Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας: Είδα την παράσταση που θα σε κάνει να αναρωτηθείς τι σημαίνει συναίνεση

Γνωρίζεις δεν γνωρίζεις ότι η υπόθεση της παράστασης Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας, είναι αληθινή, θα φύγεις τρέμοντας από το Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης Κάρολου Κουν αφού την παρακολουθήσεις. Το μυαλό σου θα τρέχει από τις λεπτομέρειες της ιστορίας που μόλις άκουσες, στους φακέλους Epstein, στις τόσες αναρίθμητες περιπτώσεις που αποδεικνύουν πόσο ευάλωτα είναι τα παιδιά και πόσο απάνθρωποι μπορεί να γίνουν οι ενήλικες.

Στη Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας, σε σκηνοθεσία Ειρήνης Λαμπρινοπούλου στο Θέατρο Τέχνης, βλέπεις τη V., σε ηλικία 14 ετών και ενήλικη όταν αποφασίζει να γράψει όλα όσα της είχαν συμβεί από έναν παιδόφιλο σε κοινή θέα με την αποδοχή της γαλλικής κοινωνίας των 70s, όπου ένας άντρας μπορεί να λέει ότι είναι παιδόφιλος και να γράφει για τις σεξουαλικές του εμπειρίες με παιδιά και βασικά να μην ανοίγει ρουθούνι.

συναίνεση, μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας

Η Vanessa Springora έγραψε το βιβλίο της, Συναίνεση, το 2020. Σε αυτό περιέγραφε το πώς το 1986 όταν ήταν 14 ετών συναντήθηκε στο Παρίσι με τον 50 ετών Gabriel Matzneff, αναγνωρισμένο συγγραφέα. Η νεαρή Vanessa μετατρέπεται σταδιακά από ανθρώπινη ύπαρξη σε «μούσα», σε πρόσωπο παγιδευμένο σε μια συνθήκη στην οποία επισήμως έχει «συναινέσει» — ένα αφήγημα που καταρρέει όταν, χρόνια αργότερα, αποφασίζει να το αμφισβητήσει δημόσια.

Ο Matzneff βραβευόταν για το έργο του μέχρι και το 2015. Σε αυτό το έργο περιλαμβανόταν η καταγραφή βιασμών έφηβων και προέφηβων κυρίως αγοριών (Un Galop d’Enfer). Το 1990 σε τηλεοπτική συνέντευξη στην εκπομπή Apostrophes μιλούσε για το πώς προτιμούσε τις σχέσεις με πολύ νεαρά κορίτσια, ενώ παραδεχόταν ότι είχε γνωρίσει την τότε σύντροφό του όταν ήταν 15 ετών (θα δεις το αληθινό βίντεο να προβάλλεται στο φόντο στην παράσταση). Η Καναδή δημοσιογράφος που τον αποκάλεσε αυτό που ήταν, παιδόφιλος, δέχτηκε τρομερά μισογυνιστικά σχόλια από τον Τύπο. Την αποκάλεσαν μέχρι και «σκύλα που θέλει ένα καλό γ@@@σι».

«Αποστροφή», θα έπρεπε να έλεγαν την εκπομπή και όλη τη λογοτεχνική σκηνή της Γαλλίας των περασμένων δεκαετιών.

Το βιβλίο Συναίνεση ανάγκασε με έναν τρόπο τη γαλλική κοινωνία να παραδεχτεί ότι υπήρχε μία δυσωδία εκεί, στον τρόπο που η σεξουαλική απελευθέρωση των 70s μεταφράστηκε στο απόλυτο «άλλοθι» των κακοποιητών. Ο G. του βιβλίου, ο πραγματικός συγγραφέας που ζει ακόμα και είναι 89 ετών ισχυριζόταν πάντα ότι οι σχέσεις τους ήταν συναινετικές. Ακόμα και στο μυαλό της 14χρονης V. η σχέση τους είναι συναινετική.

Υπάρχει όμως συναίνεση όταν δεν υπάρχει ισότητα; Όταν δεν έχεις τα εργαλεία, την εμπειρία και την αντίληψη να αντιληφθείς το grooming, τις χειριστικές συμπεριφορές, την κακοποίηση. Όταν είσαι παιδί. Το βιβλίο άλλαξε μέχρι και τη γαλλική νομοθεσία. Μέχρι το 2021 στη Γαλλία για να θεωρηθεί έγκλημα η σεξουαλική πράξη με ανήλικο έπρεπε να υπάρχει βία ή απειλή. Πλέον κάθε τέτοια πράξη με ένα παιδί κάτω των 15 θεωρείται βιασμός. Δεν υπάρχει συναίνεση κάτω από τα 15.

Η ενήλικη V. που υποδύεται η πάντα τόσο καλή με ό,τι καταπιάνεται Βένια Σταματιάδη, δεν επεμβαίνει στην εμπειρία της μικρής V. που ενσαρκώνει η Μαριλένα Μπαρταλούτσι. Εκείνη, φροντίζει να υπενθυμίζει στον μεγάλο της εαυτό ότι θα τα καταφέρει, ότι δεν θα είναι μόνο το τραύμα της, ότι θα πετύχει τα όνειρά της. Βρίσκονται συνεχώς μαζί (και χώρια) στη σκηνή και η κοινή τους ιστορία διαδραματίζεται μέσα από τα διαφορετικά μάτια της ηλικίας και της νοοτροπίας που αντανακλά την κοινωνία γύρω τους σε κάθε εποχή.

Ο Κλέων Γρηγοριάδης είναι ο G. κι είναι τρομακτικά ειλικρινής στην ερμηνεία του, σε ταράζει και σε κάνει να νιώθεις άβολα, γιατί έτσι μόνο μπορείς να νιώσεις. Σου παρουσιάζει αυτό το πρόσωπο όχι σαν κάποιο επικίνδυνο «τέρας» αλλά σαν έναν άνθρωπο που απολαμβάνει θαυμασμό, γοητεία, κάλυψη από θεσμούς και αρχές, αναγνώριση. Κι όλα αυτά του επιτρέπουν να τελειοποιεί όλο και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει ευάλωτα θύματα και τα παγιδεύει στη φαντασίωση της απόλυτης συναίνεσης που χτίζει.

Οι Matzneff πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν. Το πρόβλημα είναι συστημικό. Το πρόβλημα είναι ότι ζούμε σε έναν κόσμο που δεν ενδιαφέρεται να προστατεύσει τους ευάλωτους αλλά να κανονικοποιήσει το να απολαμβάνουν οι ισχυροί αυτού του κόσμου αυτό ακριβώς που θέλουν. Ή τουλάχιστον να κάνει τα στραβά μάτια μπροστά στα εγκλήματά τους. Αυτό το πρόβλημα είναι που αναδεικνύεται κάθε φορά που οι V. αυτού του κόσμου εκθέτουν το βίωμά τους με φόβο αλλά και με ανάγκη να λυτρωθούν μέσω της αλήθειας.

Η σκηνοθεσία της Ειρήνης Λαμπρινοπούλου στη Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας, δεν ποντάρει στο σοκ που θα σου γεννήσει η περιγραφή της κακοποίησης, αλλά πιστή στο αποστασιοποιημένο κείμενο της Springora ( Μετάφραση: Βένια Σταματιάδη) αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη σήψη ενός συστήματος όπου άντρες σαν τον G. χαίρουν όχι απλά κάλυψης αλλά κι εκτίμησης από μία κοινωνία νεολατρική, γεμάτη από έμφυλα στερεότυπα και «ανεκτικότητα» για εκείνους που θεωρούνται σημαντικοί.

Ο μουσικός Andy Val που βρίσκεται στη σκηνή μαζί με τις δύο V. λειτουργεί ως μάρτυρας του βιώματος που περιγράφει η μεγάλη V. κι ως φάρος ελπίδας στο παρών που ζει η μικρή V. με τρόπο λυτρωτικό, ενώ τα βίντεο του Πέτρου Σεβαστίκογλου, τα σκηνικά της Άρτεμις Φλέσσα και οι φωτισμοί του Σωτήρη Ρουμελιώτη, συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα της παράστασης που (στο ‘πα εξαρχής) θα σε κάνει να βγεις τρέμοντας στο σήμερα, στον αέρα της πόλης στο σήμερα.

Θα συνεχίσεις να αναρωτιέσαι για μέρες τι ρόλο παίζει η κοινωνική ανοχή στα εγκλήματα κατά των ευάλωτων ανάμεσά μας. Ελπίζω ότι θα νιώσεις πιο έτοιμη να αντιδράσεις όταν χρειάζεται. Σίγουρα θα ευγνωμονείς τη Vanessa Springora για το θάρρος της, σίγουρα θα χαρείς που έβγαλες εισιτήρια για την παράσταση Μαρτυρία μιας κλεμμένης εφηβείας. Γιατί μιλά για κάτι που θα έπρεπε να μας αφορά όλους.