Η εκτροφή ζώων για γούνα και η ηθική μόδα στην Ευρώπη: Προοπτικές

Αίθουσα Προβολών | Μεσοπάτωμα

Ποια είναι σήμερα η μοίρα των ζώων στη βιομηχανία της μόδας; Τι σημαίνει ηθική μόδα και τι θέση έχει στην ελληνική, ευρωπαϊκή και παγκόσμια πραγματικότητα; Πώς κατοχυρώνεται νομικά η προστασία των ζώων σε αυτό τον χώρο και πώς θεσμοθετείται – εάν θεσμοθετείται; Στο πλαίσιο του δημόσιου προγράμματος της έκθεσης Why Look at Anmals? Δικαιοσύνη για τη μη-ανθρώπινη ζωή, το ΕΜΣΤ και το Eurogroup για τα Ζώα –μια ΜΚΟ με έδρα τις Βρυξέλλες που  επικεντρώνεται στην προστασία και την ευημερία των ζώων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης – ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια παρουσίαση που εξερευνά τις πιο σκοτεινές πτυχές ενός λαμπερού κόσμου. Η εκδήλωση συγκεντρώνει ονόματα με αναγνωρισμένη δράση στο κίνημα υπέρ της προστασίας των ζώων, όπως η κεντρική ομιλήτρια Emma Håkansson, ιδρύτρια της Collective Fashion Justice —μιας οργάνωσης που αφιερώνεται στη δημιουργία ενός «συνολικού ηθικού συστήματος μόδας»— ο οικονομολόγος και συγγραφέας Λεωνίδας Βατικιώτης και η σκηνοθέτις/παραγωγός Rebecca Loviconi, της οποίας η ταινία Slay θα κλείσει τη βραδιά.

Το Eurogroup για τα Ζώα (Eurogroup for Animals) συγκεντρώνει κάτω από την ομπρέλα του περισσότερες από εκατό οργανώσεις προστασίας των ζώων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελβετία, τη Σερβία, τη Νορβηγία, την Ισλανδία και την Αυστραλία. Από την ίδρυσή του το 1980, ο οργανισμός έχει επιτυχώς ασκήσει πιέσεις στους ευρωπαϊκούς θεσμούς για την υιοθέτηση αποτελεσματικότερων νομοθετικών ρυθμίσεων για την προστασία των ζώων. Το Eurogroup για τα Ζώα, μέσω των μελών του, είναι ένας καθρέφτης της κοινής γνώμης, ενώ κατέχει τόσο την επιστημονική όσο και την τεχνική επάρκεια που το καθιστά έναν έγκυρο σύμβουλο σε θέματα προστασίας των ζώων. Είναι ιδρυτικό μέλος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας για τα Ζώα (World Federation for Animals), του παγκόσμιου δικτύου που εκπροσωπεί όλα τα επιμέρους σκέλη του κινήματος υπέρ της προστασίας των ζώων.

Η εκτροφή ζώων για γούνα και η ηθική μόδα στην Ευρώπη: Προοπτικές

Η Emma Håkansson, ιδρυτική διευθύντρια της οργάνωσης Collective Fashion Justice, τοποθετεί την Ευρωπαϊκή βιομηχανία παραγωγής γούνας και τα όσα ισχύουν σήμερα στο πλαίσιό της, σε μια ευρύτερη ιστορική διαδρομή που παρακολουθεί την εκμετάλλευση των ζώων από τον άνθρωπο για τους σκοπούς της μόδας, καθώς και τις αλλαγές σε πρακτικές και αντιλήψεις που έχουν σημειωθεί στο πέρασμα του χρόνου. Η Håkansson παρουσιάζει τους σταθμούς στην ιστορία της μάχης ενάντια στη συνεχιζόμενη αυτή αδικία και προτείνει τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις πληροφορίες για να καλύψουμε ταχύτερα την απόσταση που μας χωρίζει από μια καθ’ όλα ηθική βιομηχανία μόδας –ένα μέλλον στο οποίο η γούνα δεν θα είναι πια ούτε κοινωνικά ούτε νομικά αποδεκτή στην Ευρώπη. Τέλος, η ομιλία της επιχειρεί να σκιαγραφήσει το πώς η μετατόπιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μια ευρύτερα δικαιότερη μετάβαση, από τη χρήση και εξόντωση άλλων ζώων για το δέρμα τους σε μια συνεπέστερη στάση κοινωνικού αντι-ειδισμού.

H Håkansson απευθύνει κάλεσμα στο κοινό της διάλεξης να αναστοχαστεί τον ρόλο του στην παύση του εμπορίου γούνας και ολοκληρώνει την παρουσίασή της με μια διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων και υλικών από το πεδίο της βιομιμητικής τεχνολογίας, που επιτρέπουν τη μετάβαση από τα ζωικά σε φυτικά και άλλα οργανικά υλικά, το όφελος των οποίων είναι καθολικό.

Η ηθική της οικονομίας και η βαρβαρότητα της φυσικής γούνας

Ο οικονομολόγος και ερευνητής Λεωνίδας Βατικιώτης αναλύει τα οικονομικά της φυσικής γούνας ως ξεχωριστού κλάδου και δραστηριότητας της ελληνικής οικονομίας. Ειδικότερα, περιγράφει τον αριθμό των επιχειρήσεων, των απασχολουμένων και του κύκλου εργασιών τόσο στην παραγωγή όσο και στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, όπως καταγράφεται διαχρονικά και ανά Περιφέρεια, ενώ αναπτύσσει και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του κλάδου των βυρσοδεψείων στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και συγκεκριμένα στην Καστοριά.

Ο Βατικιώτης υποστηρίζει την ανάγκη διακοπής της συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας προκειμένου να γίνουν σεβαστά τα δικαιώματα των ζώων -που χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη για μια αχρείαστη παραγωγή- όπως και για να προστατευθεί το φυσικό περιβάλλον. Η συνέχιση της εκτροφής ζώων (μινκ, αλεπούδων κ.α.) αντιβαίνει σε μια ηθική της οικονομίας, έννοια σύμφυτη με την Πολιτική Οικονομία, η οποία επιβάλει σεβασμό στα θεσμοθετημένα ή μη δικαιώματα του οργανικού περιβάλλοντος.

Τέλος, τονίζεται ότι η διακοπή της παραγωγής γούνας πρέπει να υλοποιηθεί με πλήρη κατοχύρωση των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων των απασχολουμένων και των τοπικών κοινοτήτων. Ήδη η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, εξ αιτίας της βίαιης απολιγνιτοποίησης, υποχωρεί σταθερά σε κάθε δείκτη οικονομικής και κοινωνικής μεγέθυνσης. Ο τερματισμός παραγωγής γούνας πρέπει να γίνει ταυτόχρονα με τον οικονομικό μετασχηματισμό της Περιφέρειας χωρίς κοινωνικές συνέπειες.

Το Slay είναι ένα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που παρακολουθεί την έρευνα της παραγωγού και σκηνοθέτριας Rebecca Cappelli Loviconi σε πέντε ηπείρους, μια έρευνα που στόχο έχει να αποκαλύψει αθέατες πλευρές της βιομηχανίας της μόδας και το τίμημά τους. Αυτό που ξεκινά ως ένα ταξίδι στην πολυτέλεια, γρήγορα φέρνει στο φως μια ανησυχητική πραγματικότητα πράσινου ξεπλύματος, παραπλανητικών ετικετών, βίας κατά των ζώων και «κουκουλωμάτων» που συνδέονται με κάποια από τα ισχυρότερα brands στον χώρο της μόδας παγκοσμίως. Το Slay – ένα κράμα εκλεπτυσμένης οπτικής αισθητικής που παραπέμπει στο ύφος της Vogue και ερευνητικής δεινότητας τύπου Vice – ξεσκεπάζει τις διαδικασίες παραγωγής γούνας, δερμάτων και μαλλιού, ενώ αναδεικνύει καινοτόμες, ηθικές εναλλακτικές που ήδη επανακαθορίζουν το μέλλον της μόδας. Προκλητικό, αισθητικά άρτιο και γεμάτο από το αίσθημα του επείγοντος, το ντοκιμαντέρ της Loviconi καλεί τους καταναλωτές να ξανασκεφτούν τι επιλέγουν να φορέσουν – και ποιο είναι το τίμημα αυτών των επιλογών τους.

Βιογραφικά:

Η Emma Håkansson είναι ιδρύτρια και διευθύντρια της οργάνωσης Collective Fashion Justice (Δικαιοσύνη για τη Συλλογική Μόδα), στόχος της οποίας είναι η οικοδόμηση ενός «πλήρως ηθικού συστήματος» στον χώρο της μόδας προς όφελος των ανθρώπων, των ζώων και του πλανήτη έναντι της κερδοφορίας. Έχει γράψει, μεταξύ άλλων, τα βιβλία Total Ethics Fashion (2023), Sub-Human: A 21st-Century Ethic; on Animals, Collective Liberation, and Us All (2024) που εστιάζουν στη στροφή της βιομηχανίας της μόδας σε υλικά που δεν απαιτούν την εκμετάλλευση των ζώων. Η Håkansson είναι βραβευμένη σκηνοθέτρια, ενώ η λίστα της Vogue για το 2025 με τις 100 κορυφαίες προσωπικότητες που καινοτομούν στη βιομηχανία της μόδας συμπεριλάμβανε το όνομά της χαρακτηρίζοντάς την ως «ηθική πυξίδα» του χώρου. Η οργάνωσή της βρίσκεται πίσω από πρόσφατα κατοχυρωμένες πολιτικές όπως η απαγόρευση της γούνας από την Εβδομάδα Μόδας της Νέας Υόρκης.

Ο Λεωνίδας Βατικιώτης είναι απόφοιτος του Τμήματος Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιά και διδάκτορας του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου. Εργάστηκε στην δημοσιογραφία για περισσότερα από 20 χρόνια, σε εφημερίδες, περιοδικά και τηλεόραση, καλύπτοντας διεθνή θέματα και θέματα οικονομίας. Έχει πραγματοποιήσει το σενάριο και την έρευνα σε δέκα ντοκιμαντέρ, τα περισσότερα εκ των οποίων βραβεύτηκαν εντός και εκτός Ελλάδας. Έχει διδάξει σε Πανεπιστήμια στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Σήμερα εργάζεται ως οικονομολόγος-ερευνητής στο Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ και διδάσκει σε Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Η Rebecca Loviconi είναι βραβευμένη σκηνοθέτρια και φωτοδημοσιογράφος με έδρα την Ελβετία. Γαλλίδα υπήκοος με επάρκεια στα Μανδαρινικά, έζησε στην Ασία περισσότερα από 18 χρόνια – στο Πεκίνο, τη Σαγκάη, το Χονγκ Κονγκ και τη Σιγκαπούρη μεταξύ άλλων – διαμορφώνοντας ένα διαπολιτισμικό βλέμμα που διατρέχει σε βάθος όλο το έργο της. Η κινηματογραφική και φωτογραφική δουλειά της έχει στόχο να ενδυναμώσει το κοινό ώστε να δημιουργήσει μέτωπα αντίστασης υπέρ των ζώων, του πλανήτη και των ευάλωτων κοινοτήτων του, ενώ φέρνει το ζήτημα των δικαιωμάτων των ζώων στο προσκήνιο του δημόσιου λόγου. Η Rebecca Loviconi έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από εκατό διαλέξεις σε όλο τον κόσμο σε μεγάλες εταιρείες, πανεπιστήμια και ιδρύματα, αλλά και στο ευρωπαϊκό, ελβετικό και αγγλικό κοινοβούλιο. Οι παραγωγές της και οι δημόσιες ομιλίες της αντανακλούν την αφοσίωσή της στην αφήγηση ως καταλύτη για τις αλλαγές που επιδιώκουμε.

Κόστος συμμετοχής: 4 ευρώ. Απαραίτητη η προκράτηση θέσης μέσω της ιστοσελίδας του Μουσείου

Kράτηση Εισιτηρίων:
https://www.emst.gr/events/i-ektrofi-zoon-gia-goyna-kai-i-ithiki-moda-stin-eyropi-prooptikes/