Μεγάλοι συγγραφείς που μισούσαν άλλους συγγραφείς κι από ένα βιβλίο τους για να χτίσεις δική σου άποψη
- 31 ΟΚΤ 2026
Συχνά ήταν κάποιοι από τους σπουδαιότερους συγγραφείς που έκαναν την πιο σκληρή κριτική σε άλλους εμβληματικούς ομότεχνούς τους. Ο Leon Tolstoy, για παράδειγμα, πέρασε μήνες να διαβάζει τα άπαντα του William Shakespeare για να μπορέσει να εξηγήσει γιατί τον απεχθανόταν. Ο Mark Twain διάβαζε ξανά και ξανά Jane Austen με την ίδια «δολοφονική» διάθεση. Το κοινό όλων ήταν ότι διάβαζαν ακόμα και τους συγγραφείς που δεν τους άρεσαν για να αποκτήσουν εμπεριστατωμένη άποψη γι’ αυτούς. Η σημερινή λίστα με βιβλία εμπνέεται από μερικά σοβαρά λογοτεχνικά beefs. Και πριν διαλέξεις πλευρά, θα διαβάσεις τα έργα των συγγραφέων που θα δεις παρακάτω για να αποκτήσεις τη δική σου άποψη για το θέμα.
Μεγάλοι συγγραφείς που απεχθάνονταν άλλους μεγάλους συγγραφείς και το είπαν καθαρά και ξάστερα, θα βρεις παρακάτω. Μαζί θα βρεις και ένα βιβλίο από τον κάθε συγγραφέα που αναφέρεται στη λίστα για να διαβάσεις και να διαλέξεις πλευρά. Ποιος είπε ότι ο κόσμος της λογοτεχνίας δεν έχει το απαραίτητο αλατοπίπερο ίντριγκας;
Ο Tolstoy για τον Shakespeare
Το 1906 ο Leon Tolstoy εξέδωσε ένα δοκίμιο στο οποίο έκανε επίθεση στον Shakespeare, έχοντας πρώτα διαβάσει κάθε έργο του. Βαρέθηκε και ένιωσε να τον απωθεί η γραφή του σπουδαίου Βρετανού δραματουργού. Ιδιαίτερα κακό του φάνηκε το έργο του τελευταίου, Βασιλιάς Ληρ.
Διάβασε από Tolstoy το Άννα Καρένινα
Στην αριστοκρατική Ρωσία του 19ου αιώνα η Άννα Καρένινα, μια νέα, όμορφη γυναίκα της υψηλής κοινωνίας, ζει σε μια καταπιεστική γι’ αυτήν οικογένεια μαζί με τον εξέχοντα πολιτικό σύζυγό της και τον μικρό τους γιο.
Οι ισορροπίες διαταράσσονται όταν η Άννα γνωρίζει και ερωτεύεται έναν νεαρό αξιωματικό του στρατού, τον κόμη Βρόνσκι.
Θέλοντας να αποφύγει ένα κοινωνικό σκάνδαλο, ο σύζυγός της αρνείται να της δώσει διαζύγιο. Αρνείται ακόμη και όταν η Άννα μένει έγκυος και αποκτάει ένα παιδί με τον Βρόνσκι.
Κόντρα στις κοινωνικές συμβάσεις της εποχής και τους ηθικούς νόμους, τις δικές της ανασφάλειες και την αγάπη της για τον γιο της, η Άννα εγκαταλείπει την οικογένειά της για να ζήσει με τον εραστή της και τη νεογέννητη κόρη τους.
Γρήγορα όμως η κοινωνική κατακραυγή τη θλίβει και τη διαλύει. Απομονώνεται, ενώ της δημιουργείται η υποψία ότι ο Βρόνσκι την απατά.
Σταδιακά χάνει τον έλεγχο του εαυτού της και οδηγείται σε ένα τραγικό αδιέξοδο. Η αυτοκαταστροφή είναι μονόδρομος.
Διάβασε και τον Βασιλιά Ληρ του Shakespeare για να δεις αν ο Tolstoy είχε δίκιο τελικά.
Στις σκηνές του Βασιλιά Ληρ, που διαδραματίζονται σε κλειστά δωμάτια ή στο ύπαιθρο, σε αίθουσες ανακτόρων ή στην καλύβα ενός ερημότοπου, διαβαίνουν βασιλείς και ζητιάνοι, άρχοντες και υπηρέτες, γνωστικοί και τρελοί, ιππότες, στρατιώτες, αυλικοί και κατάσκοποι, ενώ τα συναισθήματα που προκαλεί κυμαίνονται, κάποτε με αιφνίδιες και βίαιες εναλλαγές, από την άδολη αγάπη ως το πιο αδιάλλακτο μίσος, από την καλοσύνη και την τρυφερότητα ως την πιο άγρια ψυχική και σωματική βία, από το ερωτικό πάθος ως την αποστροφή, από την οργή και τη φονική σύγκρουση ως τη γλυκύτερη καταλλαγή.
Η Virginia Woolf για τον James Joyce
Η Virginia Woolf διάβασε τον Οδυσσέα του James Joyce τη χρονιά που εκδόθηκε και το χαρακτήρισε στο ημερολόγιό της «ένα χοντροκομμένο και κακογραμμένο» βιβλίο. Τόσο η Virginia Woolf όσο και ο James Joyce θεωρούνται 2 από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, γεννήθηκαν και πέθαναν την ίδια χρονιά και τα βιβλία τους παραμένουν αγαπητά σε όλο τον κόσμο.
Διάβασε από Virginia Woolf την Κυρία Νταλογουέι.
Η Virginia Woolf συνέλαβε και έγραψε το µικρό αριστούργηµά της, την Κυρία Νταλογουέι, από το 1922 ως το 1924, έχοντας πρώτα διαβάσει τον Οδυσσέα του James Joyce και µετά την επιστροφή της από το καταπράσινο Ρίτσµοντ στην πλατεία Τάβιστοκ, στο Μπλούµσµπερι.
Όπως ο Οδυσσέας, έτσι και το µυθιστόρηµα της Woolf διαδραµατίζεται σε µία µέρα, αλλά ισοδυναµεί µε βύθισµα στην καρδιά των πραγµάτων. Χιλιάδων πραγµάτων. Η κυρία Νταλογουέι κυριολεκτικά κατακλύζεται από συνειδήσεις, αναµνήσεις, ονόµατα, φαντάσµατα, ανθρώπους όλων των τάξεων, γεύµατα και γάµους, ζωντανούς και νεκρούς, στρατιώτες, γιατρούς, εντυπώσεις λογικές και άλογες· κι όλα αυτά µέσα στη φασαρία, στα καταστήµατα, στους δρόµους, στα πάρκα και στα χιλιάδες πράγµατα του Λονδίνου – ανάµεσα σε φορέµατα, γάντια, καπέλα, αδιάβροχα, οµπρέλες, σουγιάδες, ανθρώπινα σώµατα, αεροπλάνα, αυτοκίνητα, φορτηγά. Ένα κείµενο πυκνό, διεισδυτικό, εµπνευσµένο, µια σκιαγράφηση της ανθρώπινης συνείδησης, ένα µυθιστόρηµα που απευθύνεται στον ποιητή που κρύβει µέσα του ο κάθε αναγνώστης.
Διάβασε και τον Οδυσσέα του James Joyce για να δεις αν είχε δίκιο η Woolf ή όχι.
Στην προσπάθειά του να δημιουργήσει έναν νεωτερικό, μοντέρνο ήρωα, ο Joyce επιστρέφει στο ομηρικό έπος της Οδύσσειας και αποδομεί τον Έλληνα ήρωα, τον πολύτροπο Οδυσσέα, σε μια παρωδία «περιπλανωμένου Ιουδαίου». Στη θέση του ομηρικού Οδυσσέα τοποθετεί τον Μπλουμ, που τον χαρακτηρίζουν ταπεινές ανθρώπινες δραστηριότητες και ιδιότητες, οι οποίες και περιγράφονται λεπτομερώς στο έργο.
Με το βλέμμα του Οδυσσέα – Μπλουμ, το Δουβλίνο στις 16 Ιουνίου του 1904, μια μέρα κοινή όπως όλες οι άλλες, ίσως όχι κοινή για τον συγγραφέα (τη μέρα αυτή είχε το πρώτο ραντεβού με τη Νόρα Μπάρνακλ, με την οποία συζούσε 30 χρόνια πριν την παντρευτεί), γίνεται το σύμπαν των ανθρώπων, της ιστορίας, της θρησκείας, του πατριωτισμού, της λαγνείας, της προδοσίας.
Σχεδόν κάθε μορφή ανθρώπινης εμπειρίας, σκέψεων, συναισθημάτων, αναμνήσεων ρέει, με την τεχνική του εσωτερικού μονολόγου, στο ρεύμα του υποσυνείδητου και εκβράζεται περιγράφοντας την πραγματική ζωή της πόλης και των ανθρώπων της σε μια μέρα.
Ο Mark Twain για την Jane Austen
Ο Mark Twain έγραψε σε έναν φίλο του: «Κάθε φορά που διαβάζω το Περηφάνια και Προκατάληψη, θέλω να την ξεθάψω και να τη χτυπήσω στο κεφάλι με το κνημιαίο οστό της». Μπρουτάλ η κριτική του τουλάχιστον κι αν δεν ήταν κάποιου είδους χιουμοριστικός κώδικας αυτός που μοιραζόταν με τον φίλο του, σοκαριστική βία αυτή που υπονοεί τουλάχιστον. Όπως και να χει, παρά τα βίαια ένστικτα συνέχιζε να διαβάζει το βιβλίο της Jane Austen.
Διάβασε από Mark Twain τον Αμερικανό Κόμη.
Ο νεαρός λόρδος Μπέρκλεϋ αποφασίζει να εγκαταλείψει τους τίτλους ευγενείας του, το επιβλητικό Κάστρο Τσόµλυ στην αγγλική ύπαιθρο και την αριστοκρατική ζωή του και να ταξιδέψει ως κοινός θνητός στην Αµερική, προκειµένου να υπερασπιστεί στην πράξη την πίστη του στην κοινωνική ισότητα. Θα τα καταφέρει να ζήσει όπως οι ανώνυµοι απλοί άνθρωποι; «Ναι, καλά!» απαντά ο πατέρας του, κόµης του Ρόσµορ. Από την άλλη, ο Μάλµπερρυ Σέλλερς, συνταγµατάρχης, νοµικός πράκτωρ, µέντιουµ, υπνωτιστής, πνευµατικός και θεραπευτής, ένας αλλοπαρµένος εφευρέτης στην Ουάσινγκτον, θα βρεθεί από ένα γύρισµα της τύχης κληρονόµος της κοµητείας του Ρόσµορ στην Αγγλία.
Γύρω από αυτούς τους δύο κεντρικούς ήρωες, ο Τουέιν, βαθύς γνώστης της ανθρώπινης φύσης και των αντιφάσεών της, διεισδυτικός παρατηρητής του µεγαλείου του ανθρώπου και της, ταυτόχρονης, µικρότητάς του, στήνει µια ιστορία καταιγιστικού χιούµορ µε υπερβολικά κωµικές καταστάσεις και απίστευτα τραγελαφικές συµπτώσεις, που θυµίζει τους Μόντι Πάιθον. Η σατιρική πένα του Τουέιν ξεσπαθώνει στον Αµερικανό Κόµη, και δεν αφήνει τίποτα όρθιο (πολιτική, θρησκεία, εργατικά συνδικάτα, στερεότυπα και προκαταλήψεις, τις παραδεδοµένες πεποιθήσεις της εποχής του, την ανθρώπινη φύση την ίδια), σε ένα µυθιστόρηµα που ασχολείται µε το ζήτηµα της κατασκευασµένης ταυτότητας στις βιοµηχανικές κοινωνίες στα τέλη του 19ου αιώνα.
Διάβασε και το Περηφάνια και Προκατάληψη της Austen για να δεις με ποιου το μέρος είσαι.
Στην εποχή της βρετανικής αντιβασιλείας η κυρία Μπένετ καλείται να μεγαλώσει τις 5 κόρες της. Μοναδική της φιλοδοξία να τους εξασφαλίσει έναν «καλό» γάμο, κάτι που φαντάζει αδύνατο, καθώς δεν συγκαταλέγονται στην ανώτερη κοινωνική τάξη και το σπίτι τους στο Χέρντφονσαϊρ ουσιαστικά δεν τους ανήκει.
Η Τζέιν, η Λίζι, η Μαίρη, η Κίτι και η μικρότερη, η Λίντια, έχουν επίγνωση της οικογενειακής κατάστασης, αλλά ταυτόχρονα έχουν και όνειρα: θέλουν να ανοίξουν τα δικά τους φτερά και όχι να ακολουθήσουν τα σχέδια της μητέρας τους.
Όταν ο εύπορος –και εργένης– κύριος Μπίνγκλεϊ φτάνει στην περιοχή τους για να περάσει το καλοκαίρι σε μια κοντινή έπαυλη, η κυρία Μπένετ αρχίζει πυρετωδώς να καταστρώνει σχέδια. Ειδικά από τη στιγμή που τον συνοδεύει κι ο καλός του φίλος και επίσης εργένης κύριος Ντάρσι.
Η ντροπαλή και όμορφη Τζέιν δεν αργεί να ερωτευτεί τον κύριο Μπίνγκλεϊ, ενώ η Λίζι διαπιστώνει ότι ο κύριος Ντάρσι είναι ένας σνομπ, περήφανος άνθρωπος τον οποίο ορκίζεται ότι θα μισεί για πάντα.
Για πόσο, όμως, διαρκεί το πάντα;
Και η Charlotte Brontë τα έβαλε με την Jane Austen
Η Charlotte Brontë έβρισκε τον κόσμο που περιέγραφε η Austen στα βιβλία της «πολύ τακτοποιημένο». «Ένας περιποιημένος κήπος», έγραφε, «χωρίς ανοιχτή ύπαιθρο και φρέσκο αέρα».
Αφού διάβασες το Περηφάνια και Προκατάληψη της Austen, διάβασε κι από Charlotte Brontë την Τζέιν Έιρ
Ορφανή από παιδί, η 18χρονη Τζέιν νιώθει σε όλη της τη ζωή ότι βρίσκεται στο περιθώριο. Έχει αποκτήσει τις γνώσεις για να γίνει δασκάλα, όμως το μέλλον της στη σκληρή αγγλική κοινωνία διαγράφεται δυσοίωνο.
Αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, θα βρεθεί μπροστά στις πύλες του επιβλητικού Θόρνφιλντ Χολ. Χωρίς να τον συναντήσει, θα προσληφθεί ως γκουβερνάντα στην υπηρεσία του μυστικοπαθούς Έντουαρντ Ρότσεστερ.
O καιρός περνάει και η Τζέιν γοητεύεται από τον ανήσυχο, ψυχρό αλλά κι ευγενικό κύριο του σπιτιού. Και καθώς η καρδιά της αρνείται να υπακούσει στη λογική, ένα τρομακτικό μυστικό αρχίζει να αναδύεται στο Θόρνφιλντ Χολ.
Ένα μυστικό που για ακόμα μια φορά θα την κάνει να βρεθεί ένα βήμα πριν από την εξορία.
O William Faulkner για τον Hernest Hemingway
Ο Faulkner είπε για τον Hemingway ότι δεν χρησιμοποιούσε ποτέ ούτε μια λέξη, που θα μπορούσε να κάνει τον αναγνώστη του να χρειαστεί λεξικό. Ο Hemingway είχε απαντήσει ότι τα μεγάλα αισθήματα δεν βγαίνουν από τις μεγάλες λέξεις.
Διάβασε από William Faulkner το Ο Αχός και το Πάθος
Παράφορο, πυρακτωμένο, σκοτεινό, φιλοσοφικό: αυτό είναι το πορτρέτο των Κόμπσον, της πλέον εμβληματικής από τις οικογένειες που επινόησε η αξεπέραστη φαντασία του Faulkner. Σ’ αυτό το σπουδαίο επίτευγμά του καταβυθίζεται στα ιλιγγιώδη βάθη της ανθρώπινης ψυχής, εκεί όπου ελάχιστοι συγγραφείς κατάφεραν ποτέ να φτάσουν.
Διάβασε κι από Hemingway το Ο Γέρος και η Θάλασσα για να δεις με ποιον από τους 2 συμφωνείς
Ο Σαντιάγκο, ένας γέρος ψαράς μοναχικός, θα δώσει τη μεγαλύτερη κι ίσως την τελευταία μάχη του με το μεγάλο ξιφία στα βαθιά νερά. Θα χρησιμοποιήσει τη μαστοριά, το μυαλό και την τέχνη. Τρεις μέρες θα κρατήσει η μάχη κι ο Σαντιάγκο θα νικήσει. Όταν μπαίνει στο λιμάνι, αργά την τρίτη νύχτα, δίπλα στο βαρκάκι πλέει μονάχα το άσπρο κόκκαλο από το τεράστιο ψάρι που καταβρόχθισαν στη διαδρομή τους οι καρχαρίες. Μια μεγάλη στιγμή στην παγκόσμια λογοτεχνία, ένας αξεπέραστος σταθμός. Γραμμένο απλά, μεταδίδει ένα πανανθρώπινο μήνυμα πέρα από τόπο και χρόνο: ο άνθρωπος μπορεί να καταστρέφεται, ποτέ όμως δε νικιέται.
Ο Vladimir Nabokov για τον Fyodor Dostoevsky
Στις διαλέξεις του για τη ρωσική λογοτεχνία, ο Nabokov αποκαλούσε τον Dostoevsky μέτριο και συναισθηματικό. Αυτό βέβαια δεν σταμάτησε κανέναν από το να τον διαβάζει και να τον κατατάσσει ανάμεσα στους διασημότερους Ρώσους συγγραφείς όλων των εποχών.
Διάβασε από Vladimir Nabokov Το μάτι
Βερολίνο 1924-5: Ένας Ρώσος εμιγκρές ενδίδει στις ερωτικές διαθέσεις μιας καλής φίλης της οικογένειας από την οποία προσλαμβάνεται ως παιδαγωγός. Όταν πέφτει θύμα ξυλοδαρμού από τον σύζυγο της ερωμένης του, ο ανδρισμός του Σμίροφ θίγεται, η προσωπικότητά του κατακερματίζεται, καταφεύγει στο δωμάτιο που νοικιάζει και αυτοκτονεί. Στ’ αλήθεια όμως αυτοκτονεί;
Το μικρό αυτό μυθιστόρημα του Nabokov είναι τόσο μια φαρσοειδής αστυνομική ιστορία όσο και μια αφήγηση βυθισμένη στην κόλαση των πολλαπλών αντικατοπτρισμών του βασικού της πρωταγωνιστή.
Διάβασε και το Σημειώσεις από το Υπόγειο του Fyodor Dostoevsky για να διαπιστώσεις πόσο πολύ ή λίγο συναισθηματικός ήταν
Οι Σημειώσεις από το υπόγειο του Fyodor Dostoevsky είναι ένα ορόσημο λογοτεχνίας που σηματοδοτεί τη νέα εποχή του συγγραφέα. Εμβαθύνει στην ψυχοσύνθεση του αντι-ήρωα, εξερευνώντας τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης συνείδησης και τις κοινωνικές νόρμες.
Η αφήγηση αναδύεται από τις εξομολογήσεις ενός «ανθρώπου του υπογείου», ενός δυστυχισμένου χαρακτήρα που καταγράφει ήττες και ταπεινώσεις. Με οξύνοια, εκτοξεύει μύδρους ενάντια στην κοινωνική υποκρισία και την καταπάτηση της ελευθερίας της βούλησης, προσφέροντας μια σπουδή στο παράλογο.
Ο Dostoevsky χρησιμοποιεί ένα ιδιότυπο ύφος, γεμάτο λογοτεχνικό σφρίγος, που αποτυπώνει με διαπεραστική γλώσσα την εσωτερική σύγκρουση. Αξίζει να το διαβάσετε για την ανελέητη κοινωνική κριτική και τη συγκλονιστική απεικόνιση της ανθρώπινης ύπαρξης.