Είσαι γυναίκα; Έχεις 32% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνεις εάν χειρουργηθείς από άνδρα

Και όμως, μια εκτεταμένη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο διεθνές ιατρικό περιοδικό JAMA Surgery έρχεται να ανατρέψει όσα ίσως θεωρούσαμε δεδομένα. Τα ευρήματα δεν είναι απλώς στατιστικά ενδιαφέροντα, αλλά σοκαριστικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι γυναίκες ασθενείς που εγχειρίζονται από άντρα χειρουργό έχουν 32% μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν και 15% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές σε σύγκριση με εκείνες που εγχειρίζονται από γυναίκα γιατρό.

Τα νούμερα που αποκαλύπτουν μια ανησυχητική πραγματικότητα

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τη Δρ. Angela Jerath, αναπληρώτρια καθηγήτρια και κλινική επιδημιολόγο στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά, ανέλυσε τα ιατρικά αρχεία 1.320.108 ασθενών που υποβλήθηκαν σε 21 κοινές, χειρουργικές επεμβάσεις (από αντικατάσταση ισχίου και αφαίρεση σκωληκοειδίτιδας, μέχρι απαιτητικές επεμβάσεις καρδιάς και εγκεφάλου) από 2.937 χειρουργούς.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μια ξεκάθαρη ανισότητα:

• Αυξημένη θνησιμότητα για τις γυναίκες:

Οι γυναίκες που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση από άντρα είχαν 32% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου μέσα σε 30 ημέρες από την επέμβαση. Για παράδειγμα, στη χειρουργική εγκεφάλου και αγγείων, το ποσοστό θνησιμότητας των γυναικών με άντρα χειρουργό ήταν 1,2%, ενώ με γυναίκα χειρουργό έπεφτε στο 0,9%.

• Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν περισσότερες επιπλοκές:

Οι γυναίκες ασθενείς αντρών χειρουργών εμφάνισαν 16% μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών (όπως ακατάσχετη αιμορραγία, καρδιακό επεισόδιο ή νεφρική ανεπάρκεια) και 11% μεγαλύτερη πιθανότητα επανεισαγωγής στο νοσοκομείο.

• Ουδέτερο αποτέλεσμα για τους άντρες:

Οι άντρες ασθενείς είχαν παρόμοια αποτελέσματα ανεξαρτήτως του φύλου του χειρουργού τους -αν και σημειώθηκε μια μικρή μείωση της θνησιμότητάς τους (κατά 13%) όταν τους εγχειρούσε γυναίκα.

«Αυτά τα αποτελέσματα έχουν πραγματικές ιατρικές συνέπειες για τις γυναίκες ασθενείς», σημειώνει η Δρ. Jerath. «Αποδεικνύουμε ότι αποτυγχάνουμε απέναντι σε ορισμένες γυναίκες ασθενείς και ότι ορισμένες πέφτουν αδικαιολόγητα στις “ρωγμές” του συστήματος, με μοιραίες συνέπειες».

Γιατί οι γυναίκες κινδυνεύουν; Η αόρατη απειλή της ασυνείδητης προκατάληψης

Το πρώτο πράγμα που διευκρινίζουν οι ερευνητές είναι ότι η διαφορά δεν οφείλεται στην τεχνική κατάρτιση. Άντρες και γυναίκες γιατροί λαμβάνουν την ίδια, αυστηρή εκπαίδευση. Πού εντοπίζεται λοιπόν το πρόβλημα;

Οι επιστήμονες δείχνουν 2 βασικούς παράγοντες: την ασυνείδητη προκατάληψη φύλου και τον τρόπο επικοινωνίας.

• Υποτίμηση των συμπτωμάτων:

Υπάρχει η τάση —συχνά ασυνείδητη— οι καταγγελίες των γυναικών για πόνο ή εντεινόμενα συμπτώματα μετά το χειρουργείο να εκλαμβάνονται ως «υπερβολή» ή «άγχος» από τους άντρες γιατρούς, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η διάγνωση μιας σοβαρής επιπλοκής.

• Επικοινωνία και εμπιστοσύνη:

Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες χειρουργοί αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη συνομιλία με τον ασθενή πριν και μετά την επέμβαση. Ακούν με μεγαλύτερη προσοχή, εξηγούν αναλυτικότερα τις οδηγίες προετοιμασίας και ανάρρωσης, και οι γυναίκες ασθενείς νιώθουν μεγαλύτερη άνεση να εκφράσουν τις ανησυχίες τους.

• Αυστηρότερη τήρηση πρωτοκόλλων:

Μελέτες στη διοίκηση υγείας υποδεικνύουν ότι οι γυναίκες γιατροί τείνουν να ακολουθούν πιο πιστά τις κατευθυντήριες οδηγίες και τα κλινικά πρωτόκολλα σε σχέση με τους άντρες συναδέλφους τους.

Το γυναικείο «έλλειμμα» στα χειρουργικά χειρουργεία

Η συζήτηση αυτή φέρνει στην επιφάνεια ένα ακόμα μεγάλο ζήτημα: την τεράστια υποεκπροσώπηση των γυναικών στη χειρουργική.

Παρόλο που στις ιατρικές σχολές παγκοσμίως η αναλογία αντρών και γυναικών είναι πλέον σχεδόν 50-50, η χειρουργική παραμένει ένας ανδροκρατούμενος χώρος. Στη Μεγάλη Βρετανία, για παράδειγμα, οι γυναίκες αποτελούν το 41% των ειδικευόμενων χειρουργών, αλλά μόλις το 14% των διευθυντών χειρουργικών κλινικών.

Οι εξαντλητικές βάρδιες, η έλλειψη ευελιξίας για τη μητρότητα, αλλά και η πατριαρχική κουλτούρα που επικρατεί ακόμα στους νοσοκομειακούς θαλάμους, αποθαρρύνουν πολλές νέες γιατρούς από το να ακολουθήσουν τη χειρουργική ειδικότητα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς;

Στη συντριπτική πλειονότητα των επειγόντων περιστατικών, δεν έχουμε την πολυτέλεια να επιλέξουμε χειρουργό. Αλλά ακόμα και σε μια προγραμματισμένη επέμβαση, σε χώρες όπως η Ελλάδα, η πιθανότητα να πετύχεις γυναίκα χειρουργό είναι στατιστικά μικρή.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αρνηθούμε τη φροντίδα από έναν άντρα γιατρό υπάρχουν εξαιρετικοί άντρες χειρουργοί με κορυφαία ποσοστά επιτυχίας.

Το πραγματικό όφελος αυτής της έρευνας είναι ότι κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στο ίδιο το σύστημα υγείας. Η αναγνώριση των ασυνείδητων προκαταλήψεων, η βελτίωση της ενσυναίσθησης και της επικοινωνίας γιατρού-ασθενή, και η ουσιαστική στήριξη των γυναικών γιατρών ώστε να στελεχώσουν τις χειρουργικές κλινικές, δεν είναι απλώς θέμα ισότητας  φύλων. Είναι ζήτημα επιβίωσης.