Γιατί θυμόμαστε διαφορετικά τους καβγάδες στις σχέσεις μας (και ποιος τελικά έχει δίκιο); 

Το να γυρίζετε γύρω από τον εαυτό σας, προσπαθώντας να βρείτε τι πραγματικά συνέβη, είναι ψυχοφθόρο. Όμως, σου έχουμε ένα plot twist: ίσως έχετε δίκιο και οι 2. Πριν αρχίσεις να αναρωτιέσαι αν ο/η σύντροφός σου σου κάνει gaslighting, η επιστήμη έχει μια πολύ πιο λογική εξήγηση, γύρω από τους λόγους που θυμόμαστε διαφορετικά τους καβγάδες στις σχέσεις μας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι αναμνήσεις είναι αποθηκευμένες στο μυαλό μας σαν μια έτοιμη ταινία που απλώς πατάμε το “play” για να την ξαναδούμε. Σύμφωνα όμως με τον ψυχίατρο Boris van Passel, αυτό είναι ένας τεράστιος μύθος.

«Η μνήμη μας δεν είναι βίντεο», εξηγεί ο Van Passel που επισημαίνει ότι η πραγματική φύση των αναμνήσεων μοιάζει περισσότερο με πάζλ. «Ανακατασκευάζουμε τις αναμνήσεις κάθε φορά από την αρχή, ενώνοντας διάφορα κομμάτια πληροφοριών που είναι διαθέσιμα εκείνη ακριβώς τη στιγμή».

Αυτό σημαίνει ότι 2 άνθρωποι μπορούν να ζήσουν το ίδιο ακριβώς γεγονός και, αργότερα, να έχουν μια εντελώς διαφορετική ανάμνηση. Σκέψου ένα ζευγάρι που τσακώθηκε στις διακοπές: ο ένας θυμάται κυρίως τη γεμάτη στρες διαδρομή με το αυτοκίνητο, ενώ ο άλλος συγκράτησε μόνο την κριτική που δέχτηκε για το ποιον δρόμο έπρεπε να πάρει. Και οι 2 αναμνήσεις είναι ειλικρινείς, ακόμα κι αν διαφέρουν 180 μοίρες μεταξύ τους.

Οι 3 λόγοι που θυμάστε διαφορετικά τους καβγάδες στις σχέσεις μας

Υπάρχουν 3 βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν το τι θυμάσαι από έναν καβγά: οι σκέψεις σου, τα συναισθήματά σου και το περιβάλλον.

1. Η τρέχουσα διάθεσή σου λειτουργεί σαν «φίλτρο»

Το πώς νιώθεις τη στιγμή που φέρνεις κάτι στο μυαλό σου, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποιες λεπτομέρειες θα ανασύρεις. «Αν είσαι θυμωμένος με τον/τη σύντροφό σου, το μυαλό σου θα ανασύρει διαφορετικές λεπτομέρειες από ό,τι αν νιώθεις περιέργεια ή διάθεση να συγχωρήσεις», λέει ο Van Passel. Με απλά λόγια, το συναίσθημα της στιγμής καθορίζει το αποτέλεσμα της «αναζήτησης» στον εγκέφαλό σου.

Επιπλέον, ο εγκέφαλός μας χωρίζει τα γεγονότα σε κεφάλαια. Το ποια από αυτά παίρνουν πρωταγωνιστικό ρόλο και ποια ξεθωριάζουν, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για παράδειγμα, άνθρωποι με έντονο άγχος εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά στις στιγμές που κάτι πήγε στραβά, εξαφανίζοντας από τη μνήμη τους τις υπόλοιπες 20 στιγμές που όλα πήγαιναν ρολόι.

2. Τα συναισθήματα «βάφουν» τις αναμνήσεις

Ένα έντονο συναίσθημα κατά τη διάρκεια ενός γεγονότος μπορεί να κάνει κάποιες λεπτομέρειες κοφτερές σαν ξυράφι και να εξαφανίσει εντελώς κάποιες άλλες.

3. Το περιβάλλον σε «πυροδοτεί»

Το πώς και πού βρίσκεσαι, με ποιον είσαι, ακόμα και οι μυρωδιές ή οι ήχοι γύρω σου, μπορούν να ξυπνήσουν συγκεκριμένες αναμνήσεις. Αυτός είναι ο λόγος που, όταν επιστρέφεις σε ένα μέρος μετά από χρόνια, σε κατακλύζουν ξαφνικά αναμνήσεις που νόμιζες ότι είχες ξεχάσει. Το περιβάλλον επανενεργοποιεί το «σενάριο» στο μυαλό σου.

Οι «παράλληλες αλήθειες» ενός καβγά

Μέσα σε μια σχέση, όλοι αυτοί οι παράγοντες συγκρούονται. Εσύ και ο/η σύντροφός σου προσέχετε διαφορετικά πράγματα, βιώνετε διαφορετικά συναισθήματα και αργότερα σκέφτεστε το ίδιο γεγονός από άλλη οπτική γωνία. Ο Van Passel ονομάζει αυτό το φαινόμενο «παράλληλες αλήθειες». Σκέψου το εξής απλό παράδειγμα: Ένας γιατρός καθυστερεί στο ραντεβού του.

• Ο ένας ασθενής θυμώνει γιατί περιμένει.
• Ο άλλος το βλέπει ως δείγμα ότι ο γιατρός αφιερώνει χρόνο σε όποιον τον έχει ανάγκη.

Το γεγονός είναι το ίδιο. Η ερμηνεία όμως είναι εντελώς διαφορετική.

Τελικά, ποιος έχει δίκιο σε έναν καβγά;

Όταν 2 άνθρωποι θυμούνται έναν καβγά διαφορετικά, το να ψάχνεις ποιος έχει δίκιο είναι λάθος ερώτηση. Σύμφωνα με τον ειδικό:

«Πολλά ζευγάρια ελπίζουν ότι ένας ψυχοθεραπευτής θα βγάλει την ετυμηγορία για το ποιος έχει δίκιο. Όμως αυτό δεν βοηθάει τη σχέση να πάει μπροστά. Το πραγματικά χρήσιμο είναι να δείξεις περιέργεια για το πώς ο άλλος έφτασε στη δική του ανάμνηση, στα δικά του συναισθήματα και συμπεράσματα».

Τι να θυμάσαι

Ο εγκέφαλός μας δεν νοιάζεται για την αντικειμενική αλήθεια όσο νομίζουμε. Η μνήμη δεν είναι ένα σύστημα καταγραφής της αλήθειας, αλλά ένα σύστημα παραγωγής νοήματος. Δεν κρατάει αρχείο της πραγματικότητας όπως μια κάμερα, αλλά τη μετατρέπει σε μια ιστορία που ταιριάζει με όσα νιώσαμε, σκεφτήκαμε και θεωρήσαμε σημαντικά. Αυτό είναι που μας κάνει ανθρώπους. Αλλά και αυτό που μας οδηγεί καμιά φορά, σε επικές παρεξηγήσεις.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα τσακωθείτε για το «τι έγινε τότε», αντί για το «έχω δίκιο», προτίμησε το «πώς το έζησες εσύ;».