8 σημάδια που δείχνουν ότι μεγάλωσες ως γονέας των γονιών σου
- 18 ΦΕΒ 2026
Αν ήσουν το παιδί που «πρόσεχε» τη μαμά, που μεσολαβούσε στους καβγάδες ή που δεν έκανε ποτέ αταξίες για να μην προσθέσει βάρος στους γονείς του, τότε αυτό το άρθρο είναι για σένα.
Η εικόνα ενός παιδιού που «προσέχει» τους γονείς του, που μεσολαβεί στις μεταξύ τους συγκρούσεις ή που λειτουργεί ως το μοναδικό συναισθηματικό στήριγμα της μητέρας ή του πατέρα, συχνά βαφτίζεται κοινωνικά ως «ωριμότητα». Στην ψυχολογία ωστόσο, ο όρος είναι γονεοποίηση (parentification) και περιγράφει μια από τις πιο αθόρυβες μορφές απώλειας της παιδικής ηλικίας. Αυτά είναι τα 8 σημάδια που κουβαλάς ως ενήλικας, χωρίς καν να το καταλαβαίνεις:
Γονεοποίηση: Ποια σημάδια δείχνουν ότι μεγάλωσες «μεγαλώνοντας» τους γονείς σου
1. Ζητάς συνεχώς συγγνώμη (ακόμα και όταν δεν φταις)
Enter parentification. Το αντανακλαστικό της συγγνώμης είναι έντονο, όταν έχεις περάσει χρόνια προσπαθώντας να διατηρήσεις την ειρήνη στο σπίτι. Ζητάς συγγνώμη αν κάποιος πέσει πάνω σου, αν κάνεις μια ερώτηση στη δουλειά, ακόμα και αν εκφράζεις μια ανάγκη σου. Έμαθες ότι το να παίρνεις την ευθύνη για όλα ήταν «ασφαλές». Πίστευες ότι αν ζητήσεις αρκετές συγγνώμες, θα προλάβεις το χάος.
2. «Σκανάρεις» τον χώρο εμμονικά
iStock
Μπαίνεις σε ένα δωμάτιο και αμέσως πιάνεις το vibe. Ποιος είναι εκνευρισμένος; Ποιος μπορεί να εκραγεί; Αυτή η συνεχής επαγρύπνηση, αναπτύχθηκε ως μηχανισμός επιβίωσης: έπρεπε να ξέρεις αν η μαμά είχε κακή μέρα πριν ζητήσεις βοήθεια ή αν ο μπαμπάς είχε νεύρα πριν πεις οτιδήποτε σημαντικό.
3. Αν δυσκολεύεσαι να βάλεις όρια, μπορεί εσύ να μεγάλωσες τους γονείς σου
Το «όχι» σου φαίνεται βουνό. Έχεις προγραμματιστεί να πιστεύεις ότι οι ανάγκες των άλλων προηγούνται πάντα. Οι γονείς σου σε χρειάζονταν «δυνατή/ο», οπότε έμαθες να θάβεις τις δικές σου δυσκολίες. Τώρα, μένεις μέχρι αργά στη δουλειά για να βοηθήσεις κάποιον ή ακούς φίλους να ξεσπούν για ώρες, ακόμα κι αν εσύ έχεις «στεγνώσει».
4. Ελκύεις άτομα που «χρειάζονται σώσιμο»
Κλασικό σημάδι parentification. Το ιστορικό των σχέσεών σου μοιάζει με λίστα κέντρου αποκατάστασης: ο σύντροφος με τις εξαρτήσεις, εκείνος που δεν μπορεί να στεριώσει σε δουλειά, ο συναισθηματικά απρόσιτος που «μόνο εσύ τον καταλαβαίνεις». Αναλαμβάνεις εύκολα στον ρόλο του φροντιστή, γιατί σου είναι οικείος. Ξέρεις πώς να είσαι απαραίτητη/ος, αλλά δεν ξέρεις τι να κάνεις με κάποιον που είναι ήδη συναισθηματικά σταθερός.
5. Υποτιμάς συστηματικά τα δικά σου προβλήματα
«Άλλοι περνάνε χειρότερα» είναι το μόνιμο mantra σου. Έμαθες νωρίς ότι τα προβλήματά σου δεν ήταν τόσο σημαντικά όσο τα «ενήλικα» ζητήματα των γονιών σου. Έτσι, έμαθες να καταπίνεις τον πόνο σου. Ακόμα και τώρα, δυσκολεύεσαι να ζητήσεις βοήθεια, πεπεισμένη ότι δεν πρέπει να επιβαρύνεις κανέναν.
6. Η γονεοποίηση μπορεί να σε κάνει να νιώθεις υπεύθυνη/ος για την ευτυχία των πάντων
Όταν κάποιος δίπλα σου είναι στενοχωρημένος, το νιώθεις σαν δική σου αποτυχία. Η απογοήτευσή τους, γίνεται δική σου έκτακτη ανάγκη.
7. Αν υπεραναλύεις κάθε λέξη και βλέμμα μπορεί να μεγάλωσες εσύ τους γονείς σου
Μια συζήτηση που έγινε πριν 3 μέρες; Την αναλύεις ακόμα. Μήπως ο τόνος σου ακούστηκε περίεργος; Μήπως παρεξηγήθηκαν; Όταν μεγαλώνεις ως ο συναισθηματικός μάνατζερ της οικογένειας, μαθαίνεις να μεταφράζεις κάθε χειρονομία και κάθε σιωπή για να βρεις κρυμμένα νοήματα. Η πνευματική ενέργεια που ξοδεύεις εκεί θα μπορούσε να ηλεκτροδοτήσει μια μικρή πόλη.
8. Δεν ξέρεις τι πραγματικά θέλεις εσύ
Αν σε ρωτήσει κάποιος τι θέλεις για δείπνο, μπορεί να κολλήσεις. Αν τον ρωτήσεις τι θέλουν όλοι οι άλλοι; Το ξέρεις αμέσως. Βάζοντας μπροστά τις ανάγκες των άλλων για χρόνια, σημαίνει ότι δεν γύμνασες ποτέ τον μυ της αναγνώρισης των δικών σου αναγκών. Ξέρεις πώς να επιβιώνεις και να φροντίζεις, αλλά το να «ανθίζεις» απαιτεί να ξέρεις τι θέλεις εσύ.
Τροφή για σκέψη
Η αναγνώριση μοτίβων που μαρτυρούν γονεοποίηση (parentification), δεν αφορά το να ρίξουμε ευθύνες στους γονείς μας. Οι περισσότεροι έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν με τις δικές τους ανεπούλωτες πληγές. Το ερώτημα είναι τι θα κάνεις εσύ τώρα με αυτή τη γνώση.
Κάθε μοτίβο που ανέπτυξες κάποτε εξυπηρέτησε έναν σκοπό: σε κράτησε ασφαλή. Αλλά αυτό που σε προστάτευε τότε, ίσως σε περιορίζει τώρα. Πώς θα ήταν η ζωή σου αν έβαζες τη μισή από την ενέργεια που ξοδεύεις για τους άλλους, στο να καταλάβεις επιτέλους σένα;
