Υπερσεξουαλικότητα ή εθισμός στο σεξ: Τι ισχύει και τι (σίγουρα) όχι

Στη σύγχρονη εποχή, όπου η σεξουαλική πληροφορία είναι προσβάσιμη με ένα swipe στην οθόνη του κινητού, η γραμμή ανάμεσα στην υψηλή λίμπιντο και την υπερσεξουαλικότητα είναι συχνά δυσδιάκριτη. Ωστόσο, η υπερσεξουαλικότητα ή καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά, δεν αφορά την ποσότητα του σεξ, αλλά την ποιότητα της σχέσης που έχεις με την παρόρμησή σου.

Ενώ μια υψηλή σεξουαλική ορμή είναι μέρος της ανθρώπινης υγείας, η υπερσεξουαλικότητα μετατρέπει την επιθυμία σε «πειθαναγκασμό». Όταν οι σεξουαλικές σκέψεις γίνονται η μοναδική σου διέξοδος από το άγχος, τη θλίψη ή τη μοναξιά, τότε το σώμα σου στέλνει ένα σήμα κινδύνου που δεν πρέπει να αγνοήσεις.

Υπερσεξουαλικότητα vs εθισμός στο δεξ: Ποια είναι η διαφορά;

Παρόλο που στην καθομιλουμένη χρησιμοποιούνται ως ταυτόσημοι όροι, η επιστημονική κοινότητα τους διαχωρίζει στη βάση της διάγνωσης και της αντιμετώπισης. Ο όρος «εθισμός στο σεξ» δεν αναγνωρίζεται επίσημα από το DSM-5 (το εγχειρίδιο των ψυχιάτρων), καθώς η έννοια του εθισμού παραπέμπει στη χημική εξάρτηση από ουσίες. Αντίθετα, η υπερσεξουαλικότητα κατηγοριοποιείται ως διαταραχή ελέγχου των παρορμήσεων.

Η βασική διαφορά έγκειται στο κίνητρο: Στον εθισμό, το άτομο αναζητά την «έκσταση» και την απόλαυση της ντοπαμίνης. Στην υπερσεξουαλικότητα, το κίνητρο είναι συχνά η ανακούφιση από τον πόνο. Το άτομο δεν δρα σεξουαλικά επειδή «θέλει», αλλά επειδή νιώθει ότι δεν μπορεί να κάνει αλλιώς για να σταματήσει ένα δυσάρεστο συναίσθημα. Είναι ένας φαύλος κύκλος καταναγκασμού, παρόμοιος με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD), όπου η πράξη είναι το μέσο για να «σιωπήσει» το άγχος.

Η διαφορά ανάμεσα στη λίμπιντο και τον καταναγκασμό

Το πρώτο βήμα για να καταλάβεις τι σου συμβαίνει είναι να ξεκαθαρίσεις τις έννοιες. Ένας άνθρωπος με υψηλή λίμπιντο απολαμβάνει τη σεξουαλική πράξη και νιώθει ικανοποίηση. Αντίθετα, στην υπερσεξουαλικότητα, η πράξη συχνά ακολουθείται από αισθήματα ενοχής, κενού ή ντροπής.

Αν οι σεξουαλικές σου αναζητήσεις σε οδηγούν σε οικονομική αιμορραγία, προβλήματα στη δουλειά ή ρίσκα για την υγεία σου, τότε δεν μιλάμε για «όρεξη», αλλά για μια κατάσταση που χρήζει προσοχής.

Οι αιτίες πίσω από την υπερσεξουαλικότητα

Η υπερσεξουαλικότητα σπάνια εμφανίζεται από το πουθενά:

• Νευροβιολογία: Αλλαγές στα επίπεδα της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης μπορεί να επηρεάσουν τον έλεγχο των παρορμήσεων.
• Ψυχική υγεία: Πολλές φορές συνδέεται με τη διπολική διαταραχή, το μετατραυματικό στρες (PTSD) ή τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή.
• Τραύματα του παρελθόντος: Άτομα που έχουν βιώσει κακοποίηση μπορεί να χρησιμοποιούν το σεξ ως μηχανισμό επιβίωσης.

5 στρατηγικές για να διαχειριστείς την κατάσταση σύμφωνα με τους ειδικούς

1. Εντόπισε τα συναισθηματικά σου «πυρομαχικά»

Τις περισσότερες φορές, η ανάγκη ξεκινά από το μυαλό. Κράτησε ένα ημερολόγιο: Τι ένιωθες πριν την παρόρμηση; Ήταν μια απόρριψη ή ένας τσακωμός; Η αναγνώριση του συναισθήματος είναι το 50% της θεραπείας.

2. Ψηφιακή αποτοξίνωση και όρια

Η υπερσεξουαλικότητα τρέφεται από την ευκολία. Χρησιμοποίησε εφαρμογές που μπλοκάρουν το περιεχόμενο για ενήλικες ή περιόρισε τη χρήση του κινητού σου σε ώρες που ξέρεις ότι είσαι πιο ευάλωτος (π.χ. αργά το βράδυ).

3. Ο κανόνας των 15′

Όταν νιώσεις την παρόρμηση, υποσχέσου στον εαυτό σου ότι θα περιμένεις 15 λεπτά πριν δράσεις. Κάνε ένα κρύο ντους ή άκουσε ένα podcast. Συχνά, η ένταση μειώνεται αισθητά μετά από λίγα λεπτά.

4. Επαναπρογραμμάτισε την ντοπαμίνη σου

Ο εγκέφαλός σου έχει συνηθίσει τη «γρήγορη δόση» του σεξ. Δώσ’ του εναλλακτικές: συστηματική άσκηση ή ενασχόληση με κάποιο χόμπι προσφέρουν μια πιο υγιή και σταθερή ικανοποίηση.

5. Μίλα σε έναν ειδικό

Δυστυχώς, πολλοί υποφέρουν σιωπηλά επειδή φοβούνται την κριτική. Όμως, η σιωπή τρέφει τον καταναγκασμό. Η υπερσεξουαλικότητα είναι μια ιατρική κατάσταση, όχι κάποιο ηθικό ελάττωμα. Η αληθινή ελευθερία δεν είναι να μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, αλλά να μπορείς να μην κάνεις αυτό που σε βλάπτει. Κι ένας ειδικός μπορεί να σου δώσει εργαλεία για να σπάσεις τον φαύλο κύκλο.