Στην Ευρωβουλή ακούστηκε αυτό που οι γυναίκες έχουν τούμπανο κι οι άλλοι κρυφό καμάρι
- 4 ΙΟΥΝ 2026
Είσαι άντρας και ξυπνάς στις 5 το πρωί, δουλεύεις ασταμάτητα μέχρι τις 11 το βράδυ χωρίς διάλειμμα, κάνεις focus στους στόχους σου και δεν αφήνεις τίποτα στην τύχη. Η κοινωνία σε αποκαλεί «δουλευταρά», «κουβαλητή», success story. Πολύ πιθανόν να ξεκινήσεις και ένα δικό σου vidcast για να εξηγήσεις πώς τα κατάφερες. Τώρα σκέψου μια γυναίκα να κάνει ακριβώς το ίδιο πράγμα κάθε μέρα. Να ξυπνάει χαράματα, να τρέχει, να οργανώνει, να φροντίζει την οικογένεια, να μην κάθεται ούτε λεπτό μέχρι να σβήσουν τα φώτα. Πώς την αποκαλεί η κοινωνία; Μητέρα. Και αντί για χρηματική επιβράβευση ή κοινωνική αναγνώριση, της πετάει ένα λίγα λουλούδια, άντε και ένα «χρόνια πολλά» την Ημέρα της Μητέρας και θεωρεί ότι καθάρισε.
Αυτή η ωμή πραγματικότητα, που οι γυναίκες παγκοσμίως βιώνουν περιγράφηκε με τον πιο καθηλωτικό τρόπο σε πρόσφατη ομιλία της στην Ευρωβουλή από την Ολλανδή Ευρωβουλεύτρια Anna Strolenberg.
Και αν νομίζεις ότι αυτό συμβαίνει μόνο κάπου μακριά, στην προηγμένη βόρεια Ευρώπη, ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για το Gender Care Gap (το έμφυλο χάσμα στην παροχή φροντίδας) και πώς αυτό εξαντλεί τις γυναίκες σήμερα στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα.
24 λεπτά εναντίον 15 ωρών: Τα σοκαριστικά στοιχεία της Anna Strolenberg
Η Anna Strolenberg δεν μάσησε τα λόγια της. Παρουσίασε δεδομένα που αποδεικνύουν ότι το σύστημα παραμένει βαθιά δυσλειτουργικό.
«Στην Ολλανδία, σε σύγκριση με πριν από 20 χρόνια, οι γυναίκες κάνουν 15 ώρες περισσότερη αμειβόμενη εργασία την εβδομάδα. Ξέρετε πόσο αυξήθηκε η ενασχόληση των ανδρών με τις δουλειές του σπιτιού στο ίδιο διάστημα; Κατά 24 λεπτά», τόνισε η Ευρωβουλεύτρια. Η ίδια κατέρριψε και τον μύθο της «μερικής απασχόλησης», που στην πραγματικότητα κρύβει μια εξαντλητική διπλή βάρδια:
Ο άντρας που εργάζεται full-time είναι ο «κουβαλητής». Η γυναίκα που εργάζεται, μαγειρεύει, καθαρίζει, προσέχει τα παιδιά, φροντίζει τους ηλικιωμένους γονείς, οργανώνει τα πάρτι γενεθλίων και πηγαίνει τα παιδιά στην ώρα τους στο κολυμβητήριο; Αποκαλείται «εργαζόμενη μερικής απασχόλησης». «Είτε είναι απλήρωτη είτε αμειβόμενη, είτε αναγνωρίζεται είτε είναι αόρατη, η εργασία είναι εργασία. Και είναι καιρός η κοινωνία να την κάνει δίκαιη», κατέληξε η Strolenberg, ζητώντας ίση γονική άδεια για μητέρες και πατέρες από την πρώτη μέρα και οικονομικά προσιτή δημόσια φροντίδα παιδιών.
Gender care gap: Ένα ακόμα έμφυλο χάσμα
Με τον όρο gender care gap οι κοινωνιολόγοι και οι οικονομολόγοι περιγράφουν τη δυσανάλογη διαφορά ανάμεσα στον χρόνο που αφιερώνουν οι γυναίκες και οι άνδρες στην απλήρωτη εργασία. Όπου «απλήρωτη εργασία» βάλε τη φροντίδα των παιδιών, το καθάρισμα, το μαγείρεμα, τη φροντίδα ασθενών ή ηλικιωμένων συγγενών, ακόμα και το ψυχικό βάρος (mental load) του να θυμάσαι πότε πρέπει να γραφτεί το παιδί στο σχολείο ή τι λείπει από το σούπερ μάρκετ.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), οι γυναίκες σε όλη την Ευρώπη επωμίζονται τη μερίδα του λέοντος σε αυτές τις δραστηριότητες. Αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στην καριέρα τους, στην ψυχική τους υγεία και, τελικά, στις συντάξεις τους, αφού αναγκάζονται να επιλέγουν θέσεις εργασίας με λιγότερες ώρες ή χαμηλότερες απαιτήσεις για να «προλάβουν» το σπίτι.
Η ελληνική πραγματικότητα: Πρωταθλήτριες στην απλήρωτη εργασία, ουραγοί στην ισότητα
Αν στην Ολλανδία τα 24 λεπτά παραπάνω των ανδρών θεωρούνται πρόβλημα, στην Ελλάδα η κατάσταση είναι ακόμα πιο απογοητευτική. Τα στοιχεία επιστημονικών φορέων και οι εκθέσεις για την έμφυλη ισότητα δείχνουν ότι το παραδοσιακό μοντέλο θέλει τη γυναίκα «φροντιστή» με κάθε κόστος, είτε εργάζεται εκτός σπιτιού είτε ασχολείται αποκλειστικά με τα οικιακά.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), η Ελλάδα φιγουράρει στην ντροπιαστική 26η θέση (από τις 27)της Ευρώπης στον τομέα του “Χρόνου”, που μετρά πώς μοιράζονται οι δουλειές του σπιτιού και η φροντίδα των παιδιών. Την ίδια ώρα, η Eurostat σημειώνει ότι η διαφορά στις ώρες εβδομαδιαίας εργασίας μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα είναι από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη (ξεπερνά τις 3 ώρες).
Αυτό συμβαίνει επειδή οι Ελληνίδες, λόγω της παντελούς έλλειψης υποστηρικτικών δομών, αναγκάζονται να επιλέγουν θέσεις με λιγότερες ώρες ή μερική απασχόληση για να αντεπεξέλθουν στο σπίτι, μειώνοντας το εισόδημά τους.
Οι γυναίκες το ‘χουν τούμπανο…
Όλες ξέρουμε τι συμβαίνει. Το συζητάμε στα γραφεία, στους καφέδες της Κυριακής, στα chat στα social. Ξέρουμε καλά τι σημαίνει να γυρίζεις από 8ωρο (και βάλε) και να ξεκινάει η 2η, απλήρωτη βάρδια. Το ξέρουν και οι γύρω μας. Το ξέρει το κράτος, το ξέρει η αγορά εργασίας, το ξέρει η κοινωνία. Απλώς βολεύει.
Βολεύει να θεωρείται η γυναικεία ενσυναίσθηση και φροντίδα «φυσικό ταλέντο» και όχι κανονική, εξαντλητική εργασία. Γιατί αν αναγνωριστεί ως εργασία, τότε θα πρέπει να αμειφθεί, να μοιραστεί με νόμους και να αλλάξει η δομή των επιχειρήσεων.
Όπως πολύ σωστά έθεσε η Strolenberg, η κουλτούρα αλλάζει δύσκολα αν δεν αλλάξει πρώτα το σύστημα. Τι χρειαζόμαστε άμεσα και στην Ελλάδα; Με μερικές πρόχειρες σκέψεις, μου ‘ρχονται στο μυαλό πράγματα όπως:
- Υποχρεωτική και πραγματικά ίση γονική άδεια: Όχι μόνο για τη μητέρα, αλλά και για τον πατέρα, ώστε η φροντίδα του παιδιού να μοιράζεται δίκαια.
- Προσβάσιμους και δωρεάν βρεφονηπιακούς σταθμούς: Για να μην εξαρτάται η επιστροφή μιας γυναίκας στη δουλειά από το αν έχει διαθέσιo, υποστηρικτικό περιβάλλον.
- Κρατικές δομές για την τρίτη ηλικία: Η φροντίδα των ηλικιωμένων δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά γυναικεία ευθύνη.
Μέχρι να γίνουν αυτά, την επόμενη φορά που κάποιος θα προσπαθήσει να σου ωραιοποιήσει την κούρασή σου λέγοντάς σου πόσο «υπέροχη μάνα, σύζυγος και νοικοκυρά» είσαι, θύμισέ του τα λόγια της Ευρωβουλεύτριας. Η φροντίδα είναι δουλειά. Και ήρθε η ώρα να μοιραστεί στα ίσα.
