Κατάψυξη ωαρίων στα 37: «Δεν ήταν υπόσχεση μητρότητας αλλά δικαίωμα στην επιλογή»
- 15 ΙΟΥΝ 2026
Κάποτε, η συζήτηση γύρω από την κατάψυξη ωαρίων έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας ή με μια πολυτέλεια που αφορούσε αποκλειστικά σταρ του Hollywood που ήθελαν να κάνουν καριέρα. Σήμερα, εν έτει 2026, η επιστήμη έχει μετατρέψει αυτή τη μέθοδο σε ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία γυναικείας ενδυνάμωσης και αυτοδιάθεσης. Εν μέρει.
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), περίπου 1 στους 6 ανθρώπους παγκοσμίως αντιμετωπίζει υπογονιμότητα κατά τη διάρκεια της ζωής του, αναδεικνύοντας το ζήτημα σε μείζον θέμα δημόσιας υγείας. Την ίδια στιγμή, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες ωθούν τις γυναίκες στη μητρότητα σε ολοένα και μεγαλύτερη ηλικία, με τη μέση ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού στις χώρες της ΕΕ να κυμαίνεται στα 29,9 έτη κατά μέσο όρο.
Όμως, η αναπαραγωγική υγεία δεν είναι απλώς η ικανότητα αναπαραγωγής. Όπως ορίζει ο ΠΟΥ, πρόκειται για μια κατάσταση πλήρους φυσικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας. Καλύπτει κάθε στάδιο της ζωής μιας γυναίκας, περιλαμβάνοντας τον ασφαλή οικογενειακό προγραμματισμό, την πρόληψη, αλλά κυρίως το αναφαίρετο δικαίωμα να λαμβάνει η ίδια αποφάσεις για το σώμα της, ελεύθερη από κοινωνικές προσδοκίες, «πρέπει» και τελεσίγραφα.
Κατάψυξη ωαρίων: Το νομικό και οικονομικό τοπίο
Στην Ελλάδα, το νομοθετικό πλαίσιο ρυθμίζεται πλέον από τον Ν. 4958/2022, ο οποίος τροποποίησε τον αρχικό Ν. 3305/2005, επιτρέποντας την «κοινωνική κατάψυξη ωαρίων» (social freezing) –δηλαδή την κατάψυξη ωαρίων για λόγους που δεν είναι αυστηρά ιατρικοί, αλλά σχετίζονται με την επιθυμία της γυναίκας να παρατείνει τη γονιμότητά της, καταργώντας μάλιστα την απαίτηση συναίνεσης του συντρόφου. Επιπλέον, το ηλικιακό όριο για τις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής αυξήθηκε στα 54 έτη.
Ωστόσο, το μεγάλο «αγκάθι» παραμένει το οικονομικό. Ενώ για ιατρικούς λόγους (π.χ. πριν από χημειοθεραπείες) υπάρχει κάλυψη, στην κοινωνική κατάψυξη ή σε περιπτώσεις όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα που χρήζουν ειδικών πρωτοκόλλων, το κόστος –μαζί με τα φάρμακα, συν τη σταθερή ετήσια φύλαξη– επιβαρύνει σχεδόν εξολοκλήρου τη γυναίκα.
Σε αντίθεση με χώρες του εξωτερικού, όπου μεγάλες εταιρείες εντάσσουν την κατάψυξη ωαρίων σε εταιρικά προνόμια (fertility benefits) ή υπάρχουν κρατικά προγράμματα επιδότησης και εξειδικευμένα ιατρικά πρωτόκολλα στα δημόσια νοσοκομεία, στην Ελλάδα η διαδικασία κατάψυξης ωαρίων παραμένει, για πολλές, μια δυσβάσταχτη οικονομική επένδυση.
Ενώ όπως είδαμε ο ελληνικός νόμος (4958/2022) είναι πράγματι από τους πιο προοδευτικούς και φιλελεύθερους στην Ευρώπη, αφού επιτρέπει πλέον την κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους χωρίς τη συναίνεση συντρόφου και ανέβασε το όριο ηλικίας για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στα 54 έτη η κρατική οικονομική κάλυψη (μέσω ΕΟΠΥΥ) δεν ακολούθησε τον ίδιο ρυθμό. Ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει τα φάρμακα ή τη διαδικασία μόνο για αυστηρά ιατρικούς λόγους. Οπότε η δημιουργία καθολικών δημόσιων πρωτοκόλλων και η μερική ή ολική οικονομική κάλυψη από το κράτος αποτελεί το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την πραγματική ισότητα στην αναπαραγωγική υγεία.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας, αφήνουμε στην άκρη ιατρικά κλισέ και ψυχρά νούμερα. Η Ελένη, σήμερα 39 ετών, μοιράζεται τη δική της εμπειρία κατάψυξης ωαρίων. Μια αλήθεια που ξεκίνησε από τη διάγνωση ενός αυτοάνοσου, πέρασε μέσα από έναν εξουθενωτικό μήνα ενέσεων και κατέληξε σε μια βαθιά ανάσα ελευθερίας.
iStock
– Ποια ήταν η στιγμή ή η σκέψη που σε έκανε να πεις “θα το κάνω, θα καταψύξω τα ωάριά μου”; Υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο γεγονός, ηλικιακό ορόσημο ή ίσως κάποιος άλλος λόγος υγείας που σε ώθησε σε αυτή την απόφαση;
Ήμουν 37 ετών όταν, σε έναν ετήσιο έλεγχο για το αυτοάνοσό μου, ο ρευματολόγος μου μού είπε, με πολύ ήρεμο και ενημερωτικό τρόπο, ότι το νόσημά μου, σε συνδυασμό με την ηλικία μου, θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσκολίες γονιμότητας στο μέλλον. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα σκεφτεί ποτέ την κατάψυξη ωαρίων. Όμως αυτή η συζήτηση ήταν αρκετή για να με βάλει σε σκέψεις και να αρχίσει να με αγχώνει η πιθανότητα να βρεθώ αργότερα χωρίς επιλογές.
– Πώς ένιωσες τη στιγμή που πήρες την οριστική απόφαση; Υπήρξαν φόβοι, αμφιβολίες ή μήπως ένα αίσθημα ανακούφισης που πλέον έπαιρνες τον έλεγχο της γονιμότητάς σου στα χέρια σου;
Μετά το πρώτο σοκ, γιατί όταν ακούς κάτι που δεν είχες καν σκεφτεί, σε αιφνιδιάζει, το αντιμετώπισα περισσότερο σαν μια ιατρική οδηγία. Μέχρι τότε δεν είχα αποφασίσει αν θέλω ή όχι να κάνω παιδί, οπότε δεν μπήκα αμέσως σε συναισθηματική διαδικασία. Το είδα πιο πρακτικά.
«Η κατάψυξη ωαρίων για εμένα, δεν ήταν μια υπόσχεση μητρότητας. Ήταν μια προσπάθεια να κρατήσω ανοιχτό το δικαίωμα της επιλογής για το μέλλον μου».
Πήρα πληροφορίες και από φίλες που είχαν ήδη περάσει τη διαδικασία και τελικά προχώρησα, χωρίς ιδιαίτερο συναίσθημα.
– Επειδή πολλές γυναίκες με αυτοάνοσα νοσήματα ανησυχούν για το πώς οι ορμονικές θεραπείες μπορεί να επηρεάσουν την υγεία τους, πώς διαχειρίστηκες εσύ αυτό το κομμάτι σε συνεργασία με τους γιατρούς σου; Χρειάστηκαν ειδικές προσαρμογές στο δικό σου πρωτόκολλο;
Ο μεγαλύτερός μου φόβος ήταν μήπως οι ορμόνες «ξυπνήσουν» το αυτοάνοσό μου ή μήπως χρειαστεί να διακόψω τη θεραπεία που ήδη ακολουθώ για να μπορέσω να κάνω την κατάψυξη. Γι’ αυτό και αναζήτησα γυναικολόγο με εμπειρία σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, ώστε να υπάρχει στενή συνεργασία και παρακολούθηση.
Τελικά χρειάστηκε να ακολουθήσω ένα πιο ήπιο πρωτόκολλο. Ενώ συνήθως η διαδικασία διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες, στη δική μου περίπτωση κράτησε σχεδόν έναν μήνα, με μικρότερες δόσεις ορμονών και πολύ συχνή παρακολούθηση, ώστε να υπάρχει ασφάλεια σε κάθε στάδιο.
– Το κομμάτι των καθημερινών ενέσεων και της ορμονικής διέγερσης τρομάζει τις περισσότερες γυναίκες. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία στην πράξη για σένα, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο;
Λόγω του αυτοάνοσου κάνω εδώ και χρόνια μόνη μου μία ένεση την εβδομάδα στην κοιλιά, οπότε πρακτικά δεν με φόβιζαν οι ενέσεις. Δεν ήμουν όμως καθόλου προετοιμασμένη για το πόσο απαιτητική θα ήταν συνολικά αυτή η περίοδος. Μιλώντας και με φίλες μου κατάλαβα ότι κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά τη διαδικασία. Για εμένα, ο ένας μήνας ήταν πραγματικά εξουθενωτικός. Χρειάζεται απόλυτη συνέπεια στις ώρες, ενώ οι 2 ενέσεις την ημέρα δεν είναι κάτι απλό, ειδικά όταν κάποιες μέρες έπρεπε να κάνω και την ένεση για το αυτοάνοσο, άρα συνολικά 3.
Σωματικά, οι ορμόνες μού προκάλεσαν έντονο πρήξιμο. Έμοιαζα σχεδόν σαν να ήμουν έγκυος και δεν μπορούσα να φορέσω τα συνηθισμένα μου ρούχα. Ψυχολογικά επίσης με επηρέασε περισσότερο απ’ όσο περίμενα, αν και η όλη διαδικασία είχε ξεκινήσει για εμένα σαν μια απλή ιατρική οδηγία. Όσο περνούσαν οι μέρες αναρωτιόμουν συχνά γιατί είχα βάλει τον εαυτό μου σε μια τόσο παρεμβατική και απαιτητική διαδικασία.
– Αν μπορούσες να μας περιγράψεις την ημέρα της ωοληψίας, πώς ήταν ως εμπειρία; Τι θα έλεγες σε μια γυναίκα που φοβάται τη διαδικασία της επέμβασης ή τη νάρκωση;»
Η ωοληψία έγινε ένα πρωινό Κυριακής, αρκετά ξαφνικά, γιατί 2 μέρες πριν είχαμε δει ότι κάποια ωάρια δεν εξελίσσονταν όπως περιμέναμε και έπρεπε να προχωρήσουμε άμεσα. Δεν είχα κάνει ποτέ νάρκωση στη ζωή μου, αλλά δεν είχα ιδιαίτερο φόβο για αυτό το κομμάτι. Η μεγαλύτερη αγωνία μου ήταν αν όλη αυτή η προσπάθεια θα αποδώσει, ειδικά με δεδομένες τις δυσκολίες που υπήρχαν λόγω του αυτοάνοσου. Και ειλικρινά, ήθελα απλώς να τελειώσει όλο αυτό.
Όταν γύρισα σπίτι είχα ελάχιστο πόνο. Νομίζω ότι εκείνη τη στιγμή ένιωσα κυρίως ανακούφιση. Όχι τόσο επειδή υπήρχαν πλέον κατεψυγμένα τα ωάριά μου, αλλά επειδή ήξερα ότι την επόμενη μέρα δεν θα είχα άλλες ενέσεις.
Φυσικά κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά, τόσο στη νάρκωση όσο και στην ίδια τη διαδικασία. Αν όμως κάτι θα ήθελα να πω σε μια γυναίκα που φοβάται, είναι ότι η ωοληψία τελικά είναι το πιο σύντομο και πιο εύκολο στάδιο όλης της εμπειρίας.
– Η κατάψυξη ωαρίων παραμένει μια σημαντική οικονομική επένδυση. Πώς βίωσες εσύ αυτό το κομμάτι και πόσο εύκολο ή δύσκολο θεωρείς ότι είναι για μια γυναίκα στην Ελλάδα σήμερα να έχει πρόσβαση σε αυτή τη διαδικασία;
«Νομίζω ότι στην Ελλάδα η κατάψυξη ωαρίων παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα ταξικό ζήτημα. Το συνολικό κόστος: οι εξετάσεις, τα φάρμακα, η διαδικασία, αλλά και η ετήσια φύλαξη, είναι πολύ υψηλό και δεν είναι κάτι που μπορεί εύκολα να υποστηρίξει οικονομικά κάθε γυναίκα».
Εγώ προσωπικά ένιωσα αρκετή πίεση και πολλές φορές σκεφτόμουν ότι πέρα από τη σωματική και ψυχολογική δυσκολία, υπάρχει και ένα μεγάλο οικονομικό βάρος που έπρεπε να σηκώσω. Θα έπρεπε να υπάρχει πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση μέσα από το δημόσιο σύστημα υγείας και τα δημόσια νοσοκομεία μας, ώστε να υποστηρίζουν τέτοιες διαδικασίες. Γιατί σήμερα, δυστυχώς, η δυνατότητα να διατηρήσεις μια πιθανότητα μητρότητας στο μέλλον εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν μπορείς να το πληρώσεις.
– Πώς αντιμετώπισε ο περίγυρός σου την απόφασή σου; Ένιωσες ότι υπάρχει ακόμα κάποιο “ταμπού” γύρω από το θέμα ή συνάντησες απόλυτη στήριξη;
iStock
Ίσως ήμουν από τις τυχερές, αλλά ένιωσα πραγματικά μεγάλη στήριξη τόσο από το προσωπικό όσο και από το επαγγελματικό μου περιβάλλον. Από την αρχή είχα αποφασίσει ότι δεν ήθελα να το κρύψω, ούτε να το αντιμετωπίσω σαν κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπομαι.
Είχα ενημερώσει τότε τον διευθυντή μου ότι θα χρειαστεί να λείπω κάποιες ώρες λόγω των συχνών εξετάσεων και επισκέψεων στον γιατρό, αλλά και το HR της εταιρείας για τις ημέρες άδειας που θα χρειάζονταν. Και ειλικρινά όλοι στάθηκαν πολύ υποστηρικτικά απέναντί μου.
«Δεν καταλαβαίνω γιατί η κατάψυξη ωαρίων θα έπρεπε να είναι ταμπού. Μιλάμε για μια ιατρική διαδικασία που αφορά τη γονιμότητα και τελικά το δικαίωμα μιας γυναίκας να έχει περισσότερες επιλογές για το μέλλον της. Το σώμα μας δεν είναι μια “υποχρέωση” απέναντι σε κοινωνικές προσδοκίες. Δεν υπάρχει μία σωστή ηλικία ή ένας σωστός δρόμος για όλες τις γυναίκες».
Γι’ αυτό κι εγώ επέλεξα να είμαι ανοιχτή με την εμπειρία μου. Γιατί θεωρώ ότι όταν μια γυναίκα ακούει μια άλλη γυναίκα να μιλά χωρίς φόβο ή ντροπή, νιώθει κι εκείνη λιγότερο μόνη. Και τελικά αυτή η διαδικασία, πέρα από τις δυσκολίες της, μπορεί να δώσει σε πολλές γυναίκες ένα αίσθημα ανακούφισης και ελευθερίας για το μέλλον.
– Τώρα που η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί και τα ωάριά σου είναι προστατευμένα, έχει αλλάξει η καθημερινότητά σου και ο τρόπος που βλέπεις το μέλλον σου ή τη δημιουργία οικογένειας;
Η αλήθεια είναι ότι στην καθημερινότητά μου δεν άλλαξε κάτι δραματικά. Αυτό που άλλαξε περισσότερο ήταν ότι έφυγε ένα κομμάτι πίεσης και άγχους. Νομίζω ότι πολλές φορές παρουσιάζεται η κατάψυξη ωαρίων σαν μια λύση ή σαν κάτι που λύνει υπαρξιακά ερωτήματα γύρω από τη μητρότητα. Για μένα δεν λειτούργησε έτσι. Δεν μου έδωσε βεβαιότητες. Μου έδωσε απλώς λίγο περισσότερο χρόνο και την αίσθηση ότι οι αποφάσεις για το μέλλον μου μπορούν να παρθούν πιο ελεύθερα. Και αυτό, ειδικά ως γυναίκα που μεγαλώνει μέσα σε διαρκείς κοινωνικές πιέσεις γύρω από την ηλικία, τη μητρότητα και το «πότε θα αποφασίσεις», ήταν από μόνο του σημαντικό.
– Τι είναι αυτό που έμαθες για το σώμα και τη γονιμότητά σου μέσα από αυτή τη διαδικασία, το οποίο θα ήθελες πολύ να γνώριζες μερικά χρόνια νωρίτερα;
Νομίζω ότι αυτό που συνειδητοποίησα περισσότερο είναι πόσο λίγα πραγματικά γνωρίζουμε οι γυναίκες για το σώμα και τη γονιμότητά μας, όχι επειδή δεν μας ενδιαφέρει, αλλά επειδή κανείς δεν μας εκπαιδεύει ουσιαστικά πάνω σε αυτά τα ζητήματα, μέχρι να φτάσει η «κρίσιμη ηλικία». Μεγαλώνουμε ακούγοντας κυρίως πώς να αποφύγουμε μια εγκυμοσύνη, αλλά σχεδόν ποτέ δεν γίνεται ανοιχτή και ειλικρινής συζήτηση για το πώς λειτουργεί η γονιμότητα, πώς επηρεάζεται από την ηλικία, από θέματα υγείας αλλά και από την ίδια την καθημερινότητά μας.
Το αναπαραγωγικό μας σύστημα δεν λειτουργεί αποκομμένο από το υπόλοιπο σώμα και την ψυχική μας κατάσταση. Το άγχος, το χρόνιο στρες, η πίεση και η εξάντληση επηρεάζουν πολύ περισσότερο απ’ όσο συνειδητοποιούμε τις ορμόνες και συνολικά τον οργανισμό μας. Και δυστυχώς αυτά είναι πράγματα που πολλές γυναίκες μαθαίνουμε αργά, συχνά όταν ήδη βρισκόμαστε αντιμέτωπες με μια δύσκολη απόφαση ή μια ιατρική πραγματικότητα.
Ελπίζω οι νεότερες γενιές, γυναίκες αλλά και άντρες, να μεγαλώσουν με πολύ περισσότερη ενημέρωση, χωρίς φόβο και χωρίς ταμπού γύρω από αυτά τα ζητήματα. Γιατί η γνώση γύρω από το σώμα μας δεν πρέπει να έρχεται μέσα από πανικό, αλλά να είναι κομμάτι της φροντίδας και της αυτονομίας μας.
– Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας, ποιο είναι το μήνυμα που θα ήθελες να στείλεις σε κάθε γυναίκα που το σκέφτεται, αλλά ίσως διστάζει ή φοβάται να κάνει το πρώτο βήμα για την κατάψυξη ωαρίων;
iStock
Η απόφαση για την κατάψυξη ωαρίων είναι βαθιά προσωπική και δεν έχει να κάνει με το αν μια γυναίκα «οφείλει» να γίνει μητέρα ή όχι. Έχει να κάνει με το δικαίωμα να μπορεί η ίδια να αποφασίζει για το σώμα, τον χρόνο και τη ζωή της με όσο το δυνατόν περισσότερη ελευθερία.
Είναι επίσης σημαντικό να λέμε την αλήθεια: η διαδικασία δεν είναι εύκολη για όλες. Έχει σωματική, ψυχολογική και οικονομική επιβάρυνση. Όμως πιστεύω ότι ο φόβος μειώνεται όταν υπάρχει σωστή ενημέρωση, υποστήριξη και ανοιχτή συζήτηση χωρίς στερεότυπα. Και κάτι ακόμα που θεωρώ πολύ σημαντικό:
«Καμία γυναίκα δεν πρέπει να νιώθει ότι η αξία της συνδέεται με τη γονιμότητα ή τη μητρότητα. Είμαστε πολλά περισσότερα από αυτό».
Η δυνατότητα επιλογής είναι ζήτημα ελευθερίας. Και εύχομαι κάποια στιγμή να ζούμε σε μια κοινωνία όπου όλες οι γυναίκες θα έχουν πραγματικά πρόσβαση σε αυτή την επιλογή, ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση ή τις κοινωνικές πιέσεις γύρω τους.
