Η Αφροδίτη Μάνου αποδοκίμασε το λαϊκό προσκύνημα στην κηδεία του Γιώργου Μαζωνάκη γιατί «τόσο μπορεί» ως άνιωθη εξαίρεση
- 16 ΣΕΠ 2026
Υπάρχει ένα ποίημα του Αλεξανδρινού ποιητή που λέει τα πάντα για τη ζωή μέσα σε λίγες γραμμές. «Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες». Η Αφροδίτη Μάνου που έχει (όπως διαλαλεί στην ψηφιακή ζωή της) «την ανατροφή και την αγωγή από το σπίτι της, τον χαρακτήρα και την ευαισθησία» σίγουρα το ξέρει το ποίημα του Καβάφη. Τότε γιατί δεν σιώπησε μπροστά στο λαϊκό αίσθημα και επέλεξε την εντελώς λάθος στιγμή να μιλήσει για εκείνη; Γιατί θέλησε να γίνει βορά ορνίων γράφοντας ότι το «λαϊκό προσκύνημα (εντός εισαγωγικών για να εκφράσει την αποδοκιμασία της) στον νεκρό Μαζωνάκη, είναι το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των ονείρων μιας γενιάς καλλιτεχνών, που αλλιώς τα φανταστήκαμε»;
Η Αφροδίτη Μάνου και το πιστοποιητικό λαϊκότητας του κοινού του Γιώργου Μαζωνάκη
Όταν ένας άνθρωπος φεύγει από τη ζωη ψηλώνει ο ίσκιος του και φαίνεται σε όλους γύρω του το πραγματικό του ανάστημα. Αυτό λέει η ελληνική παράδοση. Αυτό μας λέγανε οι βιοπαλαιστές παπούδες μας και οι εργάτριες γιαγιάδες μας.
Είναι πιο έντιμο να σιωπήσεις μπροστά στους χιλιάδες ανώνυμους που ξεβολεύτηκαν για να βρεθούν στη λαϊκή αγρυπνία της Νίκαιας, παρά να γράψεις ότι το λαϊκό προσκύνημά του αποτελεί «καρφί στο φέρετρο» των ονείρων της δικής σου γενιάς. Δεν μπορώ να κατανοήσω τον ετεροπροσδιορισμό μιας (μάλλον εύθικτης) καλλιτέχνιδας με αφορμή τον αδόκητο χαμό του Γιώργου Μαζωνάκη, του «τελευταίου λαϊκού ειδώλου που ήξερε να κάνει το λαϊκό τραγούδι να μοιάζει με προσωπική εξομολόγηση» (όπως είπε και ο τεράστιος Σταύρος Ξαρχάκος).
Δεν χωρά ο σνομπισμός, η ελιτίστικη αισθητική, η μικροπρέπεια του εγκλωβιστικού μικρόκοσμου και η αφ’ υψηλού διανόηση, ούτε η εξομολόγηση για ματαιώσεις και η διαπίστωση περί κατάντιας της πολιτισμικής μας ζωής. Γιατί υπάρχει χώρος; για διακριτικότητα, σεβασμό και ενσυναίσθηση. Αν δεν έχεις κάτι καλό να πεις σε μια κηδεία, μη λες τίποτα. Μην γίνεσαι η άνιωθη εξαίρεση.
Κάπου ώπα με τις βαρύγδουπες δηλώσεις και τη «δαχτυλοδειξία» που γίνονται μέρος του προβλήματος (του ηθικού και πολιτιστικού μαρασμού). Το να ρίχνεις ανάθεμα είναι το πιο εύκολο πράγμα. Αυτό θα σου έλεγε και η γενιά που αυτοχρίστηκες εκπρόσωπός της. Αυτό είπε στην Αφροδίτη Μάνου και ο Σωτήρης Τσαφούλιας.
«Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν γνωρίζατε τον άνθρωπο ούτε τη δουλειά του. Το πρόβλημα είναι ότι ενώ δεν τα γνωρίζετε, σπεύσατε να κρίνετε τη συγκίνηση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, που τα γνωρίζουν. Η αγάπη του κόσμου δεν μπαίνει σε εξετάσεις αισθητικής. Δεν χρειάζεται την έγκριση κανενός για να είναι αληθινή. Το να χαρακτηρίζεις το πένθος ενός λαού ως “το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των ονείρων μιας γενιάς καλλιτεχνών” δεν λέει τίποτα για τον άνθρωπο που έφυγε. Λέει όμως πολλά για την αδυναμία σας να δεχτείτε ότι η τέχνη δεν ανήκει σε μια ελίτ, αλλά στον κόσμο που τη ζει».
Η κοινή λογική είναι εκτροχιασμένη
Όταν λες για τον Γιώργο Μαζωνάκη «ούτε που τον ήξερα-κι αυτόν και τη δουλειά του» δεν διάβασες ποτέ αρχαίους ρήτορες να σου μάθουν για captatio benevolentiae (τον προσεταιρισμό της εύνοιας όταν μιλάς σε κοινό) κι απλά είσαι σε γνωστική πλάνη.
Κι όταν επανέρχεσαι στο ίδιο θέμα και μιλάς για λειτουργικό αναλφαβητισμό και κάνεις crash test σε κηδείες δημοσίων προσώπων («η προσωπική μου εμπειρία και συμμετοχή σε λαϊκό προσκύνημα, ήταν δύο (2) φορές, μέσα στη χούντα. Στις κηδείες, αντίστοιχα, του τρισμέγιστου Γιώργου Σεφέρη και του Γεωργίου Παπανδρέου. Αυτό είναι το μέτρο σύγκρισης που έχω και που διαμορφώνει την άποψή μου»), έχεις στείλει την μπάλα στην εξέδρα.
Ζούμε σε τόσο διχαστικούς κι ανθρωποφαγικούς καιρούς που καμία δήλωση δεν είναι ακίνδυνη.
Κρατάω πλέον αποστάσεις από τους δημοσιολογούντες των social media και τα άτομα που τους λιντσάρουν διαδικτυακά (συχνά παραποιώντας κατά το δοκούν τα λεγόμενα). Βλέπουν άπειρες απόψεις τα μάτια μου με Claude και ChatGPT που κρατάω μικρό καλάθι για την αυθεντικότητα των διαδικτυακών τοποθετήσεων και των αντιλογιών.
Το δικαίωμα στη διαφορετική άποψη είναι και θέμα τακτ
Όλοι έχουμε συμπλέγματα. Είναι ανθρώπινο. Η Αφροδίτη Μάνου έχει και μουσικό πλούτο, ιστορία, πολιτικό ανάστημα, μεγάλωσε από πρόσφυγες στον Ταύρο, έχει ταξιδέψει τον κόσμο με τον Μίκη Θεοδωράκη, έχει γράψει τους στίχους στα Χαιρετίσματα του Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Η επέλαση του lifestyle των 90s πάτησε pause στον δικό της ρομαντισμό.
Είμαι σίγουρη ότι ο ρομαντισμός της σιγοκαίει ακόμη και μπορεί να τη βοηθήσει να κατανοήσει πώς ο Γιώργος Μαζωνάκης χώρεσε στις αναμνήσεις μιας ολόκληρης κοινωνίας. Μιας κοινωνίας που δεν είναι μονοδιάστασης. Μπορεί να τραγουδά Του μικρού χωριού Ο Άρης και τις Ώρες Μικρές.
ΥΓ: Η Έλλη Πασπαλά αναφέρθηκε μέσα από την εκπομπή Ένας & Ένας για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη και είπε το πιο σημαντικό που ειπώθηκε: «Δεν είχαμε γνωριστεί με τον Γιώργο Μαζωνάκη αλλά μου ήταν τρομερά συμπαθής. Μου φαινόταν αυθεντικός κι ειλικρινής…του συνέβη κάτι τραγικό…πρέπει να μιλάμε για αυτόν με λεπτότητα, σοβαρότητα, με μεγάλη προσοχή και διακριτικότητα». Κυρία με Κ που έχει σίγουρα τακτ. Και φίλτρο.
