IN MEMORIAM

Αλέξης Σταμάτης: 6 πράγματα που δεν ήξερες για τον συγγραφέα που έφυγε από τη ζωή

NDP PHOTO/NDP PHOTO

Ο Αλέξης Σταμάτης πέθανε σε ηλικία 67 ετών, χάνοντας τη μάχη με μία σπάνια ασθένεια του αίματος που τον ταλαιπωρούσε τα τελευταία χρόνια. Ο συγγραφέας ήταν γιος της σπουδαίας πρωταγωνίστριας του θεάτρου και του κινηματογράφου, Μπέτυς Αρβανίτη.

Ο Αλέξης Σταμάτης εκτός από βραβευμένος συγγραφέας ήταν και ο πατέρας του Ερμή που γεννήθηκε το 2019 και σύντροφος της Εύας Σιμάτου. Ήταν ένας άνθρωπος που δεν έκρυβε τα δύσκολα σημεία της ζωής του, καθώς είχε αποκαλύψει δημόσια τον αγώνα του να ξεπεράσει τον εθισμό του στο αλκοόλ. Κι αν σε εκείνη τη μάχη νικούσε διαρκώς, μια μέρα τη φορά, η μάχη του με την ασθένεια που τον οδήγησε να νοσηλευτεί το τελευταίο διάστημα στην Κλινική Αθηνών, έληξε άδοξα.

Πίσω του μένουν οι δικοί του άνθρωποι, αυτοί που ο μεγαλύτερός του φόβος όπως έλεγε κάποτε στη Lifo ήταν να μην υποφέρουν, αλλά κι ένα πλούσιο συγγραφικό έργο. 20 μυθιστορήματα και 34 συνολικά βιβλία έγραψε ο Αλέξης Σταμάτης που έγινε ευρύτερα γνωστός με το Μπαρ Φλωμπέρ (2000) που έχει εκδοθεί εκτός από την Ελλάδα και στη Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βουλγαρία, Σερβία και Μεγάλη Βρετανία. Παράλληλα ο Αλέξης Σταμάτης έγραψε ποίηση αλλά και θέατρο, με έργα του να ανεβαίνουν στο Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης, ενώ υπήρξε και αρθρογράφος στην εφημερίδα Το Βήμα.

Ο Αλέξης Σταμάτης έφυγε από τον κόσμο αλλά τα έργα του συνεχίζουν να κατοικούν σε αυτόν. Κι αυτά είναι 5 πράγματα που ίσως δεν ήξερες για εκείνον.

6 πράγματα που δεν ήξερες για τον Αλέξη Σταμάτη

Ο Αλέξης Σταμάτης έγραφε από παιδί

«Πολύ μικρός» απαντούσε στο debop για το πότε έγραψε πρώτη φορά. «Έγραφα ποιήματα τα οποία ντρεπόμουν να δείξω σε άλλους» παραδεχόταν. Όπως είχε πει σε άλλες του συνεντεύξεις εκείνες που διάβαζαν πρώτες τα έργα του μέχρι σήμερα ήταν η σύντροφός του, Εύα Σιμάτου και η μητέρα του, Μπέτυ Αρβανίτη.

Σπούδασε αρχιτεκτονική

Ο Αλέξης Σταμάτης ήταν γιος της Μπέτυς Αρβανίτη και του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη. Αρχικά ακολούθησε τα χνάρια του πατέρα του, σπουδάζοντας αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο και έπειτα έκανε μεταπτυχιακό στην αρχιτεκτονική και τον κινηματογράφο στο Λονδίνο. Μάλιστα εργάστηκε και ως αρχιτέκτων σε γραφεία που ανέλαβαν διάφορα έργα στην Ελλάδα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεγάλωσε όσο μεγάλωνε και η μητέρα του

Αλέξης Σταμάτης πέθανε Η Μπέτυ Αρβανίτη και ο Αλέξης Σταμάτης. / NDP PHOTO/NDP PHOTO
Η Μπέτυ Αρβανίτη και ο Αλέξης Σταμάτης.

Η Μπέτυ Αρβανίτη απέκτησε τον Αλέξη Σταμάτη σε νεαρή ηλικία, όταν ήταν μόλις 19 ετών. Και οι 2 είχαν μιλήσει για τη σχέση τους σε συνεντεύξεις τους.

«Δεν νομίζω ότι υπήρξα υπερπροστατευτική μαμά. Τώρα αρχίζω και γίνομαι υπερπροστατευτική μαμά, που έγινα γιαγιά. Να, τώρα, ας πούμε μερικές φορές λέω στον γιο μου: “Βάλε ζακέτα” (γέλια). Και απορεί βέβαια και μου λέει: “Τι έπαθες παιδάκι μου; Τρελάθηκες; Γιατί;”. Επειδή είχαμε πολύ μικρή διαφορά ηλικίας, τον έκανα πολύ νέα, μεγαλώσαμε μαζί και είχαμε πάντα μία σχέση πολύ κοντινή. Δεν θα την έλεγα φιλική, αλλά δεν ήμουν η μαμά η κλασική. Μιλούσαμε, λέγαμε, μου έκανε κριτική, του έκανα. Με τον γιο μου είχαμε μία λίγο πιο ισότιμη σχέση. Τώρα όμως έχουν αλλάξει τα πράγματα», έλεγε γελώντας η Μπέτυ Αρβανίτη στο Ladylike.

Ο Αλέξης Σταμάτης σε συνέντευξή του στην εκπομπή Καλύτερα δε γίνεται σημείωνε ότι η μητέρα του ήταν αντιστάρ: «Η μάνα μου ήταν και αντιστάρ δεν ασχολιόταν πολύ με αυτά, οπότε κι εγώ δεν τα μέτρησα πολύ αυτά. Υπήρχε στο σπίτι η διασημότητα, η φέρουσα τη διασημότητα δεν ενδιαφερόταν γι’ αυτήν οπότε δεν είχαμε τίποτα να μοιράσουμε. Μας ενδιέφερε να προχωρήσουμε τους εαυτούς μας. Και κάποια στιγμή φτάσαμε σε ηλικιακές διαφορές με τη μάνα μου γιατί είμαστε πολύ κοντά, που κάναμε κολλητή παρέα».

Στην ίδια συνέντευξη είχε εξομολογηθεί ότι το να μεγαλώνει μέσα στο θέατρο, αλλά και στα στούντιο της Finos Film ήταν «μια Disneyland».

Το αλκοόλ και ο Αλέξης Σταμάτης

Θυμάμαι ότι η πρώτη φορά που άκουσα τον Αλέξη Σταμάτη να μιλά για τον αλκοολισμό ήταν σε μία εκπομπή των Πρωταγωνιστών του Σταύρου Θεοδωράκη πριν από πολλά χρόνια. Ο ίδιος δεν έπαψε να αναφέρεται στον εθισμό του δημόσια κι ίσως στα λόγια του να βρήκε κάποιος άλλος τη δύναμη να ζητήσει βοήθεια. Κι αυτή θα ήταν μάλλον η μεγαλύτερή του νίκη.

Όπως είχε πει χρόνια αργότερα στη δημοσιογράφο Ναταλία Αργυράκη ο Αλέξης Σταμάτης, στο αλκοόλ οδηγήθηκε σε μία περίοδο απόλυτης ελευθερίας. Αλλά αυτή η ελευθερία σύντομα έγινε μια πολύ δύσκολη σκλαβιά.

«Άρχισα να μην μπορώ να ξυπνάω χωρίς αυτό, η κλασική κάθοδος του αλκοολικού στον Άδη. Δεν έχω μέτρο σαν άνθρωπος. Δεν θα μπορούσα να είμαι απλά πότης, έπρεπε να πίνω 2 και 3 μπουκάλια τη μέρα. Κάτι που συνέβη. Αποφάσισα μία ωραία μέρα, το σταμάτησα κι από τότε δεν ξανάπια τίποτα, ήταν 10/4/1996. Όλα αυτά ήταν μία εσωτερική υπερβολή, ένα είδος εσωτερικού ψώνιου τύπου “να δούμε πού θα πάει”», παραδεχόταν με ειλικρίνεια ο συγγραφέας.

Ο Αλέξης Σταμάτης αποτύπωσε αυτό το βίωμα στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο Υπήρξα τόσοι άλλοι (Καστανιώτης).

Ο έρωτας με την Εύα Σιμάτου

«Με κάλεσε να παρουσιάσω ένα βιβλίο του. Και ούτε καν με πήρε τηλέφωνο, διαδικτυακά μου έστειλε μήνυμα. Βέβαια, ήξερε ποια ήμουν. Είχα δουλέψει πριν στο θέατρο της μητέρας του», έλεγε για τη γνωριμία της με τον Αλέξη Σταμάτη η ηθοποιός Εύα Σιμάτου σε συνέντευξή της. «Με προσέγγισε λοιπόν για την παρουσίαση του βιβλίου του, Χαμαιλέοντες, που είναι ένα από τα αγαπημένα μου βιβλία του σαφώς γιατί έγινε η αιτία να συναντηθούμε, αλλά και για λόγους ουσίας. Πάντα μου άρεσε η δουλειά του Αλέξη, πολύ προτού γνωριστούμε», συμπλήρωνε.

Ο συγγραφέας και η ηθοποιός ερωτεύτηκαν βαθιά και 3 χρόνια αργότερα παντρεύτηκαν. Η ζωή τους όμως άλλαξε ριζικά το 2019, όταν απέκτησαν τον γιο τους, Ερμή.

Με τη σύζυγό του, Εύα Σιμάτου. / NDP PHOTO/NDP PHOTO
Με τη σύζυγό του, Εύα Σιμάτου.

Η πατρότητα σε μεγαλύτερη ηλικία

Ο Αλέξης Σταμάτης σε αντίθεση με τη μητέρα του που μεγάλωνε ηλικιακά μαζί του, έγινε πατέρας σε πιο ώριμη ηλικία. Μιλώντας για το πώς βίωνε την πατρότητα είχε πει στην εκπομπή Καλύτερα δε γίνεται «Είναι τρομακτικά ζωογόνο. Όταν ξυπνάω το πρωί και να σκέφτομαι “Α, έχω παιδί” είναι κάτι το τρομερό».

Ο ίδιος είδε τη στάση του απέναντι στην προοπτική δημιουργίας οικογένειας να αλλάζει μέσω του έρωτα. «Μου συνέβη σε κάπως μεγάλη ηλικία και γενικά σαν νοοτροπία δεν ήμουν καθόλου της κατάστασης. Ήμουν ένας άνθρωπος που είχα τρομερή ανάγκη την ελευθερία, αλλά όλο αυτό άλλαξε άρδην όταν γνώρισα το 2012 την Εύα Σιμάτου, τη γυναίκα μου», εξηγούσε.

Η τελευταία συγκλονιστική ανάρτηση του Αλέξη Σταμάτη τα έλεγε όλα για εκείνον

Η τελευταία ανάρτηση του Αλέξη Σταμάτη στο Instagram έγινε μόλις 5 μέρες πριν φύγει από τη ζωή. Σε αυτή, δίνοντας την πιο ακραία μάχη της ζωής του, αυτή για να κρατηθεί σε αυτή, μίλησε με τον γνωστό του λογοτεχνικό τρόπο αλλά και με μία γενναία αμεσότητα για τις ελπίδες του, το βίωμά του, την αλληλεγγύη. Κι αυτή η ανάρτηση που μιλά για μία απλή πράξη αλληλεγγύης και αλτρουισμού, την αιμοδοσία, κρύβει όλες τις πτυχές της προσωπικότητας ενός ανθρώπου που πίστευε πάνω απ’ όλα στη δύναμη του μοιράσματος, στη δύναμη της ειλικρινούς παραδοχής, στην αλήθεια.

«Οι παλιοί αλχημιστές περίμεναν την πρώτη σταγόνα του ελιξιρίου με απελπισία που έμοιαζε ήδη με πίστη. Η αναμονή έχει κάτι από ναό και από σφαγείο. Στον ίδιο χώρο ελπίδα και αποσύνθεση, όπως τα άνθη σε ένα φέρετρο συνεχίζουν να ευωδιάζουν χωρίς να αντιλαμβάνονται τον νεκρό.

Το αίμα. Η μόνη αριστοκρατία που δεν αναγνωρίζει τίτλους. Η μόνη βασιλεία που αλλάζει σώματα χωρίς επανάσταση. Οι άνθρωποι επινόησαν σύνορα, σημαίες, επώνυμα, τραπεζικούς λογαριασμούς, γενεαλογικά δέντρα. Το αίμα γελάει σιωπηλά με όλες αυτές τις δηθενιες Κυκλοφορεί στις φλέβες σαν ανώνυμος περιπλανώμενος, αδιάφορος για την ηθική μας, για τις φιλοδοξίες μας, για τις μικρές αισχρότητες με τις οποίες και καλά στολίζουμε τη λέξη «χαρακτήρας». Ένας άγνωστος θα κατοικήσει για λίγο μέσα σου.

Κανένα μυστήριο της Εκκλησίας δεν υπήρξε πιο κυριολεκτικό.

Κοιτάζω το άδειο μεταλλικό στήριγμα που σε λίγο θα κρατά τη σακούλα του αίματος,

Δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη. Έναν αθέατο συνοδοιπόρο που θα περάσει από κάθε γωνιά του σώματός μου, θα ακουμπήσει τα πιο σκοτεινά τοπία της ύπαρξής μου και θα φύγει χωρίς να μάθει ποτέ το όνομά μου. Η ευγένεια της ανωνυμίας. Μορφή αγάπης που δεν επιθυμεί να αγαπηθεί πίσω.

Πόσο αλλόκοτο Περάσαμε αιώνες υμνώντας την αυτάρκεια, ενώ το σώμα γνώριζε πάντοτε την αλήθεια. Δεν υπάρχει αυτάρκεια. μόνο ανταλλαγή.

Ο πρώτος άνθρωπος γεννήθηκε από το αίμα μιας γυναίκας. Ο τελευταίος ίσως σωθεί από το αίμα ενός ξένου».