Matrescence: Πρέπει να μιλήσουμε για την άγνωστη «εφηβεία» της μητρότητας
- 22 ΙΑΝ 2026
Όλοι θυμόμαστε την εφηβεία μας (adolescence). Τη θυμόμαστε από τις σωματικές αλλαγές, τις ορμόνες και εκείνο το περίεργο συναίσθημα ότι ο κόσμος μας αλλάζει, χωρίς να μας ρωτήσει κανείς. Κατά πάσα πιθανότητα όμως δεν ξέρεις τίποτα για τη “matrescence“. Την ίδια ακριβώς βιολογική και ψυχολογική αναταραχή που βιώνει μια γυναίκα όταν γίνεται μάνα.
«Λατρεύω το μωρό μου, αλλά δεν νιώθω ότι έχω μητρικό ένστικτο». «Νιώθω ενοχές γιατί βαριέμαι». «Θέλω πίσω τη ζωή μου». Αν έχεις σκεφτεί ή μοιραστεί αυτές τις κουβέντες, το πιθανότερο είναι πως δεν έχεις επιλόχειο κατάθλιψη. Περνάς matrescence. Ο όρος επινοήθηκε το 1973 από την ανθρωπολόγο Dana Raphael, αλλά οι κοινωνίες μας κολλημένες στο μύθο της «σούπερ μαμάς», επιλέγουν να τον αγνοούν.
Τι είναι η matrescence και γιατί μοιάζει με την εφηβεία;
iStock
Η matrescence δεν είναι μια απλή λέξη, είναι μια αναπτυξιακή φάση. Όπως ένας έφηβος περνά από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, έτσι και η γυναίκα περνά από ελευθερία του «εγώ», στην πολυπλοκότητα του «εμείς» της μητρότητας. Είναι ένας «σεισμός» που επηρεάζει το σώμα, το μυαλό, τις ορμόνες, τις σχέσεις και την ίδια την ταυτότητά της.
Σύμφωνα με την ψυχίατρο Dr. Alexandra Sacks, η σύγχρονη κουλτούρα μάς ενημερώνει πλήρως για τις αλλαγές των εφήβων, αλλά αφήνει τις γυναίκες στο σκοτάδι για τη δική τους μεταμόρφωση. Αυτό το κενό ενημέρωσης είναι που γεννά την ενοχή.
Όταν μια νέα μαμά νιώθει αποπροσανατολισμένη, το πρώτο πράγμα που σκέφτεται είναι: «Κάτι δεν πάει καλά με μένα». Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλός της απλώς κάνει reboot.
Οι βιολογικές και νευρολογικές αλλαγές στη μητρότητα
Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Ο εγκέφαλος της γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της λοχείας αλλάζει μόνιμα. Δεν είναι μόνο το κοκτέιλ ορμονών (οιστρογόνα, προλακτίνη, ωκυτοκίνη) που προκαλεί συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα. Είναι η νευροπλαστικότητα. Ο γυναικείος εγκέφαλος αναδιαμορφώνεται για να γίνει πιο ευαίσθητος στα σήματα του μωρού, να αναγνωρίζει τις ανάγκες του και να το προστατεύει. Είναι μια προσαρμοστική εξέλιξη που μας βοηθά να επιβιώσουμε ως είδος.
Ωστόσο, αυτή η αναβάθμιση έχει κόστος. Οι ίδιες ορμονικές αλλαγές που σε κάνουν να δένεσαι με το μωρό σε κυτταρικό επίπεδο, συχνά συγκρούονται με τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες σου: τον ύπνο, το φαγητό, την κοινωνική ζωή, την καριέρα και τη σεξουαλικότητα.
Αυτή η διελκυστίνδα ανάμεσα στις ανάγκες του βρέφους και τις δικές σου είναι η ουσία της matrescence.
Γιατί μπερδεύουμε τη matrescence με την επιλόχειο κατάθλιψη;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα σήμερα είναι ότι η επιλόχειος κατάθλιψη είναι ο μόνος διαθέσιμος όρος για να περιγράψουμε τη δυσφορία μιας νέας μαμάς. Πολλές γυναίκες επισκέπτονται ειδικούς φοβούμενες ότι νοσούν, ενώ στην πραγματικότητα βιώνουν τη φυσιολογική, αλλά messy μετάβαση της μητρότητας.
Η matrescence περιλαμβάνει συναισθήματα αμφιθυμίας, θυμού, ακόμη και πλήξης. Το να βαριέσαι να παίζεις με το μωρό ή να νιώθεις οργή για την απώλεια του χρόνου σου δεν είναι συμπτώματα νόσου, αλλά κομμάτια μιας τεράστιας προσαρμογής.
Η αναγνώριση αυτού του όρου μπορεί να αφαιρέσει το βάρος του στίγματος και της «αποτυχίας».
Το κοινωνικό ταμπού: Γιατί οι νέες μητέρες νιώθουν εξαπατημένες;
iStock
Η Lucy Jones στο βιβλίο της με τίτλο Matrescence, επισημαίνει κάτι ριζοσπαστικό: Στις δυτικές, ανεπτυγμένες κοινωνίες, δεν υπάρχει καμία τελετουργία ή αναγνώριση αυτής της μετάβασης. Αναμένεται από τις γυναίκες να «συνεχίσουν» σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Να γίνουν «σούπερ μαμάδες» που τα προλαβαίνουν όλα, αγόγγυστα.
Η πραγματικότητα όμως είναι ότι η μητρότητα είναι μια από τις πιο ακραίες κοινωνικοπολιτικές εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος. Το να νιώθεις εξαπατημένη μέσα στο «ροζ συννεφάκι» της μητρότητας, είναι το πιο υγιές πράγμα που μπορείς να κάνεις. Είναι η αρχή της συμφιλίωσής σου με την αλήθεια: Η μητρότητα είναι μαγική, αλλά είναι και άγρια, μοναχική και εξουθενωτική.
Matrescence στην υιοθεσία και την παρένθετη μητρότητα
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η matrescence δεν αφορά μόνο τις βιολογικές μητέρες. Μια γυναίκα που γίνεται μάνα μέσω υιοθεσίας ή παρένθετης μητρότητας περνά την ίδια ψυχολογική και κοινωνική μεταμόρφωση. Η αναδόμηση της ταυτότητας, η αλλαγή στις σχέσεις με τον σύντροφο και τους φίλους και η πίεση να ανταποκριθεί στο πρότυπο της «τέλειας μαμάς» είναι παρούσες για κάθε γυναίκα που αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο.
Πώς να διαχειριστείς τη μετάβαση στη μητρότητα
Αν βρίσκεσαι στη δίνη της matrescence οι ειδικοί θέλουν να θυμάσαι:
- Δείξε υπομονή στον εαυτό σου: Δεν γίνεσαι μαμά από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ.
- Εγκατάλειψε την τελειομανία: Τα πρότυπα της κοινωνίας είναι μη ρεαλιστικά. Θέσε τους δικούς σου κανόνες.
- Μην αφήνεις το ρόλο της μαμάς να σε καταπιεί: Είσαι γυναίκα, φίλη, επαγγελματίας. Είναι ζωτικό να διατηρείς σπιθαμές της παλιάς σου ζωής.
- Μίλα ειλικρινά: Η σιωπή τρέφει την ενοχή. Μίλα με άλλες μαμάδες, μοιράσου τα «σκοτεινά» συναισθήματα. Θα εκπλαγείς από το πόσες γυναίκες νιώθουν το ίδιο.
Δεν είσαι «λιγότερο» μαμά, είσαι άνθρωπος
Η matrescence είναι μια υπενθύμιση ότι η μητρότητα είναι ένα ταξίδι συνεχούς εξέλιξης. Όταν αποδεχτούμε ότι είναι οκ να μην απολαμβάνουμε κάθε δευτερόλεπτο, τότε μόνο θα μπορέσουμε να απολαύσουμε πραγματικά τη σχέση με το παιδί μας.
Την επόμενη φορά που θα νιώσεις ότι χάνεσαι, θυμήσου τη λέξη. Δεν είσαι μόνη, δεν είσαι ανεπαρκής. Απλώς μεγαλώνεις κι εσύ, μαζί με το παιδί σου.
