5 «αθώες» συνήθειες που πληγώνουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών
- 20 ΝΟΕ 2026
Η Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού είναι η ιδανική αφορμή όχι μόνο για να θυμηθούμε τα δικαιώματά τους, αλλά και για να κάνουμε μια ειλικρινή ενδοσκόπηση στον ρόλο που έχουν οι γονείς.
Κανείς δεν γεννήθηκε με το εγχειρίδιο του τέλειου γονιού στο χέρι. Όλοι κάνουν λάθη, συνήθως άθελά τους. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς της παιδοψυχολογίας, υπάρχει μια συγκεκριμένη παγίδα στην οποία πέφτουν σχεδόν όλοι: η σύγκριση. Είναι στη φύση μας να συγκρίνουμε. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι καλωδιωμένος έτσι ώστε να ταξινομεί, να αξιολογεί και να λύνει προβλήματα. Όταν όμως αυτό το ένστικτο μεταφέρεται μέσα στο σπίτι, ανάμεσα στα παιδιά ή ανάμεσα στο παιδί και τους συμμαθητές του, τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά. Δεν πυροδοτεί μόνο τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα αδέλφια, αλλά χτίζει θεμέλια χαμηλής αυτοεκτίμησης που το παιδί θα κουβαλάει στην ενήλικη ζωή του. Αν αναρωτιέσαι πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό χωρίς καν να το καταλαβαίνεις, δες αθώες συνήθειες που υιοθετούμε συχνά ως γονείς, οι οποίες όμως πληγώνουν αθόρυβα την αυτοπεποίθηση των παιδιών.
«Αθώες» συνήθειες που πληγώνουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών
1. Στέλνεις υποσυνείδητα αρνητικά μηνύματα
Το να χτίσεις την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού θέλει λεπτούς χειρισμούς, γιατί τα παιδιά έχουν ένα απίστευτο «ραντάρ» αυθεντικότητας. Καταλαβαίνουν τα πάντα, ακόμα κι αυτά που δεν λες.
Τι να κάνεις: Όταν το παιδί σου βρίσκεται ανάμεσα σε συνομηλίκους του, έχε τον νου σου στις αντιδράσεις σου. Ακόμα κι αν σε δυσκολεύει να βλέπεις ένα άλλο παιδί να αριστεύει παντού, συγκράτησε την παρόρμηση να συγκρίνεις. Εστίασε σε κάτι δικό του ακόμα και σε μια μικρή προσπάθεια και επιβράβευσέ το με την ψυχή σου.
2. Δεν συγχρονίζεσαι με την «ενέργεια» του παιδιού σου
Τα παιδιά απορροφούν σαν σφουγγάρια τη θετική ή αρνητική σου διάθεση. Αν έχεις 2 παιδιά και το ένα είναι πιο εξωστρεφές και κοινωνικό από το άλλο, είναι πολύ πιθανό αν έχεις κι εσύ παρόμοιο ταμπεραμέντο, να επικοινωνείς μαζί του πιο αυθόρμητα και ζωηρά. Το πιο ήσυχο, εσωστρεφές παιδί όμως, μπορεί πολύ εύκολα να μεταφράσει αυτή τη «χαμηλότερη ένταση» στη μεταξύ σας επικοινωνία ως λιγότερη αγάπη.
Τι να κάνεις: Παρατήρησε την προσωπικότητα και τις ιδιαιτερότητες του κάθε παιδιού ξεχωριστά. Προσάρμοσε τον τρόπο που αντιδράς και επικοινωνείς στη δική του ιδιοσυγκρασία. Έτσι θα χτίσεις μια βαθιά, ουσιαστική σύνδεση, χωρίς κανένα παιδί να νιώθει «αόρατο».
3. Κάνεις γενικόλογα κομπλιμέντα
Φαντάσου ένα παιδί να ακούει τον γονιό του να μιλάει με καμάρι σε έναν τρίτο για τα κατορθώματα του αδελφού του και όταν έρχεται η δική του σειρά, να επικρατεί αμήχανη σιωπή. Ο γονιός ψάχνει απεγνωσμένα κάτι να πει και ξεστομίζει ένα κλισέ του τύπου «Ε, και η Μαρία είναι καλό παιδί», αλλάζοντας αμέσως θέμα. Αυτό πονάει.
Τι να κάνεις: Βρες 3 συγκεκριμένα πράγματα που θαυμάζεις στο παιδί σου: στοιχεία του χαρακτήρα του, μικρά ταλέντα, την καλοσύνη του. Θύμιζέ τα στον εαυτό σου, στους γύρω σου, αλλά κυρίως στο ίδιο το παιδί. Κάν’ το συχνά και με ειλικρίνεια.
4. Κάνεις την απαγορευμένη ερώτηση: «Γιατί δεν μοιάζεις με…;»
Είναι ίσως η πιο τοξική φράση που μπορεί να ακούσει ένα παιδί. Δεν φυτεύει απλώς τον σπόρο της αναξιότητας μέσα του, αλλά γεννά θυμό, ζήλια, ακόμα και απέχθεια απέναντι στο αδελφάκι του.
Τι να κάνεις: Εξαφάνισε από το λεξιλόγιό σου τις λέξεις «Γιατί δεν μπορείς να γίνεις σαν…». Αντικατάστησέ τες με τις λέξεις: «Είμαι τόσο περήφανη/ος για σένα που…». Γίνε «ντετέκτιβ» των χαρισμάτων του παιδιού σου. Αγκάλιασε τη μοναδικότητά του, χωρίς ταμπέλες και προσδοκίες να γίνει αντίγραφο κάποιου άλλου.
5. Κάνεις διακρίσεις με βάση την ηλικία ή το φύλο
Πολλοί γονείς δεν συνειδητοποιούν ότι προβάλλουν στερεότυπα ηλικίας ή φύλου στα παιδιά τους. Η σειρά γέννησης και το φύλο δεν θα έπρεπε να καθορίζουν τη δυναμική της οικογένειας, κι όμως συχνά την υπονομεύουν.
Το μικρότερο παιδί μπορεί να σκέφτεται π.χ: «Αν ήμουν ο πρώτος, η μαμά κι ο μπαμπάς δεν θα με σύγκριναν συνέχεια, δεν μπορώ να φτάσω τον αδελφό μου, οπότε δεν προσπαθώ καν». Από την άλλη, ο μεγάλος γιος μπορεί να νιώθει αδικημένος: «Η αδελφή μου τη γλιτώνει πάντα επειδή είναι κορίτσι».
Τι να κάνεις: Εντόπισε τις δικές σου προκαταλήψεις. Αναρωτήσου αν όντως αντιμετωπίζεις τα παιδιά σου ισότιμα ή αν η σειρά γέννησης και το φύλο επηρεάζουν τις απαιτήσεις και την επιείκειά σου.
Η αυτοπεποίθηση δεν χαρίζεται, καλλιεργείται
Αν θέλουμε να μεγαλώσουμε ευτυχισμένα παιδιά το μυστικό είναι ένα: να ξεριζώσουμε τα «αγριόχορτα» της σύγκρισης από τον οικογενειακό μας κήπο και να αφήσουμε το κάθε λουλούδι να ανθίσει στον δικό του χρόνο και με το δικό του χρώμα.