Ο καθημερινός σεξισμός αφήνει ουλές στον εγκέφαλο των γυναικών. Κυριολεκτικά

Μια συγκλονιστική έρευνα που δημοσιεύθηκε από το BBC αποκαλύπτει ότι ο σεξισμός δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό πρόβλημα, αλλά μια απειλή για τη γυναικεία υγεία που μπορεί να φτάσει μέχρι και τη συρρίκνωση τμημάτων του εγκεφάλου μας.

Η έρευνα, η οποία ανέλυσε πάνω από 7.800 μαγνητικές τομογραφίες σε 29 χώρες, κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που ρίχνει φως σε μια αθέατη πλευρά του σεξισμού. Στις κοινωνίες όπου οι γυναίκες έχουν λιγότερες ευκαιρίες, χαμηλότερους μισθούς και περιορισμένη πρόσβαση στην εξουσία, ο εγκέφαλός τους παρουσιάζει μειωμένο πάχος του φλοιού, σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον έλεγχο των συναισθημάτων, την ψυχική ανθεκτικότητα και το στρες.

Συγκεκριμένα, οι περιοχές που επηρεάζονται είναι εκείνες που ελέγχουν τα συναισθήματα και την ψυχική ανθεκτικότητα. Όπως εξηγεί ο ψυχίατρος Nicolas Crossley, η διαρκής προσπάθεια επιβίωσης σε ένα περιβάλλον που σε υποτιμά, λειτουργεί σαν ένας «αόρατος εχθρός» που φθείρει τη φαιά ουσία. «Είναι σαν η ανισότητα να χαράσσει μια μόνιμη ουλή στον εγκέφαλο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Γιατί ο σεξισμός είναι μια «τοξική ορμόνη»;

Για να καταλάβουμε το «γιατί», πρέπει να μιλήσουμε για το χρόνιο στρες. Όταν βιώνεις καθημερινά τον σεξισμό από το catcalling στον δρόμο μέχρι το mansplaining στο γραφείο, το σώμα σου εκκρίνει διαρκώς κορτιζόλη. Η επιστήμη, ονομάζει αυτή τη συσσωρευμένη φθορά, αλλοστατικό φορτίο ή αλλόσταση. Πρόκειται για το βιολογικό τίμημα που πληρώνουμε για την προσαρμογή μας σε ένα εχθρικό περιβάλλον. Αυτή η διαρκής κατάσταση «επιφυλακής»:

• Εμποδίζει τη νευρωνική ανάπλαση.
• Αυξάνει τις πιθανότητες για κατάθλιψη και PTSD.
• Εξασθενεί το ανοσοποιητικό μας σύστημα.

Δεν είναι ιδέα σου: Ο καθημερινός σεξισμός μάς αρρωσταίνει

Εκτός από τις αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου, ο σεξισμός συνδέεται άμεσα με:

• Κατάθλιψη και PTSD:

Γυναίκες που βίωσαν έμφυλες διακρίσεις έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να αναφέρουν ψυχολογική δυσφορία ακόμα και 4 χρόνια μετά.

• Σωματική φθορά:

Το σώμα κουράζεται από την επαναλαμβανόμενη έκθεση σε στρεσογόνες καταστάσεις όπως το catcalling ή η υποτίμηση στο χώρο εργασίας.

• Άνιση ιατρική αντιμετώπιση:

Το πρόβλημα επεκτείνεται και στους θαλάμους των νοσοκομείων. Ο δομικός σεξισμός επηρεάζει το πώς οι γιατροί αντιλαμβάνονται τον γυναικείο πόνο. Μελέτη του 2024 έδειξε ότι οι γυναίκες στα επείγοντα έχουν σημαντικά λιγότερες πιθανότητες να λάβουν ισχυρά παυσίπονα σε σχέση με τους άντρες, ακόμα κι αν περιγράφουν τα ίδια συμπτώματα. Ο πόνος μας συχνά «παρερμηνεύεται» ως άγχος ή συναισθηματική αστάθεια, αφήνοντας σοβαρά ιατρικά θέματα χωρίς σωστή διάγνωση.

 

 

 

Τι λένε τα επιπλέον επιστημονικά δεδομένα;

Πέρα από τα στοιχεία του BBC, η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι ο σεξισμός προκαλεί αλλοστατικό φορτίο, που όπως είπαμε πρόκειται για το «κόστος» που πληρώνει το σώμα για να προσαρμοστεί στο χρόνιο στρες.

Έρευνες συνδέουν τις έμφυλες διακρίσεις με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες), η οποία μακροπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσει φλεγμονές, καρδιαγγειακά προβλήματα και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Π.χ η θεωρία του minority stress (στρες των μειονοτήτων) υποστηρίζει ότι οι ομάδες που υφίστανται διακρίσεις ζουν σε μια διαρκή κατάσταση επαγρύπνησης, η οποία «καίει» τα αποθέματα ενέργειας του οργανισμού.

Ο σεξισμός βλάπτει προφανώς και τους άντρες

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτό το τοξικό σύστημα δεν αφήνει κανέναν ανεπηρέαστο. Οι άντρες που προσπαθούν να ανταποκριθούν σε σκληρά πρότυπα αρρενωπότητας (κυριαρχία, αποφυγή συναισθημάτων) έχουν επίσης αυξημένα ποσοστά προβλημάτων ψυχικής υγείας και εξαρτήσεων.

Αντίθετα, όταν οι γυναίκες ενδυναμώνονται, κερδίζει όλη η κοινωνία. Οι γυναίκες σε θέσεις εξουσίας τείνουν να επενδύουν περισσότερο στην υγεία, την παιδεία και την κοινωνική πρόνοια, βελτιώνοντας το βιοτικό επίπεδο όλων.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Η αλλαγή ξεκινά από το σπίτι και τη γλώσσα μας.

• Μιλάμε στα παιδιά: Καταρρίπτουμε τα στερεότυπα από την κούνια. Επιστημονικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι προκαταλήψεις ριζώνουν στον εγκέφαλο ήδη από τους πρώτους 3-6 μήνες ζωής.
• «Σπάμε» τη σιωπή: Το να μιλάμε για τις διακρίσεις που βιώνουμε δεν είναι γκρίνια. Είναι θεραπευτικό και δημιουργεί δίκτυα υποστήριξης.
• Πολιτικές φροντίδας: Η θεσμοθέτηση και, κυρίως, η ουσιαστική εφαρμογή τους.

Ο σεξισμός δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα. Είναι μια σκληρή πραγματικότητα με οδυνηρές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική μας υγεία.

Αλλά όπως ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να «πληγώνεται», έχει και την ικανότητα να θεραπεύεται μέσα σε ένα περιβάλλον ισότητας και σεβασμού. Ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να επουλώνουμε πληγές και να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες που τις προκαλούν.