Όσα έρχονται όταν τα ζώα μας «φεύγουν»: Η διαχείριση πένθους και τα πρακτικά βήματα
- 2 ΜΑΙ 2026
Η απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου είναι μία πραγματικά δύσκολη εμπειρία. Το πένθος δεν είναι εύκολη υπόθεση, ακόμα κι αν το έχεις ζήσει ξανά στο παρελθόν. Ο πόνος είναι εκεί και δεν μπορείς να τον αρνηθείς. Το να χάνεις ένα ζώο σημαίνει ότι χάνεις ένα μέλος της οικογένειάς σου, ακόμα κι αν με τη λογική σου ήξερες ότι δεν θα είναι κοντά σου μέχρι το τέλος της δικής σου ζωής.
Ως άνθρωπος που έχει χρειαστεί να πει «αντίο» στη δική του γατούλα με την οποία έζησε 11,5 από τα πιο σημαντικά χρόνια της ζωής του, δεν μπορώ να σου πω ότι η απώλεια γίνεται πιο εύκολα διαχειρίσιμη ακόμα κι αν ξέρεις ότι πλησιάζει. Το πένθος είναι αληθινό και αξίζει να αντιμετωπίζεται με την ίδια συμπόνια που αντιμετωπίζεται κάθε απώλεια. Όλα τα «πώς κάνεις έτσι, δεν έχασες και άνθρωπο;» είναι τόσο πληγωτικά και άδικα όσο ακριβώς φαντάζεσαι. Τα κατοικίδιά μας είναι ανιδιοτελής αγάπη, είναι σκοπός, είναι μάρτυρας της δικής μας ζωής και των αλλαγών που βιώνουμε, είναι φίλοι, είναι αγκαλιά και παρηγοριά, είναι η προσωπική μας αίσθηση ασφάλειας. Κι όλα αυτά με την απώλεια μένουν στον «αέρα».
Τι κάνεις λοιπόν, είτε το τέλος ήρθε απροσδόκητα, είτε ξέρεις ότι πλησιάζει; Ακολουθούν μερικά σωτήρια tips.
Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος να πενθήσεις
Έρευνες αναφέρουν ότι το 85% των ιδιοκτητών κατοικίδιων ζώων εκεί έξω, αναφέρουν ότι τα αισθήματα απώλειας που βιώνουν μετά τον θάνατο του αγαπημένου τους ζώου είναι το ίδιο έντονα με την απώλεια ενός ανθρώπου της οικογένειας. Το 1/3 πενθεί ακόμα και 6 μήνες αργότερα και το 1/4 μετά από έναν χρόνο. Το σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει σωστός και λάθος τρόπος να πενθήσεις. Σύμφωνα με ειδικό σύμβουλο πένθους η αντίδρασή σου εξαρτάται από το τι σήμαινε το κατοικίδιό σου για σένα.
Για άλλους το κατοικίδιό τους μπορεί να ήταν το μόνο ζωντανό πλάσμα που έβλεπαν για μέρες, ενώ κάποιοι το έχουν συνδέσει με συγκεκριμένες ρουτίνες τους. Μπορεί να παλεύουν με αισθήματα θυμού, ενοχής, μοναξιάς και θλίψης και να βιώνουν συμπτώματα όπως απώλεια όρεξης, προβλήματα ύπνου, άγχους, επισημαίνουν ειδικοί. Υπάρχουν όμως τρόποι να απαλύνουμε λίγο αυτόν τον τεράστιο πόνο, όπως σημειώνουν.
Istock
Σεβάσου τα συναισθήματά σου
«Τα αισθήματα είναι αισθήματα και δεν είναι ανόητο ή εγωιστικό να θρηνήσεις τον θάνατο του κατοικιδίου σου. Φρόντισε να σου μιλάς ευγενικά και να σου επιτρέπεις να νιώθεις όπως νιώθεις. Μην ντρέπεσαι και μην μπαίνεις στη διαδικασία να κρύβεις τα συναισθήματά σου», λέει σύμβουλος πένθους.
Απάντα στα «ήταν μόνο ένας σκύλος/ μία γάτα/ ένα κουνέλι/ ένα χρυσόψαρο κλπ.»
Θα στο πουν δεν θα το αποφύγεις. Αλλά μπορείς να απαντήσεις με ειλικρίνεια γιατί είναι αποστομωτική. Από προσωπική εμπειρία θα σου πω ότι ακόμα κι αν το σκέφτονται ακόμα δεν θα στο ξαναπούν αν απαντήσεις κάτι όπως: «Ήταν αγαπημένο μέλος της οικογένειας μας και η καλύτερη παρέα».
Έχε στο νου σου ότι το πένθος έρχεται σε κύματα
Τη μία στιγμή θα νιώθεις καλά και την άλλη μπορεί να ξεσπάς σε κλάματα. Έτσι είναι το πένθος, μοιάζει με θάλασσα που εκεί που είναι ήρεμη, θα σηκώσει ένα κύμα που θα σε καταπιεί. Το λέει και η ειδικός πένθους ότι «όπως τα κύματα της θάλασσας, έτσι και το πένθος δεν μπορεί να έχει συγκεκριμένο μοτίβο. Άλλες μέρες είναι ευκολότερο, άλλες όχι κι είναι φυσικό αυτό».
Φρόντισε τον εαυτό σου
Αναγνώρισε ότι περνάς περίοδο πένθους και μην έχεις παράλογες απαιτήσεις από τον εαυτό σου να γίνει «μαγικά» καλά. Μπορείς να σε βοηθήσεις φροντίζοντας να τρως υγιεινά, να ενυδατώνεσαι να πάρεις άδεια από τη δουλειά σου αν χρειάζεσαι, να έχεις κοντά σου υποστηρικτικούς φίλους και να καταφεύγεις με την παραμικρή ευκαιρία στη φύση που έχει την ιδιότητα να ανεβάζει τις ενδορφίνες σου.
Άσε τα δάκρυα να κυλήσουν
Ακόμα κι αν δεν το ήξερες θα στο πω εγώ και η σύμβουλος πένθους: «Το κλάμα είναι ένας καλός τρόπος εκτόνωσης της σωματικής έντασης, οπότε μπορεί να κλάψεις στο ντους ή στο αυτοκίνητο. Ή μπορείς να ακούσεις μουσική για να σε βοηθήσει να εκτονώσεις τα συναισθήματά σου».
Istock
Φτιάξε ένα μέρος αναμνήσεων
Μπορεί το σοκ της απώλειας να σου δημιουργήσει την παρόρμηση να χαρίσεις όλα τα πράγματα του κατοικιδίου σου ή να τα πετάξεις. Αντιστάσου σε αυτό καθώς το να αφήνεις μικρά πράγματα δικά του να αποτελούν μέρος του καθημερινού σου περιβάλλοντος μπορούν να σε βοηθήσουν στη μετάβαση και στο να αποφύγεις να καταπιέσεις το πένθος σου.
Life- Coach προτείνει να φτιάξεις ένα άλμπουμ με φωτογραφίες ή ένα κουτί με αναμνηστικά. «Μπορείς να κρατήσεις το περιλαίμιο, τις ταυτότητες και τα αγαπημένα του παιχνίδια σε ένα κουτί αναμνήσεων ή να δημιουργήσεις ένα κολιέ ή βραχιόλι με το όνομά του ή το αποτύπωμα της πατούσας του», λέει. Η ίδια αναφέρει και τα νεκροταφεία ζώων ως έναν τόπο που μπορείς να καταφεύγεις για να βιώσεις το πένθος σου αν έχει βρίσκεται η τελευταία κατοικία του αγαπημένου σου κατοικιδίου. Επιπλέον αναφέρει ότι βοηθητικές μπορεί να είναι κινήσεις που θα κάνεις προς τιμήν του, όπως το να φυτέψεις ένα δέντρο στη μνήμη του ή να κάνεις μία δωρεά σε φιλοζωικό σωματείο.
Η σημασία της ευθανασίας
Αν φροντίζεις ένα άρρωστο κατοικίδιο που γνωρίζεις ότι δεν μπορεί να ανακτήσει την ποιότητα ζωής του, υπάρχουν ειδικοί που προτείνουν την ευθανασία. «Το να επιτρέψεις στο αγαπημένο σου πλάσμα τη μετάβαση όσο ακόμα σε αναγνωρίζουν και νιώθουν τη σύνδεσή σας μπορεί να είναι πράξη αγάπης», λέει ειδικός σύμβουλος πένθους κατοικίδιων.
Ένας τέτοιος τρόπος σκέψης μπορεί να σε βοηθήσεις να διαχειριστείς το αίσθημα της απώλειας, αν και όπως επισημαίνει η ίδια ειδικός «οι φροντιστές έχουν τη μεγαλύτερη μάχη να δώσουν με τις τύψεις και τον φόβο του να έκαναν λάθος του να είπαν “αντίο” πολύ νωρίς ή να καθυστέρησαν υπερβολικά να αποχωριστούν το ζώο τους».
Η ίδια συμβουλεύει: «Μερικές ερωτήσεις που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου είναι: Με υποδέχεται ακόμα; Ανυπομονεί για λιχουδιές; Τους αρέσει ακόμα ο εαυτός τους; Αν η συμπεριφορά τους δείχνει μια κάμψη σε αυτά τα σημεία μπορεί να πρέπει να κάνεις αυτή τη συζήτηση με τον κτηνίατρό σου».
Istock
Ταφή ή αποτέφρωση: Οι επιλογές σου
Η ταφή και η αποτέφρωση κατοικίδιων στην Ελλάδα είναι οι κύριες επιλογές διαχείρισης μετά τον θάνατο των ζώων σου. Αν έχεις ιδιωτικό χώρο μακριά από κατοικίες ή πηγάδια ναι, μπορείς να θάψεις το κατοικίδιό σου αν ζύγιζε λιγότερο από 40 κιλά. Η διαδικασία δεν είναι εύκολη και χρειάζεται να αναζητήσεις λεπτομέρειες για το τι ισχύει στην περιοχή σου.
Κατά τα άλλα υπάρχουν νόμιμα ιδιωτικά νεκροταφεία ζώων και αποτεφρωτήρια. Αν προτιμάς την ταφή του ζώου σου έχε στο νου σου ότι τα νεκροταφεία ζώων είναι συνήθως μακριά από την πόλη και πέρα από τα έξοδα για την ταφή και τη συντήρηση του τάφου θα χρειάζεται να οργανώνεις και τις επισκέψεις σου εκεί.
Με την αποτέφρωση έχεις τη δυνατότητα να πάρεις πίσω την τέφρα του ζώου σου και είτε να τη σκορπίσεις σε κάποιο αγαπημένο του σημείο, είτε να την κρατήσεις σπίτι. Η αποτέφρωση μπορεί να είναι είτε ομαδική είτε ατομική. Στην ομαδική οι κηδεμόνες του ζώου παίρνουν πίσω ένα μέρος από την ομαδική τέφρα, ενώ στη δεύτερη περίπτωση παίρνουν πίσω τις στάχτες του ζώου τους.
Το τι θα επιλέξεις για να αποχαιρετίσεις το ζωάκι σου είναι προσωπική σου υπόθεση. Σε κάθε περίπτωση καλό είναι να ζητήσεις τη συμβουλή του κτηνιάτρου σου για το αποτεφρωτήριο ή το κοιμητήριο που εμπιστεύεται. Προσωπικά διάλεξα αυτό, και η Μάγια μου, δηλαδή η τέφρα της γατούλας μου που έφυγε από τη ζωή μετά από 11,5 χρόνια αγάπης βρίσκεται στο σπίτι σε ένα ιδιότυπο σημείο μνήμης περιτριγυρισμένη από τα παιχνίδια της και με ένα βάζο λουλουδάκια κοντά της.
Το πιο σημαντικό είναι ό,τι κι αν αποφασίσεις να δώσεις χρόνο στον εαυτό σου. Πενθείς όχι απλά το ζωάκι σου αλλά κι ένα δικό σου κομμάτι. Πενθείς μία ατέλειωτη άνευ όρων αγάπη. Την έζησες όμως, κι αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ.
