Η Ελίζα Τριανταφύλλου μετά το ρεπορτάζ για τις υποκλοπές αποφεύγει να μιλά στο κινητό

Η Ελίζα Τριανταφύλλου είναι δημοσιογράφος στο inside story και έκανε απλά τη δουλειά της (χωρίς να ανήκει σε κάποιο σκοτεινό payroll και χωρίς να ακολουθεί καμία «γραμμή» από το Mέσο). Ερευνά (αντικειμενικά κι αυτό πρέπει να υπογραμμιστεί) θέματα διαφάνειας και διαφθοράς, οικονομικές απάτες, και ζητήματα ιδιωτικότητας και προσωπικών δεδομένων κι έχει γράψει χιλιάδες λέξεις για το ρεπορτάζ των υποκλοπών (το Predatorgate) που είναι ένα εθνικό σκάνδαλο, οικονομικό έγκλημα και επίθεση στο δημοκρατικό πολίτευμα και στο κράτος δικαίου (αν ζεις σε κάποιο πιθάρι και δεν έχεις πάρει χαμπάρι το σκάνδαλο των υποκλοπών επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αφορά την παρακολούθηση Ελλήνων δημοσιογράφων, πολιτικών,επιχειρηματιών, δικαστικών και κρατικών λειτουργών μέσω του συστήματος της ΕΥΠ ή με τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού, Predator της Intellexa).

– Ελίζα Τριανταφύλλου, γιατί έκανες βιβλίο το ρεπορτάζ σου για το σκάνδαλο των υποκλοπών; Ήθελες να γίνει πιο εύπεπτο;

Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα έβλεπα το όνομά μου σε εξώφυλλο βιβλίου. Ο επιμελητής του βιβλίου, Χρήστος Κρυστάλλης, και ο Κώστας Σπαθαράκης από τις εκδόσεις αντίποδες επικοινώνησαν μαζί μου. Είχαμε έναν καλό συνάδελφο και φίλο ως κοινό γνωστό που μας έφερε σε επικοινωνία και μου είπαν ότι τους φαίνεται καλή ιδέα να γίνει το ρεπορτάζ ένα βιβλίο τσέπης στην ίδια λογική με Το άσυλο της Ειρήνης Βλάχου και το βιβλίο Η φυλακή του Τάσου Θεοφίλου. Κάτι εύπεπτο και βιωματικό, ένα προσβάσιμο βιβλίο σε ένα διαφορετικό κοινό. 

Και η διαδικασία συγγραφής ήταν στην πραγματικότητα πολύωροι καφέδες με τον Χρήστο Κρυστάλλη, πολλές αφηγήσεις και παραπάνω απομαγνητοφωνήσεις. Και μετά οργάνωση του κειμένου και προσθαφαιρέσεις λέξεων και παραγράφων. Αν αθροίσεις τις συναντήσεις μας είναι περίπου 25 ώρες. Εννοείται ότι πολλά ονόματα δεν βρήκαν χώρο στο βιβλίο κυρίως για να είναι ευανάγνωστο Το Ρεπορτάζ και να μην δυσκολεύει τον αναγνώστη. Να φανταστείς, είναι τόσα τα ονόματα προσώπων και εταιρειών που έχουν σημασία στην υπόθεση των υποκλοπών που όταν κατέθεσα στο δικαστήριο ως μάρτυρας, ξαναδιάβασα όλα τα ρεπορτάζ που είχαμε γράψει με τον Τάσο Τέλλογλου. Και κρατούσα σημειώσεις, 60 σελίδες τυπωμένες με 10άρα γραμματοσειρά. Και με όλα τα γεγονότα με τη σειρά που τα βρήκαμε. 

Η πρώτη που διάβασε το βιβλίο ήταν η Δανάη Μαραγκουδάκη, συνάδελφος στο ερευνητικό μέσο Solomon, γιατί εκτιμώ τη ματιά και την κρίση της και ξέρει καλά το ρεπορτάζ από την πρώτη στιγμή, καλύπτε και τη δίκη. Κι είχε αρκετές παρατηρήσεις στο πρώτο draft. Το διάβασε μια κολλητή μου, η συνάδελφος Φωτεινή Κοκκινάκη και η Κατερίνα Λομβαρδέα (η διευθύντρια σύνταξης του inside story). Όταν πλέον ήταν ολοκληρωμένο, το έδωσα στη μητέρα μου και στην πιο κοντινή φίλη. 

– Και πώς ένιωσες όταν είδες το βιβλίο σου στις προθήκες των βιβλιοπωλείων; 

Χάρηκα πολύ. Περισσότερο από όσο φανταζόμουν. Ήρθε και σε καλή χρονική στιγμή μετά την απόφαση (σσ: που καταδίκασε τους 4 κατηγορούμενους σε ποινή φυλάκισης 126 χρόνια και 8 μήνες, κατά συγχώνευση 8 χρόνια με αναστολή στην έκτισή τους ως το εφετείο) γιατί το σκάνδαλο των υποκλοπών ήρθε ξανά στην επικαιρότητα. Αυτή η απόφαση ανέκτησε την πίστη πολλών ανθρώπων στη δικαιοσύνη. Η δικογραφία διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου προκειμένου να αποφασιστεί ποιος θα αναλάβει τις νέες έρευνες.

Τελικά ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου επέλεξε την οδό της συγκάλυψης Νο2 και έβαλε την υπόθεση ξανά στο αρχείο, αλλά αυτό είναι μια κουβέντα για άλλη στιγμή. 

– Πιστεύεις ότι η κοινή γνώμη νοιάζεται αρκετά για το σκάνδαλο των υποκλοπών; 

Δεν ζω σε φούσκα, δεν είναι ο κύκλος μου αποκλειστικά δημοσιογραφικός. Ναι, τον αφορά και ξέρει την υπόθεση. Αυτό είναι μια επιτυχία. Σε ένα πρόσφατο ταξίδι αναψυχής βρέθηκα σε ένα εστιατόριο στη Δυτική Μακεδονία, στα σύνορα κοντά. Και η κυρία σε ένα εστιατόριο αναφέρθηκε στις υποκλοπές. 

Ξέρεις, το ζητούμενο δεν είναι να σηκώσω τον κόσμο από τον καναπέ του και να τον βγάλω στους δρόμους. Από ένα μικρής εμβέλειας ανεξάρτητο μέσο καταφέραμε το θέμα των υποκλοπών να το γνωρίζει ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Και να γίνει και κατανοητό. Και φυσικά αυτό σημαίνει ότι όλοι αναγκάστηκαν να τοποθετηθούν. Το «έλα μωρέ όλοι το κάνουν» δεν είναι επιχείρημα και δεν απαντά και σε τίποτα. Είναι διαπίστωση. Το πραγματικό ζήτημα είναι ότι πρέπει να λογοδοτήσουν οι εμπλεκόμενοι. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κανένας άνθρωπος που αν αύριο έβγαιναν όλες οι συνομιλίες του θα ήταν ok με αυτό. Δεν θέλεις να σε παρακολουθεί, να σε βλέπει «γυμνό» πάντα κάποιος που θα μολύνει το κινητό σου.

Ελίζα Τριανταφύλλου: «Η ερευνητική δημοσιογραφία σκοπό έχει να δώσει τα εφόδια, τις πληροφορίες, μια ειλικρινή προσέγγιση της αλήθειας και η επιλογή ανήκει στο ίδιο το άτομο αν θα σηκωθεί ή όχι».

– Τι άλλαξε στη ζωή σου πρακτικά από τον Ιανουάριο του 2022 που ξεκίνησες την έρευνα μέχρι σήμερα; 

Ο τρόπος που επικοινωνώ. Χρησιμοποιώ εφαρμογές και νιώθω άβολα να μιλάω σε κανονική κλήση. Γιατί, θεωρητικά, κάποιος μπορεί να γνωρίζει ποια ώρα και μέρα δεν θα είμαι σπίτι. Δεν θα κανονίσω ποτέ τίποτα επαγγελματικό με συμβατική κλήση. Δεν θα μάθω ποτέ αν έχει γίνει άρση απορρήτου με τη νόμιμη οδό (σσ: τον Μάρτιο του 2021, η ΕΥΠ πέρασε υπό την ευθύνη του γραφείου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, για πρώτη φορά στα χρονικά της μεταπολίτευσης και ο νόμος άλλαξε ως εξής: αν ο λόγος άρσης ήταν η εθνική ασφάλεια, ο θιγόμενος δεν μπορούσε να το μάθει ποτέ. Στην πορεία η διαδικασία άλλαξε χωρίς να γίνεται σημαντικά πιο εύκολο να ενημερωθείς). Προσέχω. Ξέρω ότι μπορεί να μολυνθεί ένα κινητο χωρίς κάποιος να είναι δίπλα σου. Μπορεί κάποιος να είναι ένα χιλιόμετρο μακριά και να στο μολύνει με spyware. Χρησιμοποιώ κρυπτογραφημένες εφαρμογές, timer διαγραφής και κουβαλώ πάντα θήκη faraday που μπλοκάρει το κινητό να δίνει στίγμα στην κεραία. Ζω με προφυλάξεις.

Ελίζα Τριανταφύλλου: «Το debate μου είναι αν θα πάρω μια σκούπα ρομπότ γιατί θεωρητικά μπορεί να με κατασκοπεύσει. Κάθε συσκευή που θεωρείται smart μπορεί να χακαριστεί. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι να σε ακούσουν».

– Πόσες «αλήθειες» καταναλώνουμε μέσα από τα διάφορα ρεπορτάζ που μας σερβίρουν στην τηλεόραση; 

Η αλήθεια είναι μια και βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Το πραγματικό ερευνητικό ρεπορτάζ απαντά σε ένα και μόνο ερώτημα: Τι πραγματικά έχει συμβεί. Τα κανάλια ανήκουν σε επιχειρηματίες που δεν θέλουν να προβληθεί κάτι που τυχόν μπορεί να βλάψει τα συμφέροντά τους. 

– Τι θα έλεγες σε κάποιον και κάποια που θέλει να ασχοληθεί με την ερευνητική δημοσιογραφία; 

Μπορείς να ζήσεις αξιοπρεπώς με την ερευνητική δημοσιογραφία. Δεν είχα ποτέ στο μυαλό μου ότι θα βγάλω καλά λεφτά. Επιδίωξη είναι να βγαίνει ο μήνας. Και είναι μεγάλη τύχη ότι μου αρέσει η δουλειά μου. Με γεμίζει. Μου δίνει σκοπό. Με διασκεδάζει. Μου μαθαίνει πράγματα. Μια μερίδα του κόσμου διψάει για ρεπορτάζ και μπορείς να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του κοινού. Υπάρχουν αρκετοί συνάδελφοι που κάνουν έρευνα σε βάθος και έτσι θα δημιουργηθούν και νέα εγχειρήματα. Αν μπουν νέοι άνθρωποι στη δουλειά αυτό μόνο καλό θα κάνει. Με τους αναγνώστες μας έχουμε ένα διάλογο. Δεν τους αντιμετωπίζουμε λες και είναι παιδάκια. 

Ελίζα Τριανταφύλλου: «Αυτή η δουλειά θέλει υπομονή και μεθοδικότητα. Πρέπει να ξέρεις τι δεν ξέρεις».

– Πώς βρίσκεις ένα σκάνδαλο και μια νέα έρευνα;

Όσο πιο πολύ καιρό κάνεις αυτή τη δουλειά, τόσο αναγνωρίζεις τα μοτίβα. Βλέπεις εταιρείες χωρίς τζίρους με τους ίδιους μπροστινούς. Αναρτήσεις για δημόσιες συμβάσεις παραμονή Χριστουγέννων, αυτά τα μοτίβα είναι red flags. Και πρέπει να ξέρεις ότι ο καθένας είναι πηγή και όλοι γύρω μας είναι εκτεθειμμένοι σε πληροφορίες που μπορεί να σε βοηθήσουν σε ένα ρεπορτάζ.

Info: «Το ρεπορτάζ» της Ελίζας Τριανταφύλλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις αντίποδες.