεικνύει τις πτυχές μιας διαδικασίας που ίσως πολλές νέες γυναίκες σκέφτονται να ακολουθήσουν χωρίς να γνωρίζουν πλήρως τι περιλαμβάνει. Τι είναι αυτό που θεωρείτε ότι λείπει περισσότερο σήμερα από την ενημέρωση γύρω από τη δωρεά ωαρίων;

Λείπει η ίδια η ενημέρωση! Λείπει η ιστορία της Δανάης και της κάθε Δανάης. Όχι μόνο καλλιτεχνικά, αλλά και επιστημονικά. Τουλάχιστον με βάση και την εμπειρία και της Δανάης και των υπόλοιπων δοτριών που μιλήσαμε κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι κλινικές δεν επικοινωνούν ξανά με τις δότριες παρά μόνο για να τις ρωτήσουν αν θέλουν να ξαναδώσουν ωάρια. Αν λοιπόν κάποια εμφανίσει οποιοδήποτε ιατρικό θέμα δεν το μαθαίνουν ποτέ. Δεν επιδιώκουν να το μάθουν. Παραθέτουμε εδώ την ερώτηση της Jennifer Schneider* για το «δεν υπάρχουν γνωστές μακροχρόνιες παρενέργειες»: Πώς θα γίνουν γνωστές οι παρενέργειες αν οι δότριες δεν παρακολουθούνται μετά τη δωρεά;

Το αποτύπωμα του Δεν Κοστίζει Τίποτα στους θεατές

– Η ταινία ετοιμάζεται να συναντήσει το κοινό σε όλη την Ελλάδα μέσα από το CineDoc. Αν μπορούσατε να διαλέξετε μία μόνο σκέψη ή ένα συναίσθημα που θα θέλατε να πάρει μαζί του φεύγοντας από την αίθουσα κάθε θεατής —και ειδικά κάθε νέα γυναίκα— ποιο θα ήταν αυτό;

Μην πιστεύεις ό,τι βλέπεις στις διαφημίσεις! Να αγαπάς το σώμα σου και να μην φοβάσαι να διεκδικείς ότι κι αν είναι αυτό που χρειάζεται να διεκδικήσεις. Είτε πρόκειται για δωρεά ωαρίων είτε για οποιοδήποτε άλλο θέμα, ελπίζουμε η ταινία μας να εμπνεύσει περισσότερους ανθρώπους να πιστέψουν ότι οι ζωές και τα σώματά μας μετράνε.

Η ψευδαίσθηση της «εύκολης λύσης»

– Ζούμε σε μια εποχή που πολλές πτυχές της ζωής των νέων ανθρώπων παρουσιάζονται ως «εύκολες λύσεις». Πού θεωρείτε ότι διασταυρώνεται η δική σας εμπειρία γύρω από το «δεν κοστίζει τίποτα» με την πραγματικότητα που βιώνουν συνολικά οι νέες γυναίκες σήμερα;

Στην Ελλάδα του σήμερα δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις ή τουλάχιστον εμείς δεν τις βρήκαμε. Σίγουρα η δωρεά ωαρίων παρουσιάζεται σαν να μην κοστίζει τίποτα, ωστόσο όταν η Δανάη συνειδητοποιεί ότι κάτι κοστίζει, δεν σταματάει. Ακόμα κι όταν διαλυθεί λοιπόν η ψευδαίσθηση της «εύκολης λύσης» συχνά υπάρχουν άλλοι λόγοι που μένει κάποιος σε μια συνθήκη. Για τη Δανάη ο λόγος αυτός ήταν η αλληλεγγύη, όχι μόνο η οικονομική ανάγκη. Άλλες δότριες ίσως τις κρατάει κάτι άλλο. Υπάρχουν πολλές «εύκολες λύσεις», αλλά για να ακολουθήσεις μια από αυτές, συνήθως συντρέχουν κι άλλοι λόγοι, διαφορετικοί για κάθε άτομο, πέρα από τη φαινομενική ευκολία.

*Η Jennifer Schneider είναι παθολόγος που έχασε την κόρη της από καρκίνο του εντέρου. Προσπάθησε να ερευνήσει αν αυτό συνδέεται με τη δωρεά ωαρίων, διότι η κόρη της ήταν 3 φορές δότρια. Δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τους πόρους για την έρευνά της και έχει κάνει πολλές ακτιβιστικές καμπάνιες με στόχο να ερευνηθούν οι μακρόχρονες παρενέργειες των ορμονών.

Δεν Κοστίζει Τίποτα- Πρόγραμμα Προβολών

 

• ΑΘΗΝΑ – από Πέμπτη 15 μέχρι και Σάββατο 24 Οκτωβρίου 

Κινηματογράφος ΔΑΝΑΟΣ 

Προπώληση ηλεκτρονικά μέσω του https://danaoscinema.gr/ και στο ταμείο του κινηματογράφου.

Αθηναϊκή Πρεμιέρα: Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, 20.00 

Θα ακολουθήσει Q&A με τους συντελεστές της ταινίας και κέρασμα στο φουαγιέ του κινηματογράφου από το δίκτυο παραγωγών Open Farm. 

Επόμενες προβολές στον κινηματογράφο Δαναό:

• Παρασκευή 16, Πέμπτη 22 και Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στις 20.00

• Σάββατο 17, Κυριακή 18, Τετάρτη 21, Σάββατο 24 Οκτωβρίου στις 18.00 

ΛΑΡΙΣΑ – Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, 20:00

«Χατζηγιάννειο» Πνευματικό Κέντρο 

Προπώληση στο ταμείο του χώρου την ημέρα της προβολής.

Θα ακολουθήσει Q&A με τη σκηνοθέτρια Μαίρη Μπουλή και τη διευθύντρια φωτογραφίας Ασημίνα-Λυδία Διονυσοπούλου.

 

ΒΟΛΟΣ – Σάββατο 10 Οκτωβρίου, 20:00 / στο πλαίσιο του CineDoc Caravan

«Αχίλλειον» Δημοτικό Κινηματοθέατρο Βόλου 

Προπώληση: https://www.more.com/gr-el/tickets/cinema/festival/cinedoc-bolou-2026-27-den-kostizei-tipota/   

Θα ακολουθήσει Q&A με τη σκηνοθέτρια Μαίρη Μπουλή και τη διευθύντρια φωτογραφίας Ασημίνα-Λυδία Διονυσοπούλου.

 

ΠΗΛΙΟ, ΑΓΙΟΣ ΛΑΥΡΕΝΤΙΟΣ – Κυριακή 11 Οκτωβρίου, 12:00

Στο πλαίσιο του CineDoc Caravan.

Κτήριο Στρατώνας – Είσοδος ελεύθερη.

Σε συνεργασία με τον Αναπτυξιακό Σύλλογο Αγίου Λαυρεντίου.

Θα ακολουθήσει Q&A με τη σκηνοθέτρια Μαίρη Μπουλή και τη διευθύντρια φωτογραφίας Ασημίνα-Λυδία Διονυσοπούλου.

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, 18:30 

Αίθουσα «Ολύμπιον» 

Προπώληση σύντομα διαθέσιμη μέσω more.com.

Θα προηγηθεί εισήγηση από μέλη της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.