Η Εύη Καλογηροπούλου είναι μια Gorgonà και μάγκας του σύγχρονου ελληνικού σινεμά
- 30 ΜΑΡ 2026
Μπορεί μια ταινία δράσης να είναι ταυτόχρονα ένα φεμινιστικό μανιφέστο; Η Εύη Καλογηροπούλου πιστεύει πως ναι. Η βραβευμένη στις Κάννες σκηνοθέτρια φέρνει τη φεμινιστική μανία στα ναυπηγεία της Ελευσίνας και με αφορμή τη Gorgonà, την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους, μιλά για την πατριαρχία, τα βιώματα στη Δραπετσώνα και το δικαίωμα μιας γυναίκας να κάνει «άγριο» σινεμά.
Στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου και έκανε έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της, η Gorgonà ενθουσίασε με την αισθητική της τόλμη. Ακολούθησε το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Τώρα, λίγο πριν η Gorgonà συναντήσει το ελληνικό κοινό στις αίθουσες, η Εύη Καλογηροπούλου μού μιλά για το αναπολογητικά πολιτικό της σινεμά, την πατριαρχία που δεν λέει να πεθάνει και το παράδοξο του να θεωρείσαι «τέρας» επειδή διεκδικείς τον χώρο σου σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον.
Μια Gorgonà που δεν μοιάζει με καμία άλλη
Η Ελευσίνα ως δυστοπικό σκηνικό, η γυναικεία χειραφέτηση στο Θριάσιο Πεδίο και μια Gorgonà που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Σε ένα άχρονο μέλλον, εκεί που η βιομηχανική ρύπανση συναντά τα αρχαία μυστήρια, 2 γυναίκες επαναστατούν.
Η Gorgonà, δεν είναι απλώς ένα φιλμ δράσης· είναι μια δήλωση. Ή όπως η ίδια η Εύη Καλογηροπούλου δηλώνει, είναι «το δικό της γράμμα αγάπης στις ταινίες δράσης και στα γουέστερν». Η Εύη Καλογηροπούλου δεν ωραιοποιεί τα πράγματα. Μιλάει για τα βιώματά της στα ναυπηγεία και τα διυλιστήρια, για τη γιαγιά της από την Αρκαδία που της έμαθε για το «μάτι», αλλά και για τη σκληρή πραγματικότητα του ελληνικού σινεμά, όπου μια γυναίκα δημιουργός κρίνεται πάντα πιο αυστηρά. Αν περίμενες μια «ευγενική» συζήτηση, η Εύη Καλογηροπούλου θα σε ξαφνιάσει ευχάριστα, μπολιάζοντας την pop κουλτούρα της Britney Spears με τη δυστοπία του Ταρκόφσκι ενώ πίσω παίζει Μίμης Πλέσσας.
Μεταμορφώσεις
-Εύη, στο σκηνοθετικό σου σημείωμα λες ότι η Gorgonà είναι η εκπλήρωση μιας φαντασίωσης: μια ταινία δράσης με γυναικεία εμπειρία. Πώς είναι να παίρνεις ένα κατεξοχήν «ανδρικό» genre, όπως το γουέστερν και οι πολεμικές τέχνες και να το μπολιάζεις με «φεμινιστική μανία»; Ένιωσες ότι έπρεπε να «σπάσεις» κάποιους κανόνες για να το καταφέρεις;
Όχι, δεν το ένιωσα γιατί εγώ έτσι κι αλλιώς έκανα πολεμικές τέχνες και ήμουν ένα κορίτσι που έκανε δυναμικά αθλήματα και θεωρώ ότι είναι λίγο στερεοτυπικό ότι άντρες κάνουν μόνο πολεμικές τέχνες.
Όπως στην αρχαιότητα υπήρχαν οι αμαζόνες, οι γυναίκες πολεμίστριες και είναι κάτι που το έχουμε αφήσει να μεταφράζεται στην αντρική κυριαρχία και δεν θα έπρεπε, οπότε δεν αισθάνθηκα ότι εγώ έσπασα κάτι. Για τους άλλους ήταν παράξενο, γιατί δεν έχουν συνηθίσει γυναίκες να κάνουν action films με πολεμικές τέχνες, με αίματα και όλα αυτά. Εγώ θεωρώ ότι είναι πολύ παλιακή η αντίληψη αυτή. Δεν χρειάζεται να μπαίνουμε σε καλούπια, απλά θέλει χρόνο ακόμα γιατί δεν είναι συνηθισμένος ο κόσμος και η βιομηχανία του θεάματος.
Εννοείται ότι συνάντησα δυσκολίες στην αρχή, γιατί μπορεί κάποιοι να ελεγαν «γιατί δεν κάνεις ένα social drama με art house στοιχεία όπως ήταν τα προηγούμενα;» αλλά εγώ ήθελα να δοκιμαστώ σε κάτι άλλο και σε κάτι που είμαι κι εγώ.
Εύη Καλογηροπούλου: «Από μικρή μού άρεσαν οι ταινίες του Bruce Lee, οι γυναίκες σούπερ ηρωίδες που κερδίζουν στη Marvel. Αλλά ήθελα να το κάνω από μια φεμινιστική μάτια, γιατί πάντα είναι η γυναίκα που εξυπηρετεί κάτι, ακόμα κι αν είναι σούπερ ηρωίδα».
-Η Ελευσίνα στη Gorgonà είναι ένας τόπος παράδοξος: από τη μία η περιβαλλοντική μόλυνση και η βιομηχανική δυστοπία και από την άλλη τα Ελευσίνια Μυστήρια που εξυμνούσαν τη γυναικεία δύναμη. Πιστεύεις ότι η γυναικεία επανάσταση έχει κάτι το «παγανιστικό» ή το υπερφυσικό;
Όχι, δεν το πιστεύω. Πιστεύω ότι οι γυναίκες έχουμε κάτι πιο μυστικιστικό, γιατί είμαστε αυτές που αναπαράγουν. Οπότε έχουμε από μόνες μας κάτι πιο μεταφυσικό. Αν και αυτό είναι λίγο στερεοτυπικό. Θεωρώ ότι όλοι οι άνθρωποι, φτάνει να πιστέψουν στη δύναμή τους και να πιστεύουν σε κάποιο μυστήριο που μπορεί να έχει η ανθρώπινη φύση, η δύναμη του ανθρώπου. Δεν θα ήθελα να το βάλω σε θέμα φύλου, γιατί και πάλι αυτό μπαίνει σε διάκριση.
Οποιοδήποτε ον θέλει να έρθει σε επαφή με τον εσωτερικό του κόσμο, να είναι ελεύθερο προς τη σεξουαλικότητά του, ελεύθερο προς το τι πιστεύει, μπορεί να έρθει πιο κοντά σε κάτι μεταφυσικό. Μεταφυσικό είναι να πιστεύουμε επίσης και ότι οι άνθρωποι μπορούμε να ζούμε ελεύθεροι, γιατί δεν ζούμε. Και αυτό είναι στο όριο του μεταφυσικού. Αν σκεφτούμε τι συμβαίνει γύρω μας και το πόσο μη ελεύθεροι είμαστε.
Αναφορικά με το παγανιστικό, πολλοί έχουμε μεγαλώσει φαντάζομαι με γυναίκες και γιαγιάδες από επαρχία. Πάντα υπήρχε το μάτι, το ότι άμα σε κοιτάει κάποιος να βάλεις κάρβουνο στα πόδια σου για να μην πάθεις κάτι. Αυτό υπάρχει στα Βαλκάνια. Η καλή ή η κακή μαγεία είναι μέσα στην παράδοσή μας. Δεν θα το κρίνω αν είναι σωστό ή όχι. Απλά υπάρχει στην παράδοση. Είναι κάτι το οποίο είναι, αυτοπόδεικτα, υπάρχει.
Επειδή είμαι από την Αρκαδία, η γιαγιά μου πάντα μου έλεγε ιστορίες τέτοιες, λίγο πιο παγανιστικές. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει κάτι παγανιστικό που μπορεί να ανατρέψει την πατριαρχία. Όχι.
Την πατριαρχία μπορεί να την ανατρέψουμε εμείς σαν γυναίκες, αλλά και οι άντρες. Να προσπαθούμε κάθε μέρα να ανατρέψουμε τα στερεότυπα και να μιλάμε γι’ αυτό. Και να μην λέμε ότι έχουν όλοι αλλάξει. Γιατί τίποτα δεν έχει αλλάξει. Ακόμα γυναίκες τις δολοφονούν. Ακόμα και σε πιο απλό επίπεδο, εμείς οι γυναίκες ακόμα δεν έχουμε τα ίδια δικαιώματα.
Εύη Καλογηροπούλου: «Μας παίρνουν για συγκεκριμένες δουλειές. Εγώ είμαι για φεστιβάλ, αλλά δεν είμαι εύκολα για διαφήμιση και για σειρές. Δεν υπάρχουν σκηνοθέτριες. Αυτό είναι που μπορεί να βοηθήσει στην ανατροπή της πατριαρχίας. Να έχουμε γνώση του τι γίνεται και να το πολεμάμε».
Ο παγανισμός είναι ένα fiction στοιχείο που χρησιμοποιώ. Τελείως μυθοπλασία.
-Ο μύθος της Μέδουσας είναι το σύμβολο της γυναικείας οργής που μεταμορφώνει. Στην ταινία σου, η αγάπη μεταξύ 2 γυναικών είναι αυτή που πυροδοτεί τη μεταμόρφωση. Είναι η γυναικεία επιθυμία το πιο επικίνδυνο «όπλο» απέναντι σε μια πατριαρχική πόλη-κράτος;
Θα έλεγα ότι δεν ήταν κυρίως η αγάπη ή ο έρωτας μεταξύ τους, αλλά η αλληλεγγύη που ήρθε μέσα από την έρωτα. Στη μία βοήθησε ώστε να βγάλει κάποιες πειστικές δυνάμεις που είχε. Όταν αισθάνθηκε ότι δεν έχει μόνο αυτό τον δρόμο. Ότι μέσα από τον έρωτα και την επιθυμία της τής ξύπνησε μια άλλη δύναμη που ήταν αυτή της αλληλεγγύης σε πολύ αφαιρετική μορφή.
-Από το Πέραμα (Στον Θρόνο του Ξέρξη») μέχρι την Ελευσίνα (“Motorway 65” και “Gorgonà”), επιλέγεις σταθερά βιομηχανικά, σχεδόν «περιθωριοποιημένα» τοπία. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει σε αυτές και πώς πιστεύεις ότι αυτοί οι τόποι συνομιλούν με το γυναικείο σώμα;
Δεν ξέρω. Είναι μάλλον και τα βιώματά μου. Γιατί οι συγγενείς μου πολλοί δούλευαν στη Δραπετσώνα κάτω στο λιμάνι. Τα αδέρφια του παππού μου είναι στη Δραπετσώνα. Κάποιοι ήταν στα διυλιστήρια. Ένα κομμάτι της οικογένειάς μου δούλευε πάντα σε εργατικά, βιομηχανικά περιβάλλοντα. Επίσης η οικογένειά μου είναι από την επαρχία. Για παράδειγμα το καρνάγιο, υπήρχε πολύ στην Κεφαλονιά όπου μεγάλωσα και πήγαινα τα καλοκαίρια.
Και είναι ένας χώρος που δυσκολεύει αυτές τις γυναίκες. Και πάντα μού γεννιόταν η απορία τι θα γινόταν αν κάποια γυναίκα δούλευε εκεί πώς θα αντιδρούσαν οι άλλοι άντρες. Γιατί είναι αρκετά μάτσο περιβάλλοντα. Μου άρεσε έτσι όπως μεγάλωνα, μαζί με τους συγγενείς μου που δούλευαν εκεί. Επίσης όπως όλοι, πάντα έβλεπα και τις ελληνικές ταινίες όπου πάντα υπήρχε ένας άντρας, ένας Παπαμιχαήλ στη σκαλωσιά και μια γυναίκα, μια Βουγιουκλάκη να τραγουδάει στα μπουζούκια.
-Έχεις μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνδεση με τη μουσική. Από την Kid Moxie στον «Ξέρξη» μέχρι την Τάμτα στη Gorgonà. Φαίνεται να έλκεσαι από γυναίκες της pop σκηνής που δεν φοβούνται τον πειραματισμό. Ποιο ρόλο παίζει ο ήχος και η pop κουλτούρα στη διαδικασία που χτίζεις τις εικόνες σου;
Η αισθητική μου είναι και από ταινίες πιο art house, Tarkovsky, Lars von Trier, Chantal Akerman. Μεγάλωσα έχοντας και άλλες αναφορές και επιδράσεις, όπως και η pop μουσική. Οπότε ήθελα να συνδυάσω αντιφατικά πράγματα όπως και ελληνικές ταινίες.
Να συνδυάσω κάπως την εμπειρία μου, έτσι όπως μεγάλωσα. Δηλαδή τις ελληνικές ταινίες, τα ελληνικά ρεμπέτικα μαζί με pop στοιχεία. Είναι η εμπειρία μου, η ζωή μου αυτό. Δηλαδή έτσι όπως περπατάς κάπου που μπορείς να βλέπεις ένα καρνάγιο, μπορείς να ακούσεις ακουστικά σου Britney Spears.
Σκεφτόμουν πώς μπορεί να συνδυαζόταν ένα μπουζούκι που μπορεί να έπαιζε κάποιος σε μια σκαλωσιά, με Britney Spears. Αυτή είναι η ζωή πιστεύω έτσι και αλλιώς. Έχει ετερόκλητα στοιχεία και είναι παράδοξη.
Γυναικεία (στ)οργή στο ελληνικό σινεμά
-Συζητάμε συχνά για το γυναικείο βλέμμα στο σινεμά. Στις ταινίες σου το βλέμμα αυτό είναι συχνά καταιγιστικό και αναπολογητικά πολιτικό. Νιώθεις ότι το ελληνικό σινεμά είναι έτοιμο να δεχτεί ταινίες που δεν είναι «ευγενικές» ή «τακτοποιημένες», αλλά ξεχειλίζουν από οργή;
Δεν θεωρώ ότι ξεχειλίζω από οργή. Θεωρώ ότι είναι μυθοπλασία και κάνω μια ταινία που έχει κάποια στοιχεία. Δεν έχω καμία οργή. Έχω ζητήματα που με αφορούν, αλλά δεν νιώθω οργή. Δεν θέλω να έχω την ίδια αντιμετώπιση με τις ηρωίδες.
Όχι, δεν θεωρώ ότι είμαστε έτοιμοι ως κοινό.
Εύη Καλογηροπούλου: «Μια γυναίκα δημιουργό θα την κρίνουν πολύ πιο αυστηρά. Θα της φορέσουν ταμπέλες. Δηλαδή μπορεί ένας άντρας να πει, “εγώ είμαι φεμινιστής” αλλά ταυτόχρονα να κρίνει πολύ αυστηρά μια πιο άγρια ταινία».
Συχνα οι γυναίκες σκηνοθέτριες κατηγοροποιούμαστε ότι πρέπει να κάνουμε «ήσυχες» ταινίες, να μην «φωνάζουμε» πολύ καλλιτεχνικά, να μην έχουμε σκηνές ερωτικές, δυναμικες πρωταγωνίστριες. Πρέπει συχνά να απολογούμαστε για όλες τις μη «ήσυχες» επιλογες.
Δεν λέω ότι δεν μπορείς να κριτικάρεις, προφανώς. Αλλά δεν νομίζω ότι είμαστε έτοιμοι, γιατί δεν ξέρουμε ακριβώς αυτό το σινεμά. Δεν υπάρχει πολύ genre στο ελληνικό σινεμά. Και ειδικά γυναικών σκηνοθετριών. Ο κόσμος δεν πάει εύκολα να δει μια δύσκολη ταινία στο σινεμά. Θα την κρίνει αυστηρά ή θα την κατακρίνει.
-Στον «Θρόνο του Ξέρξη» είδαμε μια δυστοπία όπου η σωματική επαφή απαγορευόταν. Στη “Gorgonà” βλέπουμε την επανάσταση για την ταυτότητα. Τελικά, το σινεμά για σένα είναι ένας τρόπος να διεκδικήσεις το σώμα και την αφή σε έναν κόσμο που προσπαθεί να τα ελέγξει;
Δεν προσπαθώ να κάνω καμία επανάσταση με το σινεμά. Με το σινεμά προσπαθώ να κάνω αυτό που μ’ αρέσει και να δουλέψω σε πράγματα που μ’ άρεσαν από μικρή. Θεωρώ ότι περνάς μηνύματα σίγουρα, αλλά θεωρώ ότι είναι πολύ δύσκολο να αλλάξεις πράγματα από μια ταινία.
Βλέπουμε τι γίνεται, πόλεμοι, γενοκτονίες. Προσπαθώ σαν δημιουργός να προχωρήσω το μέσο μου και να κάνω αυτό που έχω στο μυαλό μου όσο καλύτερα μπορώ και να περάσω ό,τι μπορώ. Αλλά μην ελπίζοντας σε μεγάλες αλλαγές, γιατί οι αλλαγές γίνονται και στον δρόμο, γίνονται και με άλλους τρόπους.
-Επί χρόνια, το ελληνικό σινεμά ταυτίστηκε με το greek weird wave. Εσύ νιώθεις ότι ανήκεις σε κάποιο «κύμα» ή προσπαθείς να δημιουργήσεις τη δική σου, αυτόνομη νησίδα στο σύγχρονο σινεμά;
Είναι αλήθεια ότι υπήρχε μεγάλη άνθιση του λεγόμενου ελληνικού weird wave με τον Γιώργο Λάνθιμο, που είναι τεράστιος σκηνοθέτης, που τα έχει κάνει όλα, και εννοείται τον θαυμάζω απεριόριστα.
Εγώ δεν θεωρώ ότι ανήκω σε ένα κύμα, είμαι πολύ μικρή να το πω αυτό. Μικρή όχι σε ηλικία, μικρή σε εμπειρία και στον δρόμο που έχω ακόμα να διανύσω. Μακάρι να μπορώ να πω ότι δημιουργώ κάποιο κίνημα. Είμαι ακόμα στην αρχή. Η Gorgonà είναι η πρώτη μου μεγάλη μήκους ταινία. Δεν μπορείς να το λες αυτό σαν καλλιτέχνης στο ξεκίνημά σου.
Εύη Καλογηροπούλου uncut
-Πώς διαχειρίζεσαι ως δημιουργός την πίεση για επιτυχία χωρίς να χάσεις την προσωπική σου «πυξίδα»;
Καλά, μην τρελαθούμε, δεν είμαι ο Tarantino, ούτε η Julia Ducournau. Δεν νομίζω ότι έχω κάνει καμία τρελή επιτυχία που δεν μπορώ να το διαχειριστώ τώρα. Είμαι ακόμα σε πολύ αρχικά στάδια της καριέρας μου. Και νιώθω «ευλογημένη», αν και δεν πιστεύω στον Θεό. Αλλά νιώθω τυχερή και έχω κάνει και εγώ πολλή προσπάθεια. Και νιώθω και τυχερή, γιατί όλα είναι και τύχη και προσπάθεια. Θα ήμουν αγνώμων αν δεν πίστευα ότι έχουν πάει τα πράγματα καλά.
Ακόμα προσπαθώ να βρω δουλειές. Ακόμα διεκδικώ δουλειές. Δεν είναι κάτι που μου έχει έρθει εύκολα ούτε κάτι με έχει επαναπαύσει. Γιατί ακόμα προσπαθώ να δουλεύω. Και να επιβιώσω και να βγάλω χρήματα για να ζω.
-Αν η Εύη του 2016, συναντούσε την Εύη του σήμερα, τι θα της έλεγε; Ποιο ήταν το πιο δύσκολο μάθημα που πήρες αυτά τα χρόνια; Υπάρχει κάτι που θα έκανες διαφορετικά;
Κάτσε να θυμηθώ σε ποια σχολή ήμουν τότε, γιατί έχω τελειώσει 2 σχολές, ΑΣΟΕΕ και Καλών Τεχνών- Το 2016, πήγα στο Λονδίνο για μεταπτυχιακό στο Royal College. Τότε ήμουν σε καλή περίοδο. Ήξερα ότι ήθελα να είμαι καλλιτέχνης, εικαστικός, visual artist. Μετά έγινα και σκηνοθέτρια. Δεν θα άλλαζα κάτι, το 2016 ήμουν καλά.
Ακόμα και το πρώτο μου πτυχίο που είναι στην ΑΣΟΕΕ, που είναι κάτι τελείως άσχετο και δεν ακολούθησα, με έμαθε πολλά πράγματα. Το να είμαι μαθηματικό μυαλό. Το να είμαι πολύ πρακτική. Το να διαβάζω γρήγορα πράγματα και να τα αποδίδω. Δεν σου λέω ότι όλοι πρέπει να περάσουν από αυτήν την οδό που πέρασα εγώ. Αλλά ήταν μια σχολή που πάντα πιστεύω ότι είναι η σχολή μου. Γιατί σε μαθαίνουν έναν τρόπο πιο αφαιρετικό τα μαθηματικά. Οπότε δεν θα άλλαζα κάτι.
Τώρα θα μου έλεγα να χαλαρώσω λίγο. Αυτό θα είναι πάντα κάτι που θα λέω στον εαυτό μου. Να μην αγχώνεται τόσο πολύ και να μην παθαίνει over drama από το άγχος.
-Πώς είναι η Εύη όταν σβήνουν οι κάμερες; Υπάρχει κάποια μικρή, καθημερινή στιγμή που σε κάνει να νιώθεις Gorgonà και πού διοχετεύεις την ενέργειά σου όταν δεν δουλεύεις;
Gorgonà δηλαδή μισή τέρας, μισή γυναίκα νιώθω στην καθημερινότητα γιατί είναι το πιο εύκολο πράγμα. Όπως και με τις μέδουσες και τις σειρήνες, τις γυναίκες που επιτίθενται στους άντρες.
Εύη Καλογηροπούλου: «Πολύ εύκολα στη δουλειά, αν είσαι γυναίκα θα είσαι η δύσκολη συνεργάτιδα, η τρελή με τα νεύρα, η γυναίκα που έχει περίοδο. Εκείνη που ό,τι και να ζητήσει θα είναι δύσκολο. Ενώ ένας άντρας θα είναι “επαγγελματίας”».
Ακόμα και από γυναίκες θα έχεις τέτοια αντιμετώπιση. Αντίστοιχα ένας άντρας σε μια τέτοια θέση, ό,τι και να ζητήσει θα είναι πολύ πιο κατανοητό. Γιατί είναι πάρα πολύ καλός επαγγελματίας. Οπότε τότε νιώθω γοργόνα. Γιατί τότε νιώθω τέρας.
Όταν δεν δουλεύω βλέπω πολύ ελαφριά τηλεόραση. Εκεί ξεχνιέμαι κάπως. Αλλά κάνω και γυμναστική. Παίζω βόλεϊ όποτε μπορώ. Βασικά, όμως, μ’ αρέσει όταν δημιουργώ εικαστικά έργα. Γιατί πάντα η εικαστική μου ιδιότητα δεν φεύγει. Δεν μπορεί να φύγει. Με χαλαρώνει όταν συνεχίζω και παραμένω εικαστικός και δημιουργώ καινούργια γλυπτικά έργα.
Η Gorgonà κυκλοφορεί 2 Απριλίου στους κινηματογράφους από τη Feelgood.
