H Marjane Satrapi πέθανε από θλίψη αλλά πρόλαβε να δώσει φωνή στις γυναίκες που διψούν για ελευθερία
- 4 ΙΟΥΝ 2026
Αν είσαι κοντά στα 40, η είδηση του θανάτου της 56χρονης Marjane Satrapi σε γέμισε με τεράστια νοσταλγία, σοκ, θλίψη και μελαγχολία. Θυμήθηκες τη νεότερη εκδοχή σου που πλέον αναζητάς κάθε πρωί στον καθρέφτη του μπάνιου και πάσχισες να θυμηθείς σε ποιο σινεμά της πόλης σου είδες το Persepolis πριν από σχεδόν 20 χρόνια και με ποιους (στο Άστυ). Η Γαλλοϊρανή δημιουργός ήξερε τι θα πει εξορία, πάθος για ελευθερία, να είσαι γυναίκα και ακτιβίστρια σε μέρη όπου αυτό είναι επικίνδυνο (παντού δηλαδή), εξέγερση και μαχητική ματιά. Ήταν και η κόρη της μητέρας της, που δεν θα της επέτρεπε ποτέ να βαδίσει στην προκαθορισμένη μοίρα της και απαίτησε από την κόρη της να γίνει μια «ανεξάρτητη γυναίκα που δεν θα επενδύσει στην εξωτερική της εμφάνιση». Κατάφερε να πει την ιστορία ενός λαού με ένα αυτοβιογραφικό κόμικ και να αλλάξει με το έργο της τον κόσμο μας.
Marjane Satrapi: Το πρόσωπο της Ιρανής γυναίκας σε εξορία που μας έμαθε να βλέπουμε τον κόσμο αλλιώς
Marjane Satrapi Instagram
«Η Μαρζάν Σατραπί πέθανε από θλίψη λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Ματίας Ρίπα, του συζύγου της και έρωτα της ζωής της», γράφει η ανακοίνωση της οικογένειάς της που δόθηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP). Η πολυβραβευμένη φεμινίστρια καλλιτέχνης έγινε διάσημη με την ιστορία ενηλικίωση μιας κοπέλας που γεννήθηκε στο Ιράν του Σάχη και ενηλικιώθηκε στη Βιέννη και το Παρίσι, με ενδιάμεση στάση στο θεοκρατικό καθεστώς της χώρας της. Είχε κερδίσει με την ασπρόμαυρη ταινία που βασίστηκε στο διάσημο graphic novel της Persepolis, το Βραβείο Fipresci στο Φεστιβάλ των Καννών, 2 Βραβεία César, καθώς και μια υποψηφιότητα για το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων. Ο Ματίας Ρίπα, γνωστός παραγωγός, ηθοποιός και σεναριογράφος, είχε φύγει από τη ζωή το 2025 σε ηλικία 53 ετών. Ήταν η αγάπη της ζωής της.
Γεννημένη το 1969 (22 Νοεμβρίου) στο Rasht (Βόρειο Ιράν), μεγαλωμένη στο θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης μέχρι τη στιγμή που οι γονείς της αποφάσισαν να τη στείλουν στη Βιέννη και αργότερα στο Παρίσι για να ζήσει στην εξορία μια καλύτερη ζωή. Πήρε τη γαλλική υπηκοότητα το 2006. Έζησε τον πόλεμο Ιράν- Ιράκ για 4 χρόνια. Άνηκε στην ανώτερη μεσαία τάξη της Τεχεράνης και φοίτησε στο γαλλικό λύκειο ως παιδί. Οι γονείς της ήταν πολιτικά ενεργοί και υποστήριζαν τον αριστερό ακτιβισμό εναντίον του τελευταίου Σάχη του Ιράν, Mohammad Reza Pahlavi, και στη συνέχεια εναντίον των περιορισμών της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Δεν περίμενε ότι το έργο της για τον λαό του Ιράν θα την έκανε διάσημη ούτε ότι θα είχε απήχηση στο διεθνές κοινό. Είχε πει στην El País το 2020: «Σκέφτηκα να βγάλω 50 αντίτυπα για να το διαβάσουν οι φίλοι μου».
Η Marjane Satrapi ήταν σχεδόν 10 ετών όταν ο Pahlavi ανατράπηκε και ο Ayatollah Khomeini ανέλαβε την εξουσία το 1979 κι αφηγήθηκε τις εμπειρίες της μεγαλώνοντας υπό τη δρακόντεια κυβέρνηση του τελευταίου στο graphic novel Περσέπολις. Φυσικά, είχε απειληθεί από το καθεστώς εξαιτίας της αυτοβιογραφικής ταινίας της.
Η Marjane Satrapi με τον συν-σκηνοθέτη της ταινίας Persepolis, Vincent Paronnaud, συνεργάστηκαν στη συνέχεια σε μια ακόμη ταινία κινουμένων σχεδίων, με τίτλο Κοτόπουλο με δαμάσκηνα, που έκανε πρεμιέρα στο διαγωνιστικό τμήμα της Βενετίας το 2011.
Φυσικά την πρόσεξε και το Hollywood. Η Marjane Satrapi σκηνοθέτησε τους Ryan Reynolds και Gemma Arterton στην κωμωδία του 2014, The Voices. Ακολούθησε η βιογραφική ταινία Radioactive του 2019, με πρωταγωνίστρια τη Rosamund Pike ως Marie Curie. Η τελευταία της ταινία ήταν η μαύρη κωμωδία Dear Paris, στην οποία αρκετοί από τους μακροχρόνιους κατοίκους της πόλης έρχονται σε επαφή με τον θάνατο. Στο cast συμμετέχουν οι Monica Bellucci, Roschdy Zem, Alex Lutz και André Dussollier.
H Marjane Satrapi κατάφερε να μετατρέψει το έργο της και τους εσωτερικούς δαίμονες της σε φωνή ελευθερίας και αντίστασης. Το 2024 επέστρεψε συντονίζοντας τη συλλογή κόμικ Woman, Life, Freedom, ένα συνεργατικό έργο που συγκεντρώνει 17 Ιρανούς και διεθνείς κομίστες μαζί με ακαδημαϊκούς και ερευνητές. Με τη βοήθεια ερευνητών και ακαδημαϊκών, οι κομίστες περιγράφουν πώς ο θάνατος της Amini οδήγησε στο μεγαλύτερο κύμα λαϊκών διαδηλώσεων στη χώρα, τα τελευταία χρόνια. Εξετάζει το κίνημα διαμαρτυρίας που προέκυψε μετά τον θάνατο της Mahsa Amini (ενώ βρισκόταν υπό κράτηση), μιας 22χρονης Κουρδοϊρανής γυναίκας που συνελήφθη το 2022 επειδή φέρεται να μην συμμορφώθηκε με τους υποχρεωτικούς κανόνες για τη μαντίλα του Ιράν.
Υ.Γ.: Τι να κρατήσεις από αυτή τη νεκρολογία για την Marjane Satrapi: Την εισαγωγή του Persepolis. «Δεν θέλω η πατρίδα μου να ξεχάσει εκείνους τους Ιρανούς που έχασαν τη ζωή τους στις φυλακές υπερασπιζόμενοι την ελευθερία, που πέθαναν στον πόλεμο κατά του Ιράκ, που υπέφεραν από διάφορα καθεστώτα ή που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις οικογένειές τους και να τραπούν σε φυγή». Κατάφερε να εξανθρωπίσει του συμπατριώτες της, αντιδρώντας στα στερεότυπα τα οποία παρουσιάζει κατά καιρούς ο δυτικός κόσμος για τη χώρα της.
