LOUD & PROUD

Κάθε 32 ώρες ένα τρανς άτομο δολοφονείται. 8 ταινίες & σειρές «μαθήματα» που πρέπει να δεις

Photo 12/Alamy/Visualhellas.gr

Σήμερα, 20 Νοεμβρίου, είναι η Διεθνής Ημέρα Τρανς Μνήμης. Μια ημέρα που δεν θεσπίστηκε για να μείνει στα χαρτιά, αλλά για να μας θυμίσει μια σκληρή πραγματικότητα που συχνά προσπερνάμε στο feed μας: ότι για χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη, η ίδια τους η ύπαρξη εξακολουθεί να τιμωρείται με θάνατο.

 

Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του προγράμματος Trans Murder Monitoring της οργάνωσης Trans Europe Central Asia (TGEU), που δόθηκαν στη δημοσιότητα με αφορμή τη σημερινή ημέρα, κόβουν την ανάσα. Τον τελευταίο χρόνο (από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2026), 273 τρανς και φυλοδιαφορετικά άτομα δολοφονήθηκαν σε 35 χώρες. Αυτό μεταφράζεται σε μία δολοφονία κάθε 32 ώρες.

Οι αριθμοί που δεν πρέπει να συνηθίσουμε

Πίσω από το σύνολο των πάνω από 5.500 καταγεγραμμένων δολοφονιών από το 2009 μέχρι σήμερα, τα φετινά ευρήματα αποκαλύπτουν ένα μοτίβο βίας που δεν υποχωρεί — απλώς, σε πολλές χώρες, δεν καταγράφεται καν λόγω εχθρικών πολιτικών και έλλειψης πόρων:

  • Το 95% των θυμάτων ήταν τρανς γυναίκες ή τρανς θηλυκότητες πρόκειται δηλαδή στη συντριπτική τους πλειονότητα για γυναικοκτονίες.
  • Το 75% ήταν μαύρα ή μη λευκά τρανς άτομα, ενώ ένα στα 3 θύματα (32%) εργαζόταν στο σεξ.
  • Ένα στα 20 θύματα (5%) ήταν ανήλικα, κάτω των 18 ετών.
  • Στην Ευρώπη καταγράφηκαν 13 δολοφονίες (ο υψηλότερος αριθμός από το 2023), με την πλειονότητα των θυμάτων να έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο.
  • Σε μία στις 4 περιπτώσεις, δράστης ήταν νυν ή πρώην σύντροφος, ενώ σύλληψη πραγματοποιήθηκε μόλις στο 21% των υποθέσεων.

Όπως τονίζει η Purity Tumukwasibwe, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της TGEU: «Αυτές οι δολοφονίες δεν είναι απλώς αριθμοί σε μια έκθεση. Είναι φίλ@, συνάδελφ@, αδέλφια, γονείς και μέλη των κοινοτήτων μας. Απαιτούμε κάτι περισσότερο από συμπόνοια: απαιτούμε δικαιοσύνη, σωστές έρευνες και λογοδοσία για κάθε ζωή που χάθηκε».

Κι επειδή η ορατότητα και η ενσυναίσθηση είναι το πρώτο αντίδοτο στον φόβο και την άγνοια, συγκεντρώσαμε 8 σειρές, ταινίες και ντοκιμαντέρ που δεν αντιμετωπίζουν τα τρανς άτομα ως «αξιοπερίεργα» ή τραγικά στατιστικά, αλλά ως ολόκληρους, ζωντανούς ανθρώπους με δικαίωμα στην αγάπη, το όνειρο και την ασφάλεια.

Ημέρα Τρανς Μνήμης: 8 σειρές και ταινίες που δίνουν πρόσωπο πίσω από τους αριθμούς

1. Στρέλλα

Η εμβληματική ταινία του Πάνου Χ. Κούτρα που άλλαξε μια για πάντα τον τρόπο που το ελληνικό σινεμά (και η ελληνική κοινωνία) κοιτάζει τις τρανς γυναίκες. Η Μίνα Ορφανού, σε μια συγκλονιστική ερμηνεία, υποδύεται τη Στρέλλα, μια νεαρή τρανς γυναίκα στην Αθήνα που ερωτεύεται τον Γιώργο, έναν άνδρα που μόλις αποφυλακίστηκε, μέχρι που μια σκοτεινή οικογενειακή αλήθεια έρχεται να ανατρέψει τα πάντα. Μια ταινία-γροθιά για την αποδοχή, τα δεσμά αίματος και την οικογένεια που επιλέγεις.

2. Καλιαρντά

Η πιο αναγνωρίσιμη Ελληνίδα τρανς και εμβληματική φιγούρα του LGBT κινήματος, Πάολα Ρεβενιώτη και η κινηματογραφική ομάδα Paola Team Documentaries αναλαμβάνουν να μας διδάξουν τα Καλιαρντά, τη χαρακτηριστική διάλεκτο που αναπτύχθηκε στους ομοφυλοφιλικούς κύκλους της χώρας μας από τα χρόνια του ‘40. Και μαζί, να φωτίσει τις ζωές όλων εκείνων που αναγκάζονταν να κρύψουν τις επιθυμίες τους στη σκιά της κοινωνικής αποδοχής.

3. Πικροδάφνες

Στις Πικροδάφνες η Μπέττυ Βακαλίδου, η Εύα Κουμαριανού και η Πάολα Ρεβενιώτη επιστρέφουν ξανά σε μια νυχτερινή βόλτα στους δρόμους εκείνους της πόλης που από νεαρή ηλικία βιοπορίστηκαν ως σεξεργάτριες, στα μέρη που αντιμετώπισαν τη βία του κράτους και της αστυνομίας, στα σημεία που αγωνίστηκαν για τα δικαιώματά τους, γλέντησαν τη ζωή, χάρηκαν τον έρωτα και δοξάστηκαν. Γεμάτη χιούμορ και περήφανο δυναμισμό η συζήτηση της Εύας, της Μπέττυς και της Πάολας στις Πικροδάφνες συνθέτει μια ιστορία της Αθήνας αλλά και μια ιστορία των σεξουαλικοτήτων της Μεσογείου.

3. Transistence

Η Άνα, μια τρανς γυναίκα, μετανάστρια από την Κούβα, δολοφονείται άγρια μέσα στο σπίτι της στο κέντρο της Αθήνας. Άλλο ένα τρανσφοβικό έγκλημα μίσους σε μία χώρα που αναγνωρίζει και παρέχει ελάχιστα δικαιώματα στα τρανς πρόσωπα. Την ίδια χρονιά η Ισπανία ψηφίζει το πιο προοδευτικό πλαίσιο νόμου για τα τρανς δικαιώματα στην Ευρώπη. Πώς ο νόμος επηρεάζει τις ζωές των μελών της κοινότητας αυτής; Άτομα που αγωνίζονται για τα τρανς δικαιώματα, από την πρώτη τρανς βουλεύτρια της Ισπανίας, Carla Antonelli, μέχρι τη ΓΓ Ισότητας, Ángela Rodríguez Martínez, αφηγούνται την πραγματικότητά τους σε κοινωνίες 2 ταχυτήτων. Οι δημοσιογράφοι Αναστασία Βαϊτσοπούλου και Ιωάννης Τσιούλης ξεκινούν από την Αθήνα και ταξιδεύουν μέχρι τη Μαδρίτη για να ερευνήσουν το τρανς βίωμα.

4. Pose 

Τοποθετημένη στη Νέα Υόρκη των τελών της δεκαετίας του ’80 και των αρχών του ’90, η σειρά του Ryan Murphy, βυθίζεται στην ballroom κουλτούρα και τις «οικογένειες» που έφτιαξαν οι Μαύρες και Λατίνες τρανς γυναίκες, όταν οι βιολογικές τους οικογένειες και η κοινωνία τούς γύρισαν την πλάτη. Το Pose έγραψε ιστορία έχοντας το μεγαλύτερο τρανς καστ που εμφανίστηκε ποτέ στην τηλεόραση και δείχνει με συγκλονιστικό τρόπο πώς η αλληλεγγύη σώζει ζωές.

5. Veneno 

Βασισμένη στη βιογραφία της Cristina Ortiz Rodríguez —της θρυλικής “La Veneno” που έγινε σύμβολο ορατότητας στην Ισπανία των ‘90s— αυτή η μίνι σειρά είναι ωμή, τρυφερή, αστεία και σπαρακτική ταυτόχρονα. Μέσα από τη σχέση της Cristina με μια νεαρή τρανς φοιτήτρια δημοσιογραφίας, η σειρά φωτίζει τον αγώνα των τρανς γυναικών για επιβίωση, την εκμετάλλευση από τα media, αλλά και τη δύναμη του να διεκδικείς τη φωνή σου.

6. Disclosure 

Η Laverne Cox,  η πρώτη ανοιχτά τρανς ηθοποιός που προτάθηκε για Emmy και δεκάδες ακόμα τρανς δημιουργοί, ηθοποιοί και ακτιβιστές αναλύουν πώς το Hollywoof διαμόρφωσε για δεκαετίες την εικόνα μας για τα τρανς άτομα, άλλοτε ως θύματα, άλλοτε ως καρικατούρες και άλλοτε ως «απειλή». Θα σε κάνει να ξανασκεφτείς σχεδόν κάθε ταινία που έχεις δει από παιδί.

7. Una Mujer Fantástica / Μια Φανταστική Γυναίκα 

Η ταινία από τη Χιλή που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας το 2018, με την καθηλωτική Daniela Vega στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η Marina, μια νεαρή τρανς γυναίκα, χάνει ξαφνικά τον μεγαλύτερο σε ηλικία σύντροφό της και βρίσκεται αντιμέτωπη με την εχθρότητα της οικογένειάς του, της αστυνομίας και των γιατρών, που της αρνούνται ακόμα και το δικαίωμα να πενθήσει. Μια σπουδή πάνω στην αξιοπρέπεια.

8. Euphoria 

Πέρα από τη λάμψη, το μακιγιάζ και το εφηβικό δράμα, η σχέση της Rue (Zendaya) και της Jules (Hunter Schafer) έφερε στη μικρή οθόνη έναν τρανς χαρακτήρα με βάθος, αντιφάσεις, ευαλωτότητα και επιθυμίες. Η Hunter Schafer, η οποία συμμετείχε ενεργά και στη συγγραφή του ειδικού επεισοδίου για την Jules χάρισε στην τηλεόραση μια από τις πιο ειλικρινείς αποτυπώσεις της τρανς εμπειρίας στην εφηβεία.

Οι 273 δολοφονίες της φετινής έκθεσης της TGEU δεν συνέβησαν σε κάποιον μακρινό πλανήτη. Συνέβησαν στον δικό μας κόσμο, τροφοδοτημένες από τη ρητορική μίσους, την αδιαφορία και την άρνηση να δούμε τον άλλον ως ίσο.

Σήμερα, ας κρατήσουμε ενός λεπτού σιγή για όσες ζωές χάθηκαν κι ας φροντίσουμε να φτιάξουμε έναν κόσμο όπου κανένα τρανς άτομο δεν θα χρειάζεται να είναι «γενναίο» απλώς και μόνο για να γυρίσει σπίτι του ασφαλές.