5 αναπάντεχα πρώιμα σημάδια της νόσου Alzheimer που δεν ήξερες

Όπως εξηγεί η Yuan Zhang, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Columbia, σε αυτό το αρχικό στάδιο Alzheimer οι περισσότεροι άνθρωποι δεν παρουσιάζουν κανένα εμφανές γνωστικό πρόβλημα, όμως οι εγκεφαλικές αλλαγές έχουν ήδη ξεκινήσει. Αυτές οι αλλοιώσεις μπορεί να προηγούνται ακόμα και από τις περίφημες πλάκες αμυλοειδούς που εντοπίζουν οι γιατροί στις εξετάσεις. Καθώς τα περιστατικά άνοιας αυξάνονται ραγδαία παγκοσμίως, η επιστήμη στρέφει επειγόντως το βλέμμα της σε αυτά τα «αόρατα» σήματα κινδύνου.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Washington στο St. Louis ανακάλυψαν πρόσφατα ότι μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη στο αίμα μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια λίγων ετών το πότε θα εκδηλωθούν τα συμπτώματα. Μέχρι όμως αυτά τα τεστ να γίνουν προσβάσιμα σε όλους, οι ειδικοί συνδέουν άλλα σωματικά και κοινωνικά σημάδια. Κανένα από αυτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έρχεται άνοια, αλλά αν εμφανίζονται συνδυαστικά, πρέπει να χτυπήσουν το καμπανάκι για μια επίσκεψη στον γιατρό.

5 πρώιμα σημάδια Alzheimer

1. Οικονομικά λάθη και περίεργες σπατάλες

iStock

Ίσως γνωρίζεις ότι οι άνθρωποι με άνοια ξεχνούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Αυτό που δεν φαντάζεσαι είναι ότι τα οικονομικά λάθη ξεκινούν έως και 6 ολόκληρα χρόνια πριν από την επίσημη διάγνωση Alzheimer.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, σε αυτά τα 6 χρόνια, οι άνθρωποι αρχίζουν να χαρίζουν αλόγιστα χρήματα που δεν τους περισσεύουν, γίνονται εξαιρετικά ευάλωτοι σε τηλεφωνικές ή διαδικτυακές απάτες και κάνουν ριψοκίνδυνες επενδύσεις.

Άνθρωποι που για δεκαετίες είχαν σταθερά και ισορροπημένα οικονομικά, ξαφνικά αποφασίζουν να ρίξουν όλες τις οικονομίες της ζωής τους σε μια τυχαία μετοχή επειδή τους έδωσε κάποιος μια «καυτή» συμβουλή. Το σοκαριστικό εύρημα; Η περιουσία αυτών των ανθρώπων μειώνεται δραματικά πριν καν μάθουν ότι νοσούν. Είναι σαν το ίδιο σου το σώμα να καταστρέφει τα οικονομικά σου, λίγο πριν διαγνωστείς με μια εξαιρετικά δαπανηρή πάθηση.

2. Ανεξήγητη και συνεχής απώλεια βάρους

Το να χάνεις βάρος χωρίς να προσπαθείς μπορεί να κρύβει πολλές αιτίες, από κατάθλιψη μέχρι σοβαρότερες παθήσεις όπως ο καρκίνος. Αν όμως οι γιατροί αποκλείσουν αυτά τα ενδεχόμενα, μην υποτιμήσεις το γεγονός.

Μελέτη της Zhang έδειξε ότι η πτωτική πορεία του βάρους ξεκινάει ακόμη και 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση της άνοιας, τόσο σε άντρες όσο και σε γυναίκες και επιταχύνεται στα 2 με 4 χρόνια πριν από την εκδήλωση της νόσου. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε απώλεια όρεξης ή έλλειψη ενέργειας για μαγείρεμα, αλλά και σε ορμονικές αλλαγές (όπως τα επίπεδα της λεπτίνης) που συνδέονται άμεσα με τη γνωστική παρακμή.

3. Ανεπαίσθητες αλλαγές στον λόγο και την ομιλία ως πρώιμο σημάδι Alzheimer

7 χρόνια πριν το Alzheimer χτυπήσει την πόρτα, ο τρόπος που μιλάς ή γράφεις αλλάζει με έναν πολύ λεπτό τρόπο. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο The Lancet έδειξε ότι ειδικά προγράμματα υπολογιστών μπορούσαν να προβλέψουν με ακρίβεια 74% ποιος θα νοσήσει, αναλύοντας απλώς τον λόγο του.

Τι αλλάζει: Οι άνθρωποι αρχίζουν να χρησιμοποιούν μικρές, τηλεγραφικές προτάσεις, ξεχνώντας άρθρα (όπως «το», «ένα»).

Μειωμένη ακρίβεια: Αντί να χρησιμοποιήσουν συγκεκριμένες λέξεις, όπως «η μητέρα και ο γιος», καταφεύγουν σε γενικότητες όπως «η γυναίκα και το αγόρι». Αν παρατηρήσεις μια τέτοια έκπτωση στον πλούτο του λόγου σου ή ενός δικού σου ανθρώπου, δώσε προσοχή.

4. Μείωση της οσφρητικής ικανότητας

Η απώλεια της ικανότητας να μυρίζεις τη ρίγανη, τον καφέ ή το άρωμά σου, μπορεί να οφείλεται στη φυσιολογική γήρανση, σε φάρμακα (π.χ. β-αναστολείς) ή σε ιογενείς λοιμώξεις. Ωστόσο, μπορεί να είναι και ένα καμουφλαρισμένο καμπανάκι για συμπτώματα άνοιας.

Σε σχετικές μελέτες, για κάθε βαθμό που έχαναν οι συμμετέχοντες σε ένα ειδικό τεστ όσφρησης, ο κίνδυνος να διαγνωστούν με Alzheimer αυξανόταν κατά 22%. Πρόσφατες αναλύσεις δείχνουν ότι τα ανοσοποιητικά κύτταρα του εγκεφάλου μπορεί κατά λάθος να επιτεθούν και να καταστρέψουν τις νευρικές ίνες που συνδέουν τη μύτη με το κέντρο επεξεργασίας των οσμών στον εγκέφαλο.

5. Απότομες αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι Alzheimer

Η απάθεια, ο εκνευρισμός, η παρορμητικότητα, οι συναισθηματικές εκρήξεις, ακόμα και μια ξαφνική κλινική κατάθλιψη ή έντονο άγχος σε προχωρημένη ηλικία, δεν πρέπει να προσπερνιούνται. Πολλές φορές πιστεύουμε ότι ένας άνθρωπος «απλώς έπαθε κατάθλιψη», αλλά μέσα στα επόμενα χρόνια, καθώς εμφανίζονται τα προβλήματα μνήμης, η εικόνα ξεκαθαρίζει.

Πάνω από τους μισούς ανθρώπους με φυσιολογική γνωστική λειτουργία σε σχετική μελέτη εμφάνισαν τουλάχιστον ένα τέτοιο σύμπτωμα ψυχικής διάθεσης πριν τη διάγνωση. Οι εγκεφαλικές αλλαγές, όπως οι φλεγμονές και οι πρώτες συσσωρεύσεις πλακών, επηρεάζουν άμεσα τα συναισθήματα. Παράλληλα, υπάρχει και το ψυχολογικό κομμάτι: ο ίδιος ο ασθενής αρχίζει υποσυνείδητα να νιώθει ότι «κάτι δεν πάει καλά» μαζί του, γεγονός που του προκαλεί τεράστιο εκνευρισμό.

Τι μπορείς να κάνεις τώρα για την υγεία του εγκεφάλου;

Μπορεί να σταματήσει η πορεία της νόσου αν εντοπίσεις νωρίς αυτά τα σημάδια; Η επιστήμη δεν έχει ακόμη σίγουρη απάντηση, αλλά η πρόληψη του Alzheimer μέσω της βελτίωσης της γενικότερης υγείας είναι κάτι που οι ειδικοί σταθερά συνιστούν.

• Διατροφή και άσκηση:

Μια διατροφή πλούσια σε ολόκληρες τροφές (όχι επεξεργασμένες) και μειωμένη σε ζάχαρη, σε συνδυασμό με τη διαχείριση του στρες, καθυστερεί την άνοια. Η γυμναστική ενισχύει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και προστατεύει τον εγκέφαλο.

• Έλεγχος καρδιάς:

Ό,τι κάνει κακό στην καρδιά (όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση στη μέση ηλικία), κάνει κακό και στον εγκέφαλο.

• Ιατρική συμβουλή:

Μην διστάσεις να συζητήσεις με τον παθολόγο ή έναν νευρολόγο οποιαδήποτε αλλαγή παρατηρήσεις σε εσένα ή στους γονείς σου. Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη, καθώς οι νέες θεραπείες που στοχεύουν στις πλάκες του εγκεφάλου λειτουργούν καλύτερα στα πολύ αρχικά στάδια.

Όπως λένε οι ειδικοί, ακόμα κι αν είναι νωρίς για φάρμακα, ποτέ δεν είναι νωρίς για να σχεδιάσεις σωστά το μέλλον σου και να προστατεύσεις τον εαυτό σου και όσους αγαπάς.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ

WOMEN TODAY

Γιατί οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες στη νόσο Alzheimer;