Ποιο Black Mirror: «Αληθινοί» άντρες βρήκαν τρόπο να κάνουν creepy και τα smart glasses
- 23 ΙΑΝ 2026
Θα ξεκινήσω με μια παραδοχή: Λατρεύω την τεχνολογία. Την αποθεώνω. Με σώζει καθημερινά. Με κάνει να νιώθω ότι ζω στο μέλλον. Αλλά αυτό το μέλλον που μας πλασάρουν τελευταία ο Elon Musk, ο Zuckerberg και οι λοιποί «οραματιστές» της Silicon Valley, μυρίζει κίνδυνο, μισογυνισμό και ψηφιακή ασυδοσία.
Τελευταία μόδα; Τα smart glasses. Γυαλιά που μοιάζουν με αναλογικά γυαλιά οράσεως ή ηλίου, αλλά έχουν ενσωματωμένες κάμερες, μικρόφωνα και τη δυνατότητα να κάνουν live streaming τη ζωή σου χωρίς να το πάρεις χαμπάρι. Και ενώ τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Meta λένε ότι τα smart glasse, είναι το «απόλυτο gadget για περιεχόμενο», στην πραγματικότητα έγιναν creepy εργαλείο στα χέρια δημιουργών περιεχομένου, επαγγελματιών φαρσέρ και κινούμενων troll, που κυνηγούν το “engagement” πάνω στα σώματα γυναικών που δεν έδωσαν ποτέ τη συγκατάθεσή τους.
Smart glasses: Τα «έξυπνα» γυαλιά που έγιναν ψηφιακή ενέδρα
Καλώς ήρθες στον απόλυτο ψηφιακό εφιάλτη. Εκεί που η τεχνολογία δεν είναι πια εργαλείο, αλλά ένα hi-tech «μάτι» που τρυπώνει στην ιδιωτικότητά σου και πάνω στην αξιοπρέπειά σου. Τα βίντεο σε Instagram και TikTok είναι πολλά και με χιλιάδες views. Συνειδητά επιλέγω να μην σου παρουσιάσω κανένα πέρα από την παρακάτω μαρτυρία:
Φαντάσου όμως την Oonagh στο Brighton. Ένας τύπος την πλησιάζει στην παραλία. Της ζητάει το τηλέφωνό της. Εκείνη αρνείται ευγενικά. Μερικές εβδομάδες μετά, βλέπει τον εαυτό της στο TikTok με το βίντεο τότε να φτάνει το 1 εκατομμύριο views. Εκατοντάδες σχόλια, τα περισσότερα σεξουαλικά υποτιμητικά. Ο τύπος τη βιντεοσκοπούσε μέσα από τα γυαλιά του. Δεν τη ρώτησε. Δεν της το είπε. Απλώς τη χρησιμοποίησε «για το content».
Ή σκέψου την Kate. Εκείνη βρισκόταν στο γυμναστήριο, έναν χώρο που υποτίθεται ότι επικεντρώνεσαι στον εαυτό σου, όταν την πλησίασε ένας τύπος με smart glasses. Όταν είδε το βίντεο της συνομιλίας τους ανεβασμένο online, η αντίδρασή της ήταν σωματική: «Ένιωσα ότι θα κάνω εμετό», εξομολογείται. Γιατί όταν η ιδιωτικότητά σου παραβιάζεται για να γελάσει ο κάθε άσχετος στον καναπέ του, η αίσθηση της ασφάλειας εξατμίζεται.
Και μετά είναι η Amy στην Αυστραλία. Την πλησίασε ένας content creator με 1,3 εκατομμύρια ακόλουθους ενώ έβγαζε βόλτα τον σκύλο της. Την πίεσε τόσο πολύ για ραντεβού, που του έδωσε το τηλέφωνό της μόνο και μόνο για να ξεφύγει. Μια εβδομάδα μετά, το βίντεο ήταν παντού. «Δεν συνειδητοποίησα καν ότι με κατέγραφε, πόσο μάλλον ότι ο κάθε Joe Bloggs εκεί έξω θα σχολίαζε πόσο άσχημη ή χοντρή είμαι», λέει η Amy.
Το νομικό παράλογο πίσω από τη χρήση των smart glasses
Και εδώ έρχεται το νομικό παράλογο. «Είναι δημόσιος χώρος», σού λένε. «Δεν είναι παράνομο να τραβάς βίντεο».
Δηλαδή, αν κάποιος χρησιμοποιεί τεχνολογία αιχμής για να σε κατασκοπεύει, να σε διαπομπεύει και να σε εκθέτει σε ένα παγκόσμιο κοινό, θεωρείται απλώς «φωτογραφία στο δρόμο»;
Το πρόβλημα με τα smart glasses είναι ότι «πατάνε» πάνω σε νόμους που γράφτηκαν πριν καν υπάρξουν smartphones.
Στο εξωτερικό: Στην Αυστραλία και τις ΗΠΑ, η νομοθεσία περί «συσκευών παρακολούθησης» απαγορεύει την καταγραφή ιδιωτικών συνομιλιών χωρίς συγκατάθεση, αλλά οι δικηγόροι σηκώνουν τα χέρια ψηλά όταν η καταγραφή γίνεται σε παραλίες ή δρόμους. Εκεί, ο νόμος θεωρεί ότι δεν έχεις «προσδοκία ιδιωτικότητας». Ωστόσο, στην Ευρώπη, ο GDPR είναι πολύ πιο αυστηρός, καθώς η επεξεργασία και η δημοσιοποίηση βίντεο με πρόσωπα χωρίς άδεια θεωρείται σοβαρή παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
Τι ισχύει στην Ελλάδα: Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα στα χαρτιά, αλλά «γκρίζα» στην πράξη. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (και τις αποφάσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων), η λήψη και η ανάρτηση βίντεο με το πρόσωπο κάποιου χωρίς τη συγκατάθεσή του απαγορεύεται, ακόμα και σε δημόσιο χώρο, αν το άτομο είναι το κεντρικό θέμα του βίντεο.
Αν κάποιος σε καταγράφει κρυφά και το ανεβάζει για να σε διαπομπεύσει, διαπράττει αδίκημα. Το πρόβλημα; Μέχρι να κινηθεί η δικαιοσύνη και να κατέβει το βίντεο, η ζημιά στα social έχει ήδη γίνει.
Η δυστοπία των smart glasses και ο «ψηφιακός βιασμός»
Αν νομίζεις ότι τα smart glasses είναι το πρόβλημα, τότε δεν έχεις προσέξει τι συμβαίνει με το Grok και την τεχνητή νοημοσύνη του Musk. Το πρόσφατο σκάνδαλο με τον «ψηφιακό βιασμό» χιλιάδων γυναικών μέσω AI, όπου φωτογραφίες τους μετατράπηκαν σε deepfake πορνό με το πάτημα ενός κουμπιού, είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.
Ο Elon παίζει κρυφτούλι με τους κανονισμούς, επικαλείται την «ελευθερία του λόγου» και αφήνει τα εργαλεία του να γίνονται μηχανές παραγωγής τραύματος.
Και κάπως έτσι η τεχνολογία, αντί να μας απελευθερώνει, γίνεται ένας ακόμα προηγμένης τεχνολογίας μηχανισμός ελέγχου και υποτίμησης της γυναίκας.
Είναι το Black Mirror σε μια άκρως σεξιστική, αληθινή εκδοχή. Η τεχνολογία προχωράει με ταχύτητα φωτός και η ηθική μας και οι νόμοι μας μένουν κολλημένοι στον περασμένο αιώνα.
Επειδή μπορείς, δεν σημαίνει ότι πρέπει
Η Meta λέει ότι οι χρήστες είναι υπεύθυνοι για τη νόμιμη χρήση των γυαλιών. Η Ray-Ban έβαλε ένα μικρό LED φωτάκι που ανάβει όταν γράφει η κάμερα. Ξέρετε τι κάνουν οι δημιουργοί περιεχομένου; Πληρώνουν τρίτους για να το απενεργοποιήσουν ή το καλύπτουν με ταινία. Γιατί; Γιατί το «αυθεντικό» δράμα πουλάει.
H γυναίκα που δεν ξέρει ότι καταγράφεται on camera, θα αντιδράσει «φυσικά» και αυτή η αντίδραση είναι το προϊόν που θα μοσχοπουληθεί σαν ζεστό ψωμάκι.
Όπως λέει μιλώντας στο Mashable και ο content creator Brad Podray (Scumbag Dad) που κάνει σάτιρα πάνω σε αυτά: «Είναι αρπακτική νοοτροπία. Μετατρέπουν ανυποψίαστους ανθρώπους σε απλήρωτους εργάτες για το δικό τους content». Και το χειρότερο; Το κοινό. Αυτοί οι χιλιάδες που αποθεώνουν τους επίδοξους pranksters και βρίζουν το «θύμα» στα σχόλια. Εκεί χάνεται η ανθρωπιά. Εκεί η τεχνολογία μάς μετατρέπει σε τέρατα.
Η τεχνολογία θα μπορούσε να μας βοηθάει να νιώθουμε πιο ασφαλείς. Θα μπορούσε να είναι το εργαλείο που καταγράφει την αδικία, που μας συνδέει, που μας μορφώνει. Αντίθετα, κάποιοι επιλέγουν να τη χρησιμοποιούν ως απάνθρωπο, σεξιστικό όπλο οργανώνοντας τσατ με συμβουλές για βιασμούς γυναικών, παρακολουθώντας τον βιασμό ανηλίκων, δημιουργώντας deep fake γυμνές φωτογραφίες, εκβιάζοντας γυναίκες με revenge porn ή ταπεινώνοντας όσες τόλμησαν να πουν «όχι» σε αγνώστους.
Κορίτσια, ο κόσμος εκεί έξω γίνεται όλο και πιο περίεργος. Τα γυαλιά του τύπου που μας μιλάει μπορεί να είναι ο φακός που θα μας εκθέσει αύριο το πρωί στα social. Και όσο οι νόμοι «κοιμούνται», η μόνη μας άμυνα μοιάζει να είναι η φωνή μας.
Δεν είναι «απλώς ένα βίντεο». Δεν είναι «απλώς περιεχόμενο». Είναι η ζωή μας, είναι το σώμα μας και κανένας δεν έχει το δικαίωμα να τα κάνει εμπόρευμα χωρίς την άδειά μας.
Υ.Γ: Ας καταλάβουν κάποιοι ότι επειδή μπορούν, δεν σημαίνει κιόλας ότι πρέπει.
