Ελληνικές σειρές και σεξεργασία: Μία ιστορία στερεοτυπικής αγάπης (και μίσους)
- 2 ΙΟΥΝ 2026
Είναι η αρνητική απεικόνιση των σεξεργατριών ο μόνος τρόπος που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τη σεξεργασία στα Media; Από τις ειδήσεις μέχρι την pop κουλτούρα μας η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα μάλλον είναι καταφατική. Η Διεθνής Ημέρα Εργατριών του σεξ έχει οριστεί να γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Ιουνίου έχοντας σκοπό την άσκηση πίεσης για καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η σεξεργασία, είναι εργασία, αυτό υποστήριζαν το 1975 οι 100 σεξεργαζόμενοι που κλείστηκαν στην εκκλησία του Saint Nizier στη Λυών της Γαλλίας διεκδικώντας την αποποινικοποίηση και την παύση εκμετάλλευσης της εργασίας τους. Στην ελληνική μυθοπλασία πάντως η σεξεργασία είναι ένα σχεδόν αποκλειστικά δραματικό twist στο σενάριο.
5 δεκαετίες μετά την εξέγερση των σεξεργαζόμενων στη Γαλλία ο τρόπος που απεικονίζεται η σεξεργασία στον κινηματογράφο και την τηλεόραση έχει αλλάξει. Από τη σωτηρία των «ατιμασμένων» γυναικών από άντρες που αποκαθιστούσαν την «τιμή» τους, μέχρι την Anora του Χρυσού Φοίνικα του 2024 και στην εμπορική/ επιχειρηματική διάσταση της ψηφιακής μορφής της σεξεργασίας στοn 3o κύκλο του Euphoria ο δρόμος ήταν μακρύς. Τι συμβαίνει όμως στην ελληνική τηλεόραση; Η σεξεργασία στην ελληνική μυθοπλασία φαίνεται να απασχολεί αποκλειστικά τις σειρές εποχής, εκτός κι αν μιλάμε για κωμωδία. Και καταγράφεται με αυτό το πρίσμα της εκμετάλλευσης, της ατίμωσης και της ντροπής.
Η σεξεργασία στις δραματικές σειρές μοιάζει φοβερά προβλέψιμη
Είναι αρκετές οι σειρές εποχής της ελληνικής μυθοποπλασίας όπου έχουμε δει τη σεξεργασία να γίνεται δραματική κατάληξη, ή δραματική περίοδος που έπρεπε να περάσουν οι ηρωίδες της σειράς. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα ακολουθούν. Η Δεσποινιώ στις Ψυχοκόρες (2023) για παράδειγμα, ξεκίνησε ως ψυχοκόρη, θέλησε να γίνει τραγουδίστρια και ηθοποιός, τελικά κατέληξε σεξεργάτρια λόγω του άντρα που ερωτεύτηκε. Ως σεξεργάτρια κόλλησε σύφιλη, αλλά τελικά πήρε εκδίκηση από όσους την είχαν εκμεταλλευτεί. Η Δρόσω στις Άγριες Μέλισσες (2019) επίσης έκανε το δικό της πέρασμα από την Τρούμπα όπου αν και ήλπιζε επίσης να γίνει καλλιτέχνης, τελικά εκπορνεύτηκε, ενώ στη σειρά του Alpha, Porto Leone (2025), η Αγγελική/ Άντζελα (Ιζαμπέλλα Φούλοπ) είναι το αστέρι του κυκλώματος σεξεργασίας που διατηρεί η οικογένεια Καπετανάκου στο λιμάνι. Στην ίδια σειρά και η Βούλα της Σμαράγδας Αδαμοπούλου κι εκείνη ακολουθώντας το στερεότυπο του μοιραίου θύματος, αναγκάζεται να γίνει πόρνη για να στέλνει χρήματα στη μάνα και τον άρρωστο αδερφό της.
ΑΝΤ1 TV
Το combo αρτίστα- σεξεργάτρια όπως καταλαβαίνεις ήταν ισχυρό στις δεκαετίες του 50 και του 60 οπότε και διαδραματίζονται οι παραπάνω σειρές. Σε ό,τι αφορά τις Ψυχοκόρες το σενάριο της σειράς είχε βασιστεί σε αληθινές εμπειρίες γυναικών συνήθως από την επαρχία, που είχαν καταναγκαστεί να εργάζονται ως παιδιά ακόμα σε σπίτια της πόλης.
Ο συσχετισμός μεταξύ αγάπης για την τέχνη και κατάληξης στην σεξεργασία που βλέπουμε ωστόσο στις σειρές εποχής της ελληνικής μυθοπλασίας μοιάζουν να αντανακλούν ατόφιο το στερεότυπο που ήθελε τις γυναίκες που ήθελαν να ασχοληθούν με το θέατρο ή το τραγούδι στις εποχές εκείνες (αλλά και σε κατοπινές) να αντιμετωπίζονται ως εκκολαπτόμενες σεξεργάτριες από την κοινωνία και συχνά ακόμα κι από τους δικούς τους ανθρώπους.
Εκτός σειρών εποχής, στο Ξέχασέ με του Βασίλη Τσελεμέγκου (2007) ήταν η Δήμητρα Ματσούκα που υποδύθηκε τη Νίνα η οποία επιβιώνει από πληρωμένες εφήμερες ερωτικές σχέσεις. Διατηρεί μία σταθερή σχέση επί πληρωμή και τελικά ερωτεύεται τον Βασίλη, που εργάζεται ως σωματοφύλακάς της. Ένα ακόμα κλασικό στερεότυπο επαναλαμβάνεται εδώ. Μετά το μοιραίο θύμα, όπου η σεξεργάτρια είναι αποκλειστικά μπλεγμένη άθελή της σε κυκλώματα, εδώ παρουσιάζεται η «εξιδανικευμένη» σεξεργάτρια, αυτή που έχει καλή καρδιά και χρειάζεται σώσιμο από κάποιον που θα δει πέρα από την επιφάνεια.
Πίσω στις σειρές εποχής στο 10 πάλι, του 2007, η Ελενάρα της Ρένης Πιττακή είναι παλιά σεξεργάτρια και η Μαρία Μακρή είναι εν ενεργεία σεξεργάτρια που ζει στο κτίριο του 10 όπως και όλοι οι πρωταγωνιστές της σειράς της Πηγής Δημητρακοπούλου. Στον δικό της χαρακτήρα που υποδύθηκε η Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου είναι που αποτυπώνεται η αγωνία για το μετά, για το «αφού περάσει η μπογιά της». Σίγουρα η δική της περίπτωση είναι περισσότερο προσανατολισμένη στην αυτονομία και την αυτοδιάθεση σε σχέση με τις προηγούμενες.
Η πιο απενοχοποιημένη διάσταση της σεξεργασίας έρχεται μέσα από το χιούμορ
Οι κωμωδίες της ελληνικής μυθοπλασίας και ο τρόπος που η σεξεργασία αποτυπώνεται σε αυτές, μοιάζουν να προσεγγίζουν το θέμα με πιο σύγχρονο τρόπο. Ήδη από το μακρινό 1995 η κωμική σειρά Άλλη το Πρωί άλλη το Βράδυ, του Γιώργου Κωνσταντίνου με τη Σοφία Αλιμπέρτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο, που τα πρωινά είναι δημοσιογράφος και τα βράδια γίνεται escort για να τα βγάλει πέρα με τις απαιτήσεις της ζωής μιας single μαμάς, αντιμετωπίζει το ζήτημα μέσα από ένα πιο ανάλαφρο πρίσμα, χωρίς να το συνδέει με αναπόφευκτες κακουχίες.
Αν μη τι άλλο ο χαρακτήρας που αντιμετώπισε πιο απενοχοποιημένα τόσο τη σεξουαλικότητα όσο και τη σεξεργασία στην ελληνική μυθοπλασία, εισέβαλλε στη μικρή οθόνη το 1998 μέσα από τη σειρά του Λευτέρη Παπαπέτρου, Εγκλήματα. Η Κορίνα της Μαρίας Καβογιάννη μπορεί να μην ξέφυγε από την προσπάθεια «κουκουλώματος» του επαγγέλματός της για την οικογένεια και τον κοινωνικό της περίγυρο, μπορεί να συμβιβάστηκε με τις προσπάθειες του σογιού της να την «σώσουν» και να την «αποκαταστήσουν» αλλά τελικά η σεξεργασία για εκείνη ήταν θέμα αυτοδιάθεσης, ήταν εργασία και ήταν επιλογή.
Ειδική μνεία αξίζουν οι guest εμφανίσεις σεξεργατών και σεξεργατριών στις ελληνικές κωμωδίες, όπως η παρενδυτική Τζένη του Θοδωρή Αθερίδη στους Δύο Ξένους (1997) και η Πόπη η μασέρ της Νικολέττας Βλαβιανού στη σειρά Κωνσταντίνου και Ελένης (1998), που προσέγγισαν τη σεξεργασία με όχημα το χιούμορ. Η Τζένη παρουσιάστηκε ως θύμα του συντρόφου της που ουσιαστικά δεν της δόθηκε επιλογή μην ξεφεύγοντας από τη στερεοτυπική απεικόνιση της σεξεργασίας στην pop κουλτούρα δημιούργησε μία εικόνα όπου η σεξεργασία δεν ήταν το κύριο σημείο της αφήγησης. Η Τζένη του Θοδωρή Αθερίδη δεν ήταν μονοδιάστατος χαρακτήρας, ήταν απλά ένας καταλυτικός για την εξέλιξη της σειράς χαρακτήρας που τύγχανε να εργάζεται στον κλάδο του σεξ. Κι αυτή είναι ίσως μία πολύ σύγχρονη προσέγγιση στον τρόπο απεικόνισης της σεξεργασίας στην ελληνική μυθοπλασία.
Και τι γίνεται με το στίγμα, τον αποκλεισμό και την κοινωνική περιθωριοποίηση; Αν και είναι φανερά το μοναδικό επίκεντρο του σεναρίου σε ό,τι αφορά τις ηρωίδες στις δραματικές σειρές, στο guest της Νικολέττας Βλαβιανού στη σειρά Κωνσταντίνου και Ελένης το ίδιο στίγμα γίνεται η αιτία της κεντρικής παρεξήγησης του επεισοδίου, καθώς η Πόπη μαζί με την Ελένη και τις φίλες της ξεκινούν μια επιχείρηση παράδοσης φαγητών, αλλά ο Κωνσταντίνος Κατακουζηνός θεωρεί πως κάνουν σωματεμπορία. Τα στερεότυπα μπορούν να αναδειχθούν καλύτερα όταν τα γελάς κι αυτό το επεισόδιο είναι ένα παράδειγμα.
Reality check
Δεν ξέρω πόσο απέχουμε από μία πραγματικά σύγχρονη προσέγγιση σεναριακά στη σεξεργασία στην ελληνική μυθοπλασία. Θα ήταν μάλλον χρήσιμο στην κατάρριψη κάθε επίμονου στερεότυπο το να την δούμε να απεικονίζεται απλά ως μορφή εργασίας, να αναδεικνύονται οι συνθήκες και τα εργασιακά δικαιώματα για τα οποία ακόμα παλεύουν οι εργαζόμενοι στο σεξ και τελικά να ξεφύγουμε από το κομμάτι της σκοτεινής φαντασίωσης και να περάσουμε στην πιο πραγματική απεικόνισή της. Ίσως πολύ. Αν χρησιμοποιήσουμε τις κωμωδίες μας σαν μια μικρή πυξίδα, ίσως όχι και τόσο.
Στην Ελλάδα ο νόμος που διέπει τη σεξεργασία (2734/1999) επιβάλει πολλούς και σκληρούς περιορισμούς σε σχέση με την λειτουργία των οίκων ανοχής. Οι εργαζόμενοι, αν δουλεύουν εκτός οίκων ανοχής, δεν ασκούν νόμιμα την εργασία τους. Τα σεξεργαζόμενα άτομα ωθούνται σε ένα καθεστώς παρανομίας, το οποίο τα αφήνει παντελώς εκτεθειμένα σε περιστατικά διακρίσεων ή βίας και άνευ εργασιακών δικαιωμάτων. Επιπλέον, οι συνθήκες αυτές ευνοούν την κοινωνική ευαλωτότητα που υφίστανται και τον στιγματισμό που βιώνουν. Τυπικά, δηλαδή, είναι αποποινικοποιημένη αλλά πρακτικά δύσκολο να λειτουργήσει νόμιμα. Αν νόμιζες λοιπόν ότι οι σεξεργαζόμενοι έχουν τα ίδια εργασιακά δικαιώματα με σένα, μάλλον νόμιζες λάθος. Κι αυτό είναι μάλλον σημαντικότερο να το δούμε στην pop κουλτούρα μας σε σχέση με τη φετιχοποίηση της σεξεργασίας που μάλλον βλέπουμε ως τώρα.
