Μια απλή κίνηση εμπνέει εμπιστοσύνη σε κλάσματα δευτερολέπτου

Το χαμόγελο δεν είναι απλώς κολλητικό. Αλλάζει κυριολεκτικά τον τρόπο που αξιολογείς τους ανθρώπους γύρω σου και το μέγεθος εμπιστοσύνης που δείχνεις.

Το αντανακλαστικό που εμπνέει εμπιστοσύνη σε dt

Όλα συμβαίνουν μέσα σε μόλις 300 με 400 χιλιοστά του δευτερολέπτου: οι μύες του πρόσωπό σου ξεκινούν να μιμούνται το χαμόγελο που έχεις απέναντί σου. Οι ψυχολόγοι ονομάζουν αυτή την αυτόματη αντίδραση «συναισθηματική μίμηση» (emotional mimicry). Αυτή η ακούσια αντιγραφή δεν γίνεται τυχαία. Σύμφωνα με τον Michał Olszanowski, ερευνητή ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο SWPS, μιμούμαστε ο ένας τον άλλον επειδή αυτό μας βοηθά να συνδεθούμε και να δημιουργήσουμε κοινωνικούς δεσμούς.

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι όταν αντιγράφεις τις εκφράσεις κάποιου, τον κάνεις να σε συμπαθήσει και να σε εμπιστευτεί περισσότερο. Τι γίνεται όμως με την αντίστροφη διαδρομή; Μήπως η δική σου αυθόρμητη μίμηση αλλάζει το πώς νιώθεις εσύ για εκείνον;

Πώς το χαμόγελο σε «πείθει» για εμπιστοσύνη;

Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Emotion, οι ερευνητές ανακάλυψαν κάτι εντυπωσιακό: Όσο πιο έντονα και ασυνείδητα μιμούνταν οι συμμετέχοντες το χαμόγελο που έβλεπαν, τόσο πιο αξιόπιστο έκριναν το συγκεκριμένο πρόσωπο. Μάλιστα, σε ένα παιχνίδι βασισμένο στην εμπιστοσύνη, ήταν διατεθειμένοι να μοιραστούν μαζί του περισσότερους πόρους. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα:

• Όταν οι συμμετέχοντες έκαναν κινήσεις που διευκόλυναν τη μίμηση του χαμόγελου, η εμπιστοσύνη τους εκτοξεύτηκε.
• Όταν η ικανότητά τους να μιμηθούν το χαμόγελο εμποδίστηκε, τα επίπεδα εμπιστοσύνης έπεσαν κατακόρυφα.

Η «αλυσίδα» στον εγκέφαλο και ένας βιολογικός χορός

Πώς μπορεί η απλή αντιγραφή μιας έκφρασης να σε κάνει να εμπιστεύεσαι κάποιον; Η απάντηση κρύβεται σε μια αλυσιδωτή αντίδραση στον εγκέφαλό σου:

• Οι κατοπτρικοί νευρώνες: Αυτά τα εγκεφαλικά κύτταρα ενεργοποιούνται τόσο όταν κάνεις μια ενέργεια όσο και όταν απλώς βλέπεις κάποιον άλλον να την κάνει. Είναι ο λόγος που «νιώθεις» το χαμόγελο του άλλου.
• Η υπόθεση της προσωποκινητικής ανατροφοδότησης: Καθώς το πρόσωπό σου χαμογελάει, στέλνει σήμα στον εγκέφαλό σου ότι όλα πάνε καλά, ενεργοποιώντας τα κέντρα ανταμοιβής και βελτιώνοντας τη διάθεσή σου.
• Ο βιολογικός συντονισμός: Όταν οι εκφράσεις μας συγχρονίζονται, δημιουργείται μια αίσθηση «ομάδας». Είναι το ίδιο συναίσθημα που νιώθουν 2 χορευτές που κινούνται στον ίδιο ρυθμό, ή οι στρατιώτες που παρελαύνουν σε απόλυτο συγχρονισμό.

Η εμπιστοσύνη που γεννιέται από αυτή τη διαδικασία δεν είναι μόνο κοινωνικό πλεονέκτημα. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που εμπιστεύονται περισσότερο τους άλλους έχουν υψηλότερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.

Δεν είναι όλα τα χαμόγελα ίδια

Το μέγεθος της εμπιστοσύνης που θα νιώσεις εξαρτάται από το είδος του χαμόγελου που έχεις απέναντί σου. Οι επιστήμονες διακρίνουν 3 βασικούς τύπους:

• Χαμόγελο επιβράβευσης: Εκφράζει καθαρό, θετικό συναίσθημα και είναι αυτό που γεννά τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη όταν το μιμούμαστε.
• Χαμόγελο κοινωνικής σύνδεσης: Στέλνει το μήνυμα ότι «δεν αποτελώ απειλή».
• Χαμόγελο κυριαρχίας: Χρησιμοποιείται για την επίδειξη κοινωνικού στάτους και δύναμης (και σίγουρα δεν προκαλεί τα ίδια ζεστά συναισθήματα).

Φυσικά, παίζει ρόλο και η ειλικρίνεια. Αν και ένα τυπικό, «στημένο» χαμόγελο είναι αρκετό για να ξεκινήσει τη μίμηση, τα αληθινά χαμόγελα (αυτά που σχηματίζουν ρυτίδες γύρω από τα μάτια) έχουν ασύγκριτα μεγαλύτερη δύναμη.

 

 

 

Emojis vs πραγματικότητα: Μπορεί ένα ψηφιακό χαμόγελο να χτίσει εμπιστοσύνη;

Στην εποχή των social media και των chat, τα emojis έχουν αντικαταστήσει τα αληθινά πρόσωπα. Ο εγκέφαλός μας σε ένα βαθμό, αποδέχεται αυτή την υποκατάσταση και αντιδρά παρόμοια όταν βλέπει ένα ψηφιακό χαμογελαστό προσωπάκι :). Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν σκεπτικοί για το αν τα emojis μπορούν να χτίσουν βαθιά εμπιστοσύνη:

• Είναι στατικά: Οι κινούμενες εκφράσεις προκαλούν πολύ ισχυρότερη μίμηση από τις στατικές εικόνες.
• Εστιάζουν μόνο στο στόμα: Χάνεται η περιοχή των ματιών, η οποία είναι κρίσιμη για να κρίνουμε αν ένα συναίσθημα είναι ειλικρινές.
• Δεν έχουν «σώμα»: Είναι απλώς κείμενο. Δεν μπορούν να σε αγγίξουν με την ίδια συναισθηματική δύναμη.

Όλες οι μαγικές επιδράσεις ενός χαμόγελου –οι κατοπτρικοί νευρώνες που παίρνουν φωτιά, οι μύες που συγχρονίζονται, η αλλαγή στη διάθεση– συμβαίνουν στο μέγιστο βαθμό όταν βρίσκεσαι στο ίδιο δωμάτιο με τον άλλον.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα θελήσεις να κερδίσεις την εμπιστοσύνη κάποιου ή να νιώσεις καλύτερα, άφησε το πληκτρολόγιο. Κοίταξέ τον στα μάτια και απλώς χαμογέλα.