Κάννες 2026: Φεμινιστικό ξέπλυμα με “Thelma & Louise” και ισότητα αγνοείται  

Η εικόνα είναι καθηλωτική. Η Susan Sarandon με λευκό φανελάκι κοιτάζει τον φακό, ενώ δίπλα της η Geena Davis, με μαύρα γυαλιά ηλίου και ένα περίστροφο στην πίσω τσέπη του τζιν της, ενσαρκώνει την απόλυτη ελευθερία. Το θρυλικό καρέ από την ταινία Thelma & Louise (1991) του Ridley Scott κοσμεί φέτος την αφίσα τoy Φεστιβάλ Καννών. Μια επιλογή που θα έπρεπε να σηματοδοτεί μια γιορτή του φεμινισμού, αλλά που για πολλούς μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακό «ξέπλυμα» παρά με ουσία.

Η αλήθεια των αριθμών

Παρά το γεγονός ότι το Φεστιβάλ ξεκινά με την εντυπωσιακή Eye Haïdara ως οικοδέσποινα, οι αριθμοί πίσω από τη λάμψη της Κρουαζέτ επιστρέφουν σε παλιές, κακές συνήθειες. Από τις 22 ταινίες που διαγωνίζονται φέτος για τον Χρυσό Φοίνικα, μόνο οι 5 φέρουν την υπογραφή γυναικών σκηνοθετριών. Πέρυσι ήταν 6. Οπισθοχώρηση που δεν πέρασε απαρατήρητη.

Ο ισχυρός άνδρας του Φεστιβάλ, Thierry Frémaux, σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου ήταν αμυντικός αλλά και κάθετος: «Δεν επιλέγουμε την αφίσα για να δώσουμε στον εαυτό μας μια φεμινιστική εικόνα», δήλωσε, προσθέτοντας πως οι ταινίες επιλέγονται αποκλειστικά με καλλιτεχνικά κριτήρια και όχι με βάση το φύλο. «Οι Κάννες αντανακλούν αυτό που παράγει το παγκόσμιο σινεμά κάθε χρόνο», υποστήριξε, ρίχνοντας ουσιαστικά το μπαλάκι στην έλλειψη χρηματοδότησης γυναικείων παραγωγών μεγάλου budget.

Η «ασπίδα» της Agnès Varda

Για να στηρίξει τη θέση του κατά των ποσοστώσεων, ο Frémaux επικαλέστηκε τη σπουδαία Agnès Varda. Όπως αφηγήθηκε, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, η Varda του είχε πει: «Δεν είμαι γυναίκα σκηνοθέτης. Είμαι μια γυναίκα και είμαι σκηνοθέτης. Σε παρακαλώ, μην διαλέξεις ποτέ μια ταινία επειδή την έκανε γυναίκα, αλλά επειδή είναι καλή ταινία».

Ωστόσο πολλοί όπως η συλλογικότητα “Collective 50/50” , αλλά και η εφημερίδα Le Monde δεν πείθονται. Το επιχείρημα είναι απλό: Πώς μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι εκπροσωπείς το παγκόσμιο σινεμά όταν η απουσία των γυναικών είναι τόσο κραυγαλέα στην πιο prestigious κατηγορία; Στην 79χρονη ιστορία του θεσμού, μόλις 3 γυναίκες έχουν κερδίσει το κορυφαίο βραβείο (Jane Campion το 1993, Julia Ducournau το 2021 και Justine Triet το 2023).

Οι γυναίκες που διεκδικούν τον Χρυσό Φοίνικα στις φετινές Κάννες

Αν κάνουμε τα μαθηματικά, η εικόνα είναι μάλλον απογοητευτική για όσους ήλπιζαν σε σταθερή πρόοδο. Με 5 γυναίκες σε σύνολο 22 ταινιών στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα, το ποσοστό γυναικείας εκπροσώπησης ανέρχεται στο 22,7%. Παρά το μικρό τους ποσοστό, οι 5 δημιουργοί που κατάφεραν να μπουν στην «αρένα» φέρουν βαριά ονόματα και υποσχόμενες ιστορίες:

• Léa Mysius με το The Birthday Party
• Marie Kreutzer με το Gentle Monster
• Valeska Grisebach με το The Dreamed Adventure
• Charline Bourgeois-Taquet με το A Woman’s Life
• Jeanne Herry με το Garance
  

Αν και το Φεστιβάλ επικρίνεται για το «ανδροκρατούμενο» πρόγραμμά του, οι ταινίες που συμπληρώνουν τη λίστα των 22 (οι υπόλοιπες 17 από άνδρες σκηνοθέτες) περιλαμβάνουν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του παγκόσμιου σινεμά, κάτι που εξηγεί την «ασπίδα» που χρησιμοποιεί ο Frémaux περί «καλλιτεχνικής ποιότητας».

Ανάμεσα στους άνδρες δημιουργούς που διεκδικούν τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες 2026 βρίσκονται:

• Μεγάλα ονόματα της βιομηχανίας: Σκηνοθέτες που αποτελούν «θαμώνες» της Κρουαζέτ, συχνά με ταινίες μεγάλου προϋπολογισμού που οι γυναίκες δυσκολεύονται ακόμα να εξασφαλίσουν.
• Νέες φωνές: Δημιουργοί από την Ασία και τη Λατινική Αμερική, τους οποίους οι Κάννες προτάσσουν ως δείγμα «πολυφωνίας», η οποία όμως παραμένει κυρίως ανδρική.

Τι δεν Κάννες

Κάθε χρόνο τα ίδια. Μια ωραία αφίσα, φοράμε τα καλά μας, ποζάρουμε στο κόκκινο χαλί και μετά, όταν σβήνουν τα φλας, επιστρέφουμε στο “boys club”. Είναι ελιτιστικό βολικό να επικαλείσαι την Agnès Varda και την «ποιότητα» όταν έχεις μάθει να κοιτάζεις τον κόσμο μέσα από έναν φακό που έχει ρυθμιστεί για δεκαετίες σε ανδρικά μάτια.

Οι γυναίκες δημιουργοί δεν θέλουν χάρες, ούτε «συμπεριληπτικά» πυροτεχνήματα. Θέλουν να σταματήσει αυτό το αστείο με το «δεν υπήρχαν αρκετές καλές ταινίες από γυναίκες». Υπάρχουν. Απλώς, ίσως η «ποιότητα» κάποιων χρειάζεται επειγόντως ένα update.

Το να βάζεις τις Thelma & Louise για βιτρίνα και να αφήνεις τις σύγχρονες Thelmas στο περιθώριο, δεν είναι φόρος τιμής. Είναι απλώς ένα καλό μάρκετινγκ. Και από μάρκετινγκ, χορτάσαμε.

Ας δούμε επιτέλους και λίγο σινεμά που να μας χωράει όλες.