Bob Mackie: Ο μετρ του glam που απενεχοποίησε τη γυναικεία σεξουαλικότητα μέσω της μόδας

Αυτή η μικρή, αλλά άκρως σημαντική σκηνή δεν δείχνει μόνο την αριστουργηματική σπιρτάδα της σειράς, αλλά και τη μεγαλειότητα του Bob Mackie. Κάνοντας ένα καυστικό σχόλιο για τη showbiz, τη μόδα και τη σκηνή του θεάματος -κάτι που πραγματεύεται, εξάλλου, και το Hacks-, μέσω αυτής της σκηνής που συνδέει την Carol Burnett με τη Deborah Vance, βλέπουμε τον τρόπο που ο σχεδιαστής αντιμετώπιζε τη μόδα και τον χώρο αυτό: με χιούμορ και μια ελαφρότητα που, εν τέλει, αποτέλεσε έναν βασικό λόγο για το απελευθερωμένο και προοδευτικό POV που είχε για τη μόδα.

«Μην αφήσεις κανέναν να σβήσει τη λάμψη σου», έλεγε, εξάλλου, επιβεβαιώνοντας ότι επρόκειτο για έναν δημιουργό που στόχος του ήταν να αναδείξει τις γυναίκες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, δίνοντας -κυριολεκτικά και μεταφορικά- «φως» σε κάθε γυναίκα που φορούσε ένα ρούχο του.

Ο Bob Mackie, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών, τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, δεν ήταν απλώς ένας από τους σημαντικότερους σχεδιαστές του Hollywood. Ήταν ένας άνθρωπος που κατάφερε να δημιουργήσει για κάθε γυναίκα που έντυνε τη δική της «οπτική ταυτότητα». Από τη Cher και την Diana Ross μέχρι την Carol Burnett, τη Μarilyn Monroe και τον RuPaul Charles, τα ρούχα του ήταν κάτι περισσότερο από κοστούμια. Ήταν μέρος του χαρακτήρα τους, της σκηνικής τους παρουσίας και της εικόνας τους.

Με μια ξεκάθαρη «αδυναμία» στο glamour και οτιδήποτε φανταχτερό ο Bob Mackie δεν φοβήθηκε ποτέ την υπερβολή. Για εκείνον το μότο “less is more” δεν ήταν ποτέ μέρος του λεξιλόγίου του. Οι παγιέτες, τα διακοσμητικά στοιχεία, τα φτερά, το γυμνό σώμα και οι θεαματικές σιλουέτες, ήταν σήμα κατατεθέν. Και ήταν ακριβώς αυτά τα στοιχεία που τον έκαναν τόσο ξεχωριστό και τόσο αναγνωρίσιμο. Στον δικό του κόσμο, το glamour δεν ήταν συνώνυμο της σοβαροφάνειας. Υπήρχε χιούμορ από «πίσω», υπήρχε drama, μια αναπολογητική σεξουαλικότητα και μια fun διάθεση που έκανε τα ρούχα του να μοιάζουν λες και ήταν ζωντανά.

 

«Μια γυναίκα που φοράει τα ρούχα μου δεν φοβάται να τραβήξει την προσοχή».

Αυτή η φράση του Bob Mackie είναι ίσως από τις καλύτερες περιγραφές της δουλειάς ενός designer που πέρασε τη ζωή του δημιουργώντας ρούχα για γυναίκες που διεκδικούσαν την δική τους θέση σε μια κοινωνία που προσπαθούσε διαρκώς να τις τοποθετήσει σε στερεοτυπικά καλούπια. Απελευθερώνοντάς τις μέσω του «γυμνού», ο Αμερικανός σχεδιαστής έσπασε τους κανόνες του glamour, μετατρέποντας το σώμα, τη σεξουαλικότητα και την υπερβολή σε μέσα προσωπικής έκφρασης.

Γιατί στην πραγματικότητα, ο Mackie δημιούργησε μια ολόκληρη δημιουργική γλώσσα glamour, γυμνού και showmanship που πέρασε από την τηλεόραση στη μόδα και από εκεί στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα. Μια γλώσσα που δεν βασιζόταν απλώς στην υπερβολή, αλλά στην ιδέα ότι το ρούχο μπορεί να κάνει μια γυναίκα να καταλάβει περισσότερο χώρο, να διεκδικήσει την εικόνα της και να μην απολογείται για το πώς θέλει να τη βλέπουν.

Πριν γίνει μόδα το naked dress

Πολύ πριν το naked dress γίνει ένα από τα μεγαλύτερα φαινόμενα της μόδας των τελευταίων δεκαετιών, ο Bob Mackie είχε ήδη πειραματιστεί με την ψευδαίσθηση του γυμνού σώματος μέσω ενός ρούχου. Το 1968, δημιούργησε το πρώτο naked dress για την Αμερικανίδα ηθοποιό, Mitzi Gaynor: ένα εκπληκτικό φόρεμα φτιαγμένο από την πιο ντελικάτη διαφάνεια, διακοσμημένη με κρόσσια από στρας που ήταν στρατηγικά τοποθετημένα πάνω στο σώμα, καλύπτοντας το επίμαχο σημείο με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι το σώμα ήταν γυμνό.

Αργότερα, αυτή η αισθητική έγινε συνώνυμη με το στιλ της Cher και οι εμφανίσεις της στην εκπομπή της The Cher Show -και όχι μόνο-, αποτέλεσαν από τις εμβληματικές της star αλλά και της μόδας. Το περίφημο naked dress που φόρεσε στο Met Gala του 1974, με τα πανέμορφα κρύσταλλα, τα φτερά και το διάφανο ύφασμα, δεν ήταν απλώς ένα naked dress, αλλά μια δήλωση. Το σώμα της Cher δεν ήταν κάτι που έπρεπε να κρυφτεί ή να αντιμετωπιστεί ως κάτι ντροπιαστικό. Ήταν μια στιγμή που η star διεκδικούσε για ακόμη μια φορά τη σεξουαλικότητά της.

Ανάμεσα στις σημαντικότερες στιγμές της καριέρας του, όμως, ήταν πολύ πριν τις iconic εμφανίσεις της Cher. Το 1962, σχεδίασε το θρυλικό φόρεμα που φόρεσε η Marilyn Monroe όταν τραγούδησε το Happy Birthday, Mr. President στον John F. Kennedy. Ο Mackie, τότε ένας νεαρός ασκούμενος στο ατελιέ του «μεγάλου» ενδυματολόγου του Hollywood, Jean Louis, σχεδίασε σε χαρτί το περίφημο nude φόρεμα -ένα ρούχο που έγινε από τα πιο αναγνωρίσιμα στην ιστορία της μόδας αλλά και της ποπ κουλτούρας.

Αυτή η αισθητική, ίσως να είναι η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του Bob Mackie.

Δεν χρησιμοποίησε ποτέ το sexy dressing για να κάνει τις γυναίκες που έντυνε να φαίνονται απλώς ελκυστικές. Τους έδωσε χώρο ώστε να ορίσουν οι ίδιες πώς ήθελαν να φαίνονται.

Η υπερβολή μέσα από το camp και το χιούμορ

Ο Bob Mackie ξεκίνησε ως ενδυματολόγος και έγινε ένας από τους ανθρώπους που διαμόρφωσαν την εικόνα της αμερικανικής ποπ κουλτούρας. Από το The Carol Burnett Show, για το οποίο δημιούργησε περισσότερα από 17.000 σχέδια για την Carol Burnett, μέχρι τις συνεργασίες του με μερικές από τις μεγαλύτερες stars της εποχής, κατάφερε να βγάλει τα κοστούμια από τα τηλεοπτικά στούντιο και να τα κάνει μέρος της υψηλής μόδας.

Δεν έντυνε μια γυναίκα, όπως ήθελε, per se. Έντυνε τη Cher ως Cher, την Diana Ross ως Diana Ross, την Carol Burnett ως Carol Burnett. Μέσα από ότι τα ρούχα του κατάφερνε να αναδείξει την προσωπικότητα κάθε γυναίκας και να κάνει την παρουσία της ακόμα πιο έντονη.

Και αυτός ο τρόπος σκέψης ήταν που τον έκανε ένα τόσο σημαντικό δημιουργό και ο λόγος που η δουλειά του ξεπέρασε τα όρια της τηλεοπτικής οθόνης. Όλη αυτή η αισθητική, των halter tops, των ακάλυπτων κοιλιών, του αναπολογητικού drama και των «γυμνών» δημιουργιών, ενέπνευσε τη μόδα των επόμενων δεκαετιών. Η χαρακτηριστική σεξουαλικότητα του οίκου Gucci στα 90s ή η αναπολογητική υπερβολή του Roberto Cavalli δεν θα υπήρχαν χωρίς την επιρροή του Bob Mackie.

Ο ίδιος, άλλωστε, πίστευε ότι μόδα δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να παίρνουμε στα σοβαρά. Βαθιά επηρεασμένος από την camp κουλτούρα του drag και την ελευθερία έκφρασης της LGBTQI+ κοινότητας, η δουλειά του είχε πάντα μέσα της μια δόση drama, θεάματος και χιούμορ. Και ίσως γι’ αυτό να παραμένει τόσο επίκαιρη.

Γιατί ο Bob Mackie κατάλαβε κάτι που η μόδα ακόμα δυσκολεύεται να διαδώσει: ότι το να ντύνεσαι δεν σημαίνει ότι πρέπει απαραίτητα να κρύβεσαι, αλλά είναι το αντίθετο. Έδωσε στη γυναίκα τη ελευθερία της επιλογής: να αποφασίζεις πόσο θέλεις να δείξεις, πόσο χώρο θέλεις να καταλάβεις και, κυρίως, να μη φοβάσαι αν σε κοιτάξουν.

Και αν υπάρχει κάτι που χαρακτηρίζει καλύτερα την κληρονομιά του, είναι ακριβώς αυτό: ο Mackie δεν έντυνε γυναίκες που φοβόντουσαν να τραβήξουν την προσοχή. Έντυνε γυναίκες που ήθελαν να την έχουν.

«Το glamour πρέπει να πηγάζει από μέσα σου και να προέρχεται από την αυτοπεποίθηση» -Bob Mackie