Ανήλικοι βιαστές ελεύθεροι ή έφηβες «φυλακισμένες»; Η ζυγαριά της δικαιοσύνης θέλει μπαλατζάρισμα
- 11 ΙΟΥΝ 2026
Αν είσαι 14 χρονών, ο κόσμος υπότιθεται ότι πρέπει να είναι το ασφαλές σου καταφύγιο. Στην πραγματικότητα, όμως, αν είσαι 14 χρονών, ίσως ανήκεις στην ηλικιακή ομάδα που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να καταγγείλει βιασμό. Και το χειρότερο; Ανήκεις στην ομάδα που η δικαιοσύνη σπάνια θα δικαιώσει.
Η υπόθεση του Fordingbridge στη Μεγάλη Βρετανία είναι μια πρόσφατη οδυνηρή απόδειξη. 3 έφηβα αγόρια βίασαν κατ’ επανάληψη 2 κορίτσια, 14 και 15 ετών. Τα απείλησαν με μαχαίρι, έσκισαν τα ρούχα τους, βιντεοσκόπησαν τις επιθέσεις με τα κινητά τους και τις μοιράστηκαν στο διαδίκτυο. Η απόφαση του δικαστή; Και οι 3 έφηβοι κρίθηκαν ένοχοι για συνολικά 10 κατηγορίες βιασμού, είτε για τη φυσική αυτουργία είτε για τη συνέργεια και βιντεοσκόπηση. Τους επιβλήθηκαν «προγράμματα αναμόρφωσης» και περιοριστικά μέτρα, με το σκεπτικό ότι ο δικαστής ήθελε να αποφύγει την «ποινικοποίηση» και να στηρίξει την «επανένταξη των νεαρών αγοριών στην κοινωνία». Μάλιστα, ο ίδιος δικαστής τούς επαίνεσε για τη συμπεριφορά τους κατά τη διάρκεια της δίκης.
Η υπόθεση αυτή ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων, οδηγώντας τον Γενικό Εισαγγελέα να παραπέμψει τις ποινές στο Εφετείο ως «υπερβολικά επιεικείς». Όμως η ζημιά έχει ήδη γίνει. Από τις δικαστικές αίθουσες μέχρι ομάδες στο Telegram με χιλιάδες μέλη όπου διακινούνται βίντεο βιασμών, η αλήθεια είναι μία και είναι ισοπεδωτική: Ο νόμος αδυνατεί να προστατεύσει τα έφηβα κορίτσια σε μια κουλτούρα που, πολύ απλά, δεν τους δίνει καμία αξία.
«Μια πέτρα στο πρόσωπο»: Η δίκη για τον διπλό βιασμό
Φαντάσου να έχεις επιζήσει από μια τέτοια φρίκη, να βρίσκεις το κουράγιο να μιλήσεις και να αναγκάζεσαι να περάσεις το μαρτύριο μιας δίκης. Στο δικαστήριο, τα αγόρια προσπάθησαν να παρουσιάσουν τα θύματά τους ως ψεύτρες. Ένα από αυτά ισχυρίστηκε ότι το 14χρονο κορίτσι «φλέρταρε μαζί του» και ότι έπλασε την ιστορία για να δικαιολογήσει στους γονείς της γιατί είχε αργήσει να επιστρέψει στο σπίτι.
Αφού υπέστησαν αυτό το απίστευτο gaslighting, άκουσαν τον δικαστή να επαινεί τους βιαστές τους και να τους αφήνει ελεύθερους. Το ένα από τα θύματα περιέγραψε αυτή την απόφαση σαν «μια πέτρα στο πρόσωπο».
«Γιατί κάθισα και πέρασα όλο αυτόν τον πόνο της δίκης, ξαναζώντας τα πάντα; Ήταν σαν να μου λένε: δεν πειράζει, όλα καλά», δήλωσε συντετριμμένη.
«Αυτό το σώμα δεν μου ανήκει πια»
Σήμερα, οι θύτες της υπόθεσης Fordingbridge κυκλοφορούν ελεύθεροι, συνεχίζοντας κανονικά την καθημερινότητά τους, ενώ τα θύματα ζουν σε μια μόνιμη φυλακή τρόμου. Το 14χρονο κορίτσι μίλησε στο BBC:
«Νιώθω ότι ό,τι και να κάνω, όσο και να τρίβομαι στο μπάνιο για να διώξω αυτή την αίσθηση, τα χέρια τους είναι πάντα πάνω μου. Αυτό το σώμα δεν μου ανήκει πια». Η ίδια δηλώνει ότι δεν κοιμάται το βράδυ από τον φόβο, έχει έντονα φλας μπακ και δεν μπορεί να πάει στο σχολείο.
«Θέλω απλώς να μπορώ να βγω μια βόλτα χωρίς να φοβάμαι ότι θα τους πετύχω στον δρόμο και θα προσπαθήσουν να μου κάνουν ξανά κακό», λέει η ίδια, ενώ ο πατέρας της συμπληρώνει: «Αυτό είναι μια ισόβια καταδίκη για εκείνη».
Γιατί το σύστημα προστατεύει τους βιαστές;
Η Charlotte Proudman, κορυφαία δικηγόρος εξειδικευμένη στη βία κατά των γυναικών, προειδοποιεί ότι τέτοιες αποφάσεις στέλνουν ένα επικίνδυνο μήνυμα: Γιατί να μπει μια γυναίκα ή ένα κορίτσι στη διαδικασία να καταγγείλει τον βιασμό της, όταν ξέρει ότι το σύστημα θα προστατεύσει το μέλλον του βιαστή και όχι τη δική της ψυχική υγεία;
Η Jess Phillips, πρώην υπουργός Προστασίας και Βίας κατά των Γυναικών του Ηνωμένου Βασιλείου, έθιξε μια άλλη σκληρή αλήθεια: οι δικαστικές κατευθυντήριες γραμμές εστιάζουν υπερβολικά στις ευάλωτες πτυχές και το μέλλον του θύτη, αγνοώντας πλήρως τη δημόσια ασφάλεια και το τραύμα του θύματος. Στην ουσία, ζητήθηκε από αυτά τα κορίτσια να «καταπιούν» το τραύμα τους για χάρη της αποκατάστασης των βιαστών τους.
Παράλληλα, η Phillips τόνισε μια ακόμα τρομακτική τάση της εποχής μας: την αύξηση της σεξουαλικής κακοποίησης μεταξύ παιδιών.
Όταν οι θύτες είναι παιδιά
Εδώ κρύβεται η πιο σκοτεινή και περίπλοκη πτυχή της υπόθεσης. Οι βιαστές δεν ήταν ενήλικες άνδρες· ήταν αγόρια που τη στιγμή των επιθέσεων ήταν μόλις 13-14 ετών.
Οι κατευθυντήριες γραμμές των δικαστηρίων ορίζουν ορθώς ότι όταν ο θύτης είναι ανήλικος, η δικαιοσύνη πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην αναμόρφωση και την επανένταξη, χρησιμοποιώντας τη φυλάκιση μόνο ως έσχατη λύση. Η κοινωνία και τα νομικά συστήματα ωστόσο βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα σύγχρονο δίλημμα.
Η ανάγκη για προστασία και αναμόρφωση ενός ανήλικου δράστη είναι αναμφίβολα κρίσιμη, όμως η δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με 2 μέτρα και 2 σταθμά. Όταν το ενδιαφέρον στρέφεται αποκλειστικά στην ευαλωτότητα του ανήλικου θύτη, το ανήλικο θύμα μένει ουσιαστικά απροστάτευτο και αόρατο.
Όπως επισημαίνει και η Jess Phillips, η πραγματικότητα της εποχής μας είναι περίπλοκη και επηρεάζει βαθιά τη συμπεριφορά των εφήβων, οδηγώντας μερικές φορές σε πράξεις με πρωτόγνωρη αγριότητα.
Η πρόκληση για τα δικαστήρια δεν είναι να εξαντλήσουν μια τυφλή αυστηρότητα, αλλά να βρουν εκείνη τη χρυσή τομή όπου η μέριμνα για το μέλλον του ενός παιδιού δεν θα ισοπεδώνει τη δικαίωση και την ασφάλεια του άλλου.
Μια (πατριαρχική) κουλτούρα που πρέπει να αλλάξει
Η Gisèle Pelicot, μια γυναίκα που μοιραία έγινε σύμβολο στον αγώνα κατά της έμφυλης βίας, δήλωσε βαθιά σοκαρισμένη από τη δικαστική απόφαση, τονίζοντας ότι οι θύτες κερδίζουν την ελευθερία τους την ίδια στιγμή που τα θύματα υποφέρουν τόσο βαθιά που ίσως να μην θεραπευτούν ποτέ.
Η υπόθεση του Fordingbridge δεν είναι απλώς ένα ατυχές δικαστικό περιστατικό, αλλά το σύμπτωμα ενός πατριαρχικού συστήματος που δυσκολεύεται να ισορροπήσει.
Όταν η προσπάθεια να μην «στιγματιστεί» το μέλλον των έφηβων δραστών καταλήγει να αφήνει στο περιθώριο την προστασία των έφηβων κοριτσιών, η ζυγαριά της δικαιοσύνης χάνει την ισορροπία της.
Αν οι θεσμοί δεν καταφέρουν να εγγυηθούν την ασφάλεια και τη δικαίωση των θυμάτων βιασμών, τότε ο φόβος θα συνεχίσει να τα κρατά περιορισμένα και αποκλεισμένα από την καθημερινότητα και το δικαίωμά τους να ζουν ελεύθερα. Σε κάθε ηλικία, μήκος και πλάτος αυτού του κόσμου.
