Η Ειρήνη Αγαπηδάκη ξέρει ότι χρειάζονται να γίνουν πολλά για ένα ΕΣΥ φιλικό προς τη γυναίκα

Η Δημόσια Υγεία στην Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, προσπαθώντας να μετατοπιστεί από το παραδοσιακό μοντέλο της θεραπείας σε εκείνο της πρόληψης. Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, δεν κρύβεται πίσω από ξύλινο πολιτικό λόγο όταν η κουβέντα φτάνει στα δύσκολα: στη φτώχεια περιόδου, στις αμβλώσεις που αρνούνται δημόσια νοσοκομεία, στην εμμηνόπαυση που παραμένει ταμπού, αλλά και στις παθογένειες ενός συστήματος που συχνά αγνοεί την παράμετρο του φύλου.

Η Αναπληρώτρια Υπουργός παρουσιάζει μια εικόνα μεταρρύθμισης που βασίζεται στην ψηφιοποίηση και τα SMS – μια αναμφισβήτητη διευκόλυνση. Ωστόσο, η παραδοχή της ότι η εμμηνόπαυση παραμένει ταμπού και ότι οι επαγγελματίες υγείας στερούνται επαρκούς εκπαίδευσης γύρω από τη γυναικεία φύση, δεν είναι απλώς η αφετηρία για μια συζήτηση. Είναι η ομολογία ενός θεσμικού κενού που απαιτεί άμεση κρατική παρέμβαση. Η υγεία της γυναίκας οφείλει να θωρακιστεί με εξειδικευμένα κέντρα και ένα ΕΣΥ που δεν θα μας «ανέχεται», αλλά θα μας κατανοεί και θα μας περιθάλπει ουσιαστικά.

Το δικαίωμα στην άμβλωση και η «άρνηση συνείδησης» γιατρών

-Πόσο ασφαλές είναι το δικαίωμα στην άμβλωση στην Ελλάδα; Φοβάστε ότι το κύμα συντηρητισμού μπορεί να απειλήσει την αυτοδιάθεση των Ελληνίδων και πώς εγγυάστε την ελεύθερη πρόσβαση στο ΕΣΥ;

Το δικαίωμα στην άμβλωση στην Ελλάδα είναι κατοχυρωμένο και η Πολιτεία έχει χρέος να το προστατεύει. Η πρόσβαση στο ΕΣΥ είναι ελεύθερη και ασφαλής και συνεχίζουμε να διασφαλίζουμε ότι καμία γυναίκα δεν θα μείνει χωρίς υποστήριξη. Η αυτοδιάθεση της γυναίκας είναι αδιαπραγμάτευτη και αποτελεί θεμελιώδες κομμάτι της Δημόσιας Υγείας και της ισότητας.

Με βάση έρευνα, που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, αναφέρεται ότι υπάρχουν νοσοκομεία που οι γιατροί αρνούνται να προχωρήσουν σε διακοπή κύησης. Ο νόμος παρέχει το δικαίωμα στον ιατρό να αρνηθεί για λόγους συνείδησης να κάνει τη συγκεκριμένη επέμβαση, όμως υποχρεώνει παράλληλα το νοσοκομείο να παρέχει τη δυνατότητα αυτή στη γυναίκα. Το Υπουργείο Υγείας έχει θεσπίσει εργαλεία τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους διοικητές νοσοκομείων – ακόμα και αν αρνηθούν όλοι οι ιατροί ενός νοσοκομείου να κάνουν τη συγκεκριμένη επέμβαση – να φέρουν ιδιώτη ιατρό στο νοσοκομείο για να την πραγματοποιήσει, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τη γυναίκα.

Ειρήνη Αγαπηδάκη: «Η ευθύνη της απρόσκοπτης πρόσβασης της γυναίκας στη διακοπή κύησης βαραίνει τη διοίκηση του νοσοκομείου».

Είναι αδιανόητο να εμποδίζεται η ασφαλής πρόσβαση της γυναίκας στην άμβλωση και να οδηγείται σε λύσεις που απειλούν την υγεία και τη ζωή της.

Φτώχεια περιόδου στην Ελλάδα

-Το Υπουργείο ανακοίνωσε πρόσφατα το πρόγραμμα υγείας και υγιεινής περιόδου με σύνθημα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου». Αρκούν όμως 4 μήνες δωρεάν προϊόντων περιόδου; Τη στιγμή που η ΕΕ προτάσσει τη μηδένιση ή έστω τη μείωση του ΦΠΑ για τα είδη περιόδου, γιατί στην Ελλάδα έχουμε μόνο τέτοια πιλοτικά προγράμματα για την αντιμετώπιση της φτώχειας περιόδου;

Το πρόγραμμα για την Προαγωγή της Υγείας και της Υγιεινής της Περιόδου, καλύπτει το σύνολο των μαθητριών από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου -που υπολογίζονται σε 125.000-, σε όλα τα σχολεία της ελληνικής επικράτειας, με εξασφαλισμένη διάρκεια τουλάχιστον 4 μηνών. Ωστόσο, με βάση τα έως τώρα δεδομένα, στην πράξη η κάλυψη στις περισσότερες περιπτώσεις φτάνει τους 6 έως 8 μήνες. Επιπλέον, πραγματοποιούμε δράσεις εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς στα σχολεία της χώρας μας, με στόχο την προαγωγή υγείας των κοριτσιών και την αποστιγματοποίηση της περιόδου.

Πράγματι, δεν υπάρχει σήμερα μία ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική για αυτό το θέμα. Πιλοτικά προγράμματα υλοποιούνται στις περισσότερες χώρες, με περιορισμένα αποτελέσματα. Κάποια κράτη- μέλη τοποθετούν μηχανήματα δωρεάν διανομής στα σχολεία, τα οποία βανδαλίζονται συχνά, ενώ άλλες προχωρούν σε διανομή μόνο στα φτωχότερα νοικοκυριά – πρακτική που ωστόσο δέχεται κριτική, καθώς ενισχύει το στίγμα. Μόνο η Σκωτία προχώρησε σε νομοθέτηση καθολικής δωρεάν διανομής προϊόντων περιόδου, ωστόσο η αρμοδιότητα για την εφαρμογή του νόμου πέρασε στις περιφέρειες, με πολύ φτωχά αποτελέσματα ως τώρα. Δεν σας κρύβω ότι μελετήσαμε όλες αυτές τις πολιτικές και προβληματιστήκαμε πολύ ως προς το ποια είναι η καλύτερη λύση. Προχωρήσαμε σε κάτι που αποτελεί αυτονόητο βήμα για όλες τις χώρες, τη διενέργεια του πιλοτικού προγράμματος, ώστε να δούμε μετά την αξιολόγηση του σε ποια συμπεράσματα καταλήγουμε και τι άλλο μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω.

Σε ό,τι αφορά στη μείωση του ΦΠΑ, είναι ένα εργαλείο, αλλά δεν αποτελεί πανάκεια, καθώς το σημαντικό είναι η μείωση του ΦΠΑ να σημαίνει ταυτόχρονα και μείωση της τιμής. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για κάθε χώρα που εφαρμόζει μια τέτοια πρακτική και για αυτό ακόμα και η μείωση του ΦΠΑ έχει δεχθεί έντονη κριτική στις χώρες που έχει εφαρμοστεί, καθώς είναι μια οριζόντια πολιτική που δεν επιφέρει τα ίδια αποτελέσματα σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Και για αυτό, συστήνεται ο συνδυασμός με στοχευμένα μέτρα για τις γυναίκες που αδυνατούν να αγοράσουν προϊόντα περιόδου ακόμα και με μειωμένο ΦΠΑ.

Ειρήνη Αγαπηδάκη: «Δεδομένου ότι η περίοδος αποτελεί κάτι το οποίο δεν επιλέγει να έχει μια γυναίκα και ως εκ τούτου συνεπάγεται έξοδα που δεν μπορεί να αποφύγει, είναι σημαντικό να αναπτυχθεί μια ενιαία στρατηγική σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Έτσι θα μειωθούν οι ανισότητες τόσο ανάμεσα στις κοινωνικές ομάδες μιας χώρας, αλλά και ανάμεσα στα κράτη- μέλη της ΕΕ. Πρόκειται για ένα θέμα που βρίσκει ιδανικό πεδίο η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Είναι η πρόληψη αρκετή για ένα δημόσιο σύστημα υγείας;

-Ακούμε συχνά για προγράμματα πρόληψης, αλλά την ίδια στιγμή έρευνες δείχνουν ότι οι πολίτες είναι δυσαρεστημένοι από το δημόσιο σύστημα υγείας το οποίο μετά την υγειονομική κρίση του COVID βρίσκεται σε οριακό σημείο αντοχής. Μήπως η έμφαση στην πρόληψη χρησιμοποιείται μερικές φορές για να κρυφτούν δομικές αδυναμίες της δευτεροβάθμιας περίθαλψης;

Πράγματι, το Εθνικό Σύστημα Υγείας μετά από τη δεκαετή οικονομική κρίση και τη μεγάλη δοκιμασία της πανδημίας βρέθηκε σε πολύ κρίσιμη καμπή. Χρόνια κενά και αδυναμίες στις υποδομές, σε συνδυασμό με την εξουθένωση του προσωπικού, συνθέτουν μια πραγματικά πολύ δύσκολη κατάσταση.

Η ανάταξη του ΕΣΥ πραγματοποιείται σε 2 φάσεις. Η μία ολοκληρώνεται και η δεύτερη αφορά τον ορίζοντα του 2030. Στη φάση αυτή, λοιπόν, προτεραιότητά μας ήταν και είναι η ανάταξη του ΕΣΥ, ώστε να μπορεί να συνεχίσει να παρέχει αποτελεσματικές και αξιόπιστες υπηρεσίες υγείας στους πολίτες, βάζοντας παράλληλα τα θεμέλια για τη δεύτερη φάση του μετασχηματισμού του ΕΣΥ που σχετίζεται με την αναδιοργάνωση, την ψηφιοποίηση και την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών. Στο πλαίσιο αυτό, προτεραιοποιήθηκε η ενίσχυση των υποδομών με την ανακαίνιση πάνω από 80 νοσοκομείων και 150 Κέντρων Υγείας σε όλη τη χώρα, την ίδρυση 312 μονάδων χρονίων νοσημάτων σε όλα τα Κέντρα Υγείας της χώρας, την επέκταση της τηλεϊατρικής για να καλύπτει όλη τη χώρα, τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία για να αντιμετωπιστούν οι μακρές λίστες αναμονής εξαιτίας της πανδημίας, την ενίσχυση σε προσωπικό στο ΕΣΥ μέσω των προσλήψεων σε μόνιμο και επικουρικό προσωπικό, τις Κινητές Ομάδες Υγείας κ.ά.

Οι ανάγκες είναι ακόμα πολλές, όμως παράλληλα η θεμελίωση αλλαγών όπως ο ψηφιακός φάκελος υγείας, τα συστήματα ψηφιακής υγείας που αναπτύσσονται σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην Υγεία, μας φέρνει ένα βήμα πιο μπροστά στο ΕΣΥ της σύγχρονης εποχής. Στη δεύτερη φάση αναδόμησης του ΕΣΥ θα έχουμε βελτιωμένες υποδομές, ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε πιο αποτελεσματική αναδιάρθρωση, προκειμένου να χτίσουμε το ΕΣΥ με ορίζοντα δεκαετίας.

Ξαναλέω, έχουν γίνει σημαντικά βήματα, ωστόσο μένουν ακόμα πολλά να γίνουν, προκειμένου να μπορέσουμε να έχουμε ένα ΕΣΥ με ισχυρό και αποτελεσματικό δίκτυο υπηρεσιών στην Περιφέρεια, όπως και στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύχθηκε η πρόληψη, επιχειρώντας να φέρει μια μεγάλη αλλαγή. Αντί να εστιάζουμε μονομερώς στη θεραπεία, όπως κάναμε τόσα χρόνια περιμένοντας να αρρωστήσουμε για να αναζητήσουμε τον γιατρό, πάμε στον γιατρό έγκαιρα για να αποφύγουμε τη νόσο. Για 40 χρόνια η χώρα μας είχε ένα νοσοκομειοκεντρικό μοντέλο υγείας, που μας είχε εκπαιδεύσει να θεωρούμε τη νόσο ως κάτι αναπόφευκτο. Είναι η πρώτη φορά που οι πολίτες γνωρίζουν τη δύναμη της πρόληψης και χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες αυτές για να βελτιώσουν την υγεία τους και να αποφύγουν την αρρώστια. Μιλάμε για μια πάγια ανάγκη, η οποία παρέμενε χωρίς ανταπόκριση επί 40 χρόνια.

Ειρήνη Αγαπηδάκη: «Η πρόληψη δεν αποτελεί άλλοθι για τις αδυναμίες στα νοσοκομεία, αλλά βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας των νοσοκομείων».  

-Κυρία Αγαπηδάκη, βλέπουμε μια μεγάλη καμπάνια για τις προληπτικές εξετάσεις. Ωστόσο, η κουλτούρα της πρόληψης στην Ελλάδα ήταν για χρόνια υποτονική. Αρκεί ένα SMS για να πειστεί μια γυναίκα που φοβάται ή που δεν έχει εύκολη πρόσβαση σε διαγνωστικό κέντρο;

Το SMS δεν αποτελεί υπενθύμιση, αλλά το πρώτο βήμα για τη φροντίδα της υγείας μας. Στο SMS υπάρχει το ηλεκτρονικό παραπεμπτικό που μπορεί να εκτελέσει κάθε πολίτης σε ένα από τα 15.000 δημόσια και ιδιωτικά κέντρα σε όλη τη χώρα και κάνει δωρεάν τις εξετάσεις του, είτε είναι ασφαλισμένος, είτε ανασφάλιστος. Είναι πολύ σημαντικό ότι ήδη περισσότεροι από 5,9 εκατομμύρια πολίτες έχουν διενεργήσει έως σήμερα τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις του Εθνικού Προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», ενώ πάνω από 200.000 έχουν ήδη εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα που αφορούν στον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και στα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η πρόληψη γίνεται πλέον βίωμα για τους πολίτες. Έρευνα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και του Ινστιτούτου Πολιτικής Υγείας καταδεικνύει ότι το 90% των πολιτών αξιολογεί θετικά τα προγράμματα πρόληψης.

Το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» κερδίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών γιατί είναι απλό, εύκολο και δωρεάν. Όσο περισσότεροι πολίτες συμμετέχουν και αποκτούν άμεση εμπειρία, τόσο ενισχύεται και η αποδοχή του.

Όπως σημειώθηκε ήδη, στο «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συμμετέχουν περισσότερες από 15.000 δομές υγείας σε όλη τη χώρα, ώστε κάθε πολίτης να βρίσκει εύκολα και κοντά του σημείο εξέτασης. Και εκεί όπου η πρόσβαση παραμένει δύσκολη, πηγαίνουμε εμείς. Με τις Κινητές Ομάδες Υγείας φθάνουμε σε απομακρυσμένες περιοχές, σε νησιά, σε ορεινές κοινότητες, σε ανθρώπους που μέχρι χθες ήταν εκτός συστήματος πρόληψης.

Στόχος μας είναι να κάνουμε την πρόληψη πιο εύκολη, πιο προσιτή και πιο ανθρώπινη. Να τη μετατρέψουμε από μια διαδικασία που πολλοί ανέβαλλαν, σε μια απλή, καθημερινή πράξη φροντίδας προς τον εαυτό μας.

Η «χαμένη γενιά» του εμβολίου HPV

-Ενώ ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί πλέον να εξαλειφθεί, χιλιάδες γυναίκες 27-45 ετών αποτελούν μια «χαμένη γενιά» που δεν πρόλαβε τον δωρεάν εμβολιασμό HPV. Με το κόστος να είναι σήμερα απαγορευτικό για πολλές, εξετάζετε μια έκτακτη επέκταση της δωρεάν χορήγησης ή κάποια επιδότηση και για αυτές τις ηλικίες;

Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας παρέχει δωρεάν τον εμβολιασμό έναντι του HPV για αγόρια και κορίτσια, αλλά και στις ενήλικες γυναίκες με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός συνιστάται και αποζημιώνεται για αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9-18 ετών, αλλά και γυναίκες 18-45 ετών που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Παράλληλα, μέσω του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», δίνουμε για πρώτη φορά καθολική και δωρεάν πρόσβαση σε σύγχρονες προληπτικές εξετάσεις, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τυχόν αλλοιώσεις και να αποτρέπεται η εξέλιξη της νόσου. Η στρατηγική μας είναι πολυεπίπεδη: συνδυάζει τον εμβολιασμό, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την ενημέρωση, ώστε να μη μείνει καμία γυναίκα πίσω. Έχει αξία να σημειωθεί ότι, αν εμβολιαστεί το 90% των κοριτσιών έναντι του ιού HPV έως την ηλικία των 15 ετών, αν εξεταστεί το 70% των γυναικών 21-65 ετών και λάβει θεραπεία το 90% των γυναικών που θα εντοπιστούν με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, η χώρα μας θα καταφέρει στα επόμενα 10 χρόνια να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Πρόκειται για ένα στοίχημα που πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθεί.

Είναι το ΕΣΥ «φιλικό» προς τη γυναίκα;

-Ως γυναίκα σε μια θέση ευθύνης για τη Δημόσια Υγεία, θεωρείτε ότι το ΕΣΥ είναι φιλικό προς τη γυναίκα; Από τη μαιευτική βία μέχρι την έλλειψη εξειδικευμένων κέντρων για την εμμηνόπαυση ή την ενδομητρίωση, νιώθετε ότι υπάρχουν κενά που η Πολιτεία αγνοούσε μέχρι σήμερα;

Δυστυχώς, μόλις τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος στη χάραξη πολιτικών υγείας η παράμετρος του φύλου. Η υγεία της γυναίκας αποτελεί χωριστό πεδίο επιστημονικής έρευνας και τροφοδοτεί τη χάραξη πολιτικών και υπηρεσιών ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια.

Παρά το γεγονός ότι στη χώρα μας γίνονται βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, κυρίως σε ό,τι αφορά στην αναπαραγωγική υγεία, χρειάζεται να γίνουν πολλά περισσότερα προκειμένου να πούμε ότι έχουμε ένα ΕΣΥ φιλικό προς τη γυναίκα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εμμηνόπαυση που αποτελεί ακόμα ταμπού.

Ειρήνη Αγαπηδάκη: «Πολλές γυναίκες δυσκολεύονται να μιλήσουν για την εμμηνόπαυση, ενώ παράλληλα παρατηρείται και ελλιπής εκπαίδευση και ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας γύρω από το ζήτημα».

Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Υγείας προσπαθεί να αναπτύξει λύσεις, που συνδυάζουν την ενημέρωση των πολιτών αλλά και την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας, ώστε να παρέχουν έγκαιρα και αποτελεσματικά τις κατάλληλες υπηρεσίες στις γυναίκες.

Ο φόβος της μαστογραφίας και το μέλλον του γονιδιακού ελέγχου

-Στο πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά», ένα από τα προβλήματα που καταγράφηκαν ήταν η δυσκολία των γυναικών στην επαρχία ή σε απομακρυσμένες περιοχές να βρουν ραντεβού σε συμβεβλημένα κέντρα. Πώς διασφαλίζετε ότι η πρόληψη δεν είναι προνόμιο μόνο των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων;

Η πρόληψη δεν πρέπει να είναι προνόμιο των λίγων, είναι δικαίωμα όλων των πολιτών. Η Ελλάδα μας, είναι από τη Θράκη μέχρι την Κρήτη, γι’ αυτό και ενισχύουμε συνεχώς το δίκτυο των συμβεβλημένων διαγνωστικών κέντρων, αξιοποιούμε τις δημόσιες δομές και αναπτύσσουμε τις Κινητές Ομάδες Υγείας στις απομακρυσμένες περιοχές, σε κάθε γωνιά της χώρας.

Ήδη, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση δουλεύει: μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 27.000 εξετάσεις και πάνω από 7.000 κατ’ οίκον επισκέψεις σε όλη τη χώρα. Κάθε πολίτης, όπου κι αν ζει, πρέπει να έχει δωρεάν, ουσιαστική και έγκαιρη πρόσβαση στην υγεία – όχι στα χαρτιά, αλλά στην πράξη. Και το έχουμε δει στην πράξη πόσο κρίσιμο είναι αυτό.

Έχω βρεθεί μαζί με τις Κινητές Ομάδες Υγείας σε πολλές ακριτικές περιοχές, αλλά και σε γειτονιές της Δυτικής Αθήνας με αυξημένες κοινωνικές ανάγκες. Για παράδειγμα, στον Έβρο, εντοπίστηκαν επιτόπου άνθρωποι ακόμη και 30-40 ετών με σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα, που χωρίς την έγκαιρη παρέμβαση θα κινδύνευαν άμεσα. Αυτές είναι ζωές που σώζονται χάρη στην πρόληψη.

Μέσα από τις Κινητές Ομάδες Υγείας δείχνουμε στην πράξη ότι κανείς δεν είναι αόρατος, ότι υπάρχει φροντίδα και υποστήριξη για όλους.

-Συχνά οι γυναίκες βάζουμε την υγεία των άλλων πάνω από τη δική μας. Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε σε εκείνη τη γυναίκα που διαβάζει αυτή τη στιγμή και αναβάλλει το ραντεβού της για μαστογραφία επειδή «δεν προλαβαίνει»;

Ως μητέρες, σύντροφοι, εργαζόμενες, έχουμε διδαχθεί κοινωνικά από μικρές, να βάζουμε πάντα τις ανάγκες των άλλων πριν από τις δικές μας. Η φροντίδα των αγαπημένων μας προσώπων δεν πρέπει να αποκλείει τη φροντίδα του εαυτού μας. Αντιθέτως, είναι απαραίτητο να είμαστε υγιείς εμείς, ώστε να μπορέσουμε να φροντίσουμε όσους αγαπάμε.

Η μαστογραφία, για παράδειγμα, είναι μια μικρή στιγμή μέσα στη μέρα μας, αλλά μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στη ζωή μας. Είναι πράξη ευθύνης και αγάπης προς εμάς και τους δικούς μας ανθρώπους. Και το βλέπουμε καθημερινά: γυναίκες που έκαναν μια εξέταση που ανέβαλλαν, εντόπισαν έγκαιρα ένα πρόβλημα και σήμερα είναι καλά. Καταλαβαίνω ότι βασικός ανασταλτικός παράγοντας για πολλές γυναίκες είναι ο φόβος, μήπως εντοπιστούν με κάποιο πρόβλημα. Δε σας κρύβω ότι και εγώ έχω τον ίδιο φόβο σε κάθε μαστογραφία, είναι κάτι απόλυτα φυσιολογικό. Το βασικό είναι να μη μας εμποδίζει ο φόβος από το να κάνουμε αυτή τη σωτήρια εξέταση. Όταν γνωρίζουμε έγκαιρα τι συμβαίνει, είμαστε ένα βήμα πιο μπροστά από τη νόσο. Για αυτό η πρόληψη είναι δύναμη!

-Υπάρχουν σκέψεις ή συζητήσεις για την επέκταση του ορίου ηλικίας στις δωρεάν μαστογραφίες ή για την ένταξη νέων, πιο εξελιγμένων εξετάσεων (π.χ. γονιδιακός έλεγχος) στο εθνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου σύντομα;

Παρακολουθούμε στενά τις διεθνείς κατευθυντήριες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, όπως αυτές ορίζονται από τις διεθνείς και ευρωπαϊκές αρχές, και προσαρμόζουμε το Εθνικό Σύστημα Πρόληψης ώστε να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και ασφαλές για όλες και όλους.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε σκέψη για επέκταση ορίων ηλικίας αξιολογείται από τους ειδικούς, που αποτελούν τα μέλη της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας, λαμβάνοντας υπόψη διεθνή δεδομένα και οδηγίες, με στόχο πάντα την καλύτερη δυνατή πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση για κάθε πολίτη. Η πρόληψη δεν είναι στατική εξελίσσεται με την επιστήμη, και εμείς θέλουμε το ελληνικό σύστημα να συμβαδίζει με τα καλύτερα διεθνώς, χωρίς να θυσιάζει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. Σε κάθε όμως περίπτωση, αυτές οι αποφάσεις δεν είναι πολιτικές, αλλά προέρχονται αυστηρά από τις αρμόδιες επιστημονικές εισηγήσεις.

-Υπάρχει κάποια γυναίκα, στην επιστήμη ή στην πολιτική, που υπήρξε για εσάς πρότυπο και σας δίδαξε ότι η φροντίδα για τον συνάνθρωπο είναι η μεγαλύτερη πολιτική πράξη;

Αν έπρεπε να ξεχωρίσω κάποιο πρόσωπο ως πρότυπο, θα ήταν η δασκάλα που είχα στην 3η Δημοτικού, η κυρία Σοφία Αποστόλου. Το παράδειγμά της με συνοδεύει όλη μου τη ζωή. Φρόντιζε κάθε παιδί και οποιονδήποτε ήθελε να έχει πρόσβαση στη γνώση. Μας δίδαξε τον σεβασμό στον Άλλο, την κοινωνική αλληλεγγύη και την ομαδικότητα. Τη χαρά του να προσφέρεις, τη χαρά του μοιράσματος και του μαζί. Έτυχε εκείνη τη χρονιά να αντιμετωπίσω ένα απειλητικό για τη ζωή μου πρόβλημα υγείας, με αποτέλεσμα να χάσω πολλά μαθήματα. Κάθε μέρα τη σκεφτόμουν και μου έλειπε και όταν επέστρεψα στο σχολείο, χάρη στη φροντίδα και την αφοσίωσή της, κατάφερα να καλύψω το χαμένο έδαφος.

Η κυρία Σοφία, με δίδαξε ότι δεν υπάρχει παιδί που δε μπορεί να μάθει, μόνο παιδιά που στερήθηκαν αυτή την ευκαιρία. Η φροντίδα για τον συνάνθρωπο είναι η μεγαλύτερη πολιτική πράξη και αυτή η αξία με καθοδηγεί μέχρι σήμερα.

-Ποιο είναι το ένα πράγμα στη Δημόσια Υγεία που, αν καταφέρετε να αλλάξετε μέχρι το τέλος της θητείας σας, θα σας έκανε να πείτε «ναι, άξιζε τον κόπο»;

Αν στο τέλος της θητείας μου μπορώ να πω ότι ακόμα και μία ζωή σώθηκε, ή ότι η ζωή έστω ενός ανθρώπου άλλαξε προς το καλύτερο χάρη στην πρόληψη τότε ναι, άξιζε τον κόπο. Όταν άνθρωποι σου λένε «σώθηκε η ζωή μου γιατί έκανα μια εξέταση», τότε καταλαβαίνεις τι σημαίνει πραγματικά η πρόληψη.

Η Δημόσια Υγεία δεν είναι αριθμοί ή στατιστικά, μετριέται στις ζωές των ανθρώπων που αγγίζουμε και βοηθάμε καθημερινά.