Η εμμηνόπαυση δεν είναι εμπόδιο: Τα όπλα των γυναικών που «νίκησαν» την παχυσαρκία της εμμηνόπαυσης και ο ρόλος της σεμαγλουτίδης
- 20 ΙΟΥΛ 2026
H παχυσαρκία εμφανίζεται συχνά στις γυναίκες καθώς μεγαλώνουν και χειροτερεύει ιδιαίτερα κατά τη μεταβατική φάση της εμμηνόπαυσης. Στην Ελλάδα το συνολικό ποσοστό γυναικείας παχυσαρκίας είναι περίπου 18-20%, ενώ μετά την εμμηνόπαυση πλησιάζει το 30%.
Γράφει ο Δρ Θεμιστοκλής Τζώτζας
Ενδοκρινολόγος
Διευθυντής Μονάδας Ενδοκρινολογίας/Παχυσαρκίας
Ιδιωτική Γενική Κλινική Άγιος Λουκάς
Θεσσαλονίκη
Στην πραγματικότητα, κύριο ρόλο στην αύξηση του λίπους παίζει η ηλικία και λιγότερο η ίδια η εμμηνόπαυση. Ήδη από την ηλικία των 40-45 χρόνων παρατηρείται σταδιακή αύξηση του ολοσωματικού λίπους, ενώ μετά τα 50 το σωματικό λίπος αυξάνει συνεχώς κατά 700 γραμμάρια τον χρόνο και παράλληλα μειώνεται η μυϊκή μάζα.
Η εμμηνοπαυσιακή μετάβαση αυξάνει κυρίως το σπλαχνικό λίπος, εξομοιώνοντας σημαντικά τον γυναικείο σωματότυπο με αυτόν των ανδρών (κοιλιακή και άνω μέρος σώματος παχυσαρκία, χαλάρωση στήθους και γλουτών, ελαφρά τριχοφυΐα προσώπου). Η πτώση των επιπέδων των οιστρογόνων και η σχετική αύξηση των ανδρογόνων μεταβάλλει την κατανομή του λίπους σε ανδρική, αυξάνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και μειώνει τον μεταβολικό ρυθμό.
UNSPLASH
Οι αλλαγές αυτές συνοδεύονται συχνά από διαταραχές της διάθεσης, υπερφαγικά επεισόδια, εξάψεις, διαταραχές ύπνου και μειωμένη σωματική δραστηριότητα, φαινόμενα που δυσχεραίνουν τον έλεγχο του σωματικού βάρους. Με δεδομένο ότι μόλις το 50% των γυναικών ασκείται συστηματικά, διαπιστώνουμε ότι η έλλειψη άσκησης συμβάλλει πολύ αρνητικά στο σωματικό υπέρβαρο στις ηλικίες αυτές. Επιπλέον, οι παραπάνω αλλαγές γίνονται σταδιακά, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να μην τις αντιλαμβάνονται και να τις αποδίδουν σε άλλες ορμoνικές διαταραχές (“φταίει ο θυρεοειδής μου;”).
Ωστόσο, εκτός του αισθητικού θέματος που προκύπτει, άλλη σημαντική συνέπεια της κοιλιακής παχυσαρκίας κατά τη μέση ηλικία είναι η επιτάχυνση της εμφάνισης μεταβολικών διαταραχών (σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπελιπιδαιμίας, υπέρτασης, μεταβολικής λιπώδους διήθησης ήπατος) και κατά συνέπεια καρδιαγγειακών νοσημάτων (ισχαιμικού καρδιακού επεισοδίου ή εγκεφαλικού), μυοσκελετικών διαταραχών και ορισμένων μορφών καρκίνου.
Η αύξηση του σωματικού βάρους σ’ αυτή την ηλικιακή ομάδα των 40-60 ετών είναι συχνά επίμονη, εξελίσσεται χωρίς την ευθύνη των γυναικών και η πρόληψή της είναι αποτελεσματικότερη από τη θεραπεία της σε μεταγενέστερα στάδια. Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμη και μια μέτρια μείωση του σωματικού βάρους της τάξης των 5-10 κιλών κατά τη μέση ηλικία μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη και καρκίνου.
Στο πλαίσιο των διατροφικών διαταραχών, η υγιεινοδιαιτητική αντιμετώπιση παρουσιάζει δυσκολίες εφαρμογής στις ηλικίες αυτές. Κατά συνέπεια, προτείνεται ήπια ολιγοθερμιδική διατροφή με αρκετή πρωτεΐνη, επάρκεια βιταμινών και ιχνοστοιχείων, μείωση σακχάρων και εξατομικευμένη άσκηση (γρήγορο περπάτημα 7-10.000 βήματα ημερησίως αλλά και αντιστάσεις 2-3 φορές την εβδομάδα για διατήρηση μυϊκής μάζας), μόνιμη τροποποίηση συμπεριφοράς, αντιμετώπιση διαταραχών ύπνου, άγχους και κατάθλιψης που δυσκολεύουν την απώλεια βάρους και ρεαλιστική στόχευση (πχ απώλεια 5-10 κιλών και όχι 10-20) με σκοπό την ευκολότερη μακρόχρονη διατήρηση του βάρους.
Η φαρμακευτική θεραπεία με τα ενέσιμα ανάλογα GLP1 (λιραγλουτίδη, σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη) φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και ασφαλής στην ευαίσθητη αυτή μέση ηλικία. Συνολικά, το φάρμακο σεμαγλουτίδη (Wegovy) στη μέση δόση των 2,4 mg εβδομαδιαίως προσφέρει απώλεια βάρους 15% και βελτίωση των μεταβολικών διαταραχών. Πρόσφατα βρέθηκε ότι το φάρμακο χορηγούμενο σε υψηλή δόση 7,2 mg βοηθάει τις περι- και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με παχυσαρκία να χάσουν βάρος περίπου 20% ενώ οι αντίστοιχες προεμμηνοπαυσιακές έχασαν περίπου 22%. Το απωλεσθέν βάρος αφορούσε σε μείωση του σπλαχνικού λίπους κατά περίπου 15-17% στις γυναίκες αυτές.To Wegovy σε δόση 2,4 mg μειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια συνολικά κατά 20%, ειδικότερα ο κίνδυνος στις περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες μειώνεται κατά 42% και στις μετεμμηνοπαυσιακές κατά 25%.
UNSPLASH
Σε μια μελέτη καθημερινής πρακτικής βρέθηκε ότι το Wegovy κατά την εμμηνόπαυση μειώνει τον κίνδυνο ημικρανίας κατά 42-45% σε σχέση με γυναίκες που έλαβαν ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, καθώς και τον κίνδυνο κατάθλιψης κατά 13% στις γυναίκες αυτές. Βλέπουμε λοιπόν ότι η σεμαγλουτίδη πέραν της σημαντικής απώλειας βάρους σε όλα τα στάδια της ζωής της γυναίκας με παχυσαρκία, μπορεί να βελτιώσει επιπλέον ενοχλητικές καταστάσεις κατά την εμμηνόπαυση, όπως είναι οι ημικρανίες και η κατάθλιψη, αλλά και να μειώσει τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο που αυξάνει ιδιαίτερα κατά και μετά την εμμηνόπαυση.
Τελικά, η επιστήμη μπορεί να μεταμορφώνει τον χρόνο από εχθρό σε φίλο.