16 φεμινιστικές ταινίες τρόμου που «τεμαχίζουν» την πατριαρχία

Από το θεωρητικό ορόσημο της Carol J. Clover που μας σύστησε τον όρο “final girl”, δηλαδή την τελευταία γυναίκα επιζώσα σε μια ταινία τρόμου ή slasher, η οποία έρχεται αντιμέτωπη με τον δολοφόνο και καταφέρνει να επιβιώσει, μέχρι το Monstrous-Feminine της Barbara Creed, το horror σινεμά έχει μετατραπεί στο απόλυτο γήπεδο για να αποδομηθεί η πατριαρχική καταπίεση, η αντικειμενοποίηση και ο φόβος απέναντι στη γυναικεία δύναμη. Με αφορμή το Halloween, αλλά και κάθε μέρα που θέλεις να δεις την εκδίκηση, τη θηλυκή απελευθέρωση και το γυναικείο σώμα να διεκδικεί τον χώρο του, παρακάτω θα βρεις μια επιλογή από 16 φεμινιστικές ταινίες τρόμου, που άλλαξαν τους κανόνες του παιχνιδιού.

1. Carrie (1976)

Η εφηβεία ως απόλυτο body horror. Ο Brian De Palma μεταφέρει το μυθιστόρημα του Stephen King και παραδίδει μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές του σινεμά. Η Carrie White (Sissy Spacek) είναι μια περιθωριοποιημένη έφηβη που κακοποιείται από τους συμμαθητές της και καταπιέζεται από τη θρησκόληπτη μητέρα της. Όταν η περίοδος και η θηλυκότητά της αντιμετωπίζονται ως «ντροπή», οι τηλεκινητικές της δυνάμεις ξυπνούν. Η αιματοβαμμένη της εκδίκηση στο χορό της αποφοίτησης παραμένει μια από τις πιο απελευθερωτικές πράξεις γυναικείας χειραφέτησης στην οθόνη.

2. Alien (1979)

Η Ellen Ripley (Sigourney Weaver) δεν είναι απλώς ένα “final girl” είναι το απόλυτο πολιτισμικό icon. Σε ένα αρχικό σενάριο όπου όλοι οι χαρακτήρες είχαν γραφτεί ως άνδρες, η επιλογή να δοθεί ο πρωταγωνιστικός ρόλος στη Weaver άλλαξε την ιστορία του σινεμά. Εργατική, απόλυτα ψύχραιμη και ραγδαία αποτελεσματική, η Ripley μάχεται απέναντι σε ένα πλάσμα που ενσαρκώνει τον φόβο της εισβολής και της βιαστικής αναπαραγωγής, χωρίς να χρειάζεται καμία ανδρική σωτηρία.

3. The Mark of Lilith (1987)

Αυτό το 32λεπτο διαμάντι, δημιουργημένο με τη συμβουλή της Laura Mulvey της θεωρητικού που μας σύστησε την έννοια του «αντρικού βλέμματος», ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή του. Μια μαύρη λεσβία ακαδημαϊκός, συναντά μια αμφισεξουαλική vampire που ψάχνει την ταυτότητά της. Μέσα από τον μύθο της Λίλιθ, η ταινία αποδομεί το γυναικείο τραύμα και την καταπίεση, μετατρέποντας το «τέρας» σε επαναστατικό σύμβολο.

4. The Silence of the Lambs (1991)

Η Clarice Starling (Jodie Foster) εισέρχεται σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο στο FBI και καλείται να αποκωδικοποιήσει το μυαλό ενός κανίβαλου για να συλλάβει έναν δολοφόνο γυναικών. Η Clarice δεν χρησιμοποιεί τη σεξουαλικότητά της για να επιβιώσει· χρησιμοποιεί το μυαλό, την ενσυναίσθηση και την παρατηρητικότητά της. Η ταινία του Jonathan Demme απογυμνώνει τις πατριαρχικές δυναμικές εξουσίας και το καθημερινό βλέμμα που υποβάλλει τις γυναίκες σε διαρκή επιτήρηση.

5. In My Skin (2002)

Η Marina de Van γράφει, σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σε ένα από τα πιο σοκαριστικά διαμάντια του New French Extremity. Ύστερα από ένα ατύχημα στο πόδι της, η πρωταγωνίστρια αναπτύσσει μια αλλόκοτη εμμονή με τη σάρκα της. Πίσω από την ακραία αυτο-ακρωτηριαστική εικονογραφία, η ταινία εξερευνά τον τρόμο του να ζεις μέσα σε ένα γυναικείο σώμα που υποβάλλεται συνεχώς σε κοινωνικές προσδοκίες, πιέσεις και πρότυπα.

6. Teeth (2007)

Τι συμβαίνει όταν ο αρχαίος μύθος του «οδοντωτού κόλπου» (vagina dentata) παίρνει σάρκα και οστά στη σύγχρονη Αμερική; Η Dawn (Jess Weixler) είναι μια έφηβη που υποστηρίζει την εγκράτεια, μέχρι τη στιγμή που δέχεται σεξουαλική επίθεση και ανακαλύπτει ότι το σώμα της διαθέτει έναν φρικτό, κοφτερό μηχανισμό αυτοάμυνας. Μια μαύρη κωμωδία τρόμου που αποδομεί την κουλτούρα του βιασμού και την ανδρική απαίτηση για έλεγχο της γυναικείας ανατομίας.

7. Jennifer’s Body (2009)

Χαντακώθηκε από το μάρκετινγκ της εποχής του, αλλά σήμερα αναγνωρίζεται ως cult φεμινιστικό αριστούργημα. Σε σκηνοθεσία Karyn Kusama και σενάριο Diablo Cody, η Megan Fox υποδύεται μια έφηβη που θυσιάζεται από ένα indie ροκ συγκρότημα ανδρών για να πετύχουν συμβόλαιο, αλλά επιστρέφει ως δαίμονας που τρέφεται με το κρέας των αγοριών του σχολείου της. Η ταινία είναι ένας ύμνος στη γυναικεία οργή και τις πολύπλοκες, σχεδόν ερωτικές εφηβικές φιλίες.

8. A Girl Walks Home Alone at Night (2014)

Το πρώτο «ιρανικό vampire Western». Στην πλασματική, σκοτεινή Bad City, μια γυναίκα βαμπίρ που φοράει τσαντόρ κυκλοφορεί με skateboard τα βράδια και κατασπαράζει άνδρες που κακοποιούν γυναίκες. Η Ana Lily Amirpour υπογράφει μια ατμοσφαιρική, ασπρόμαυρη ταινία γεμάτη στυλ, που αντιστρέφει τους ρόλους του θύματος και του θύτη. (σ.σ: συγκλονιστικό soundtrack).

9. It Follows (2015)

Μετά από μια σεξουαλική επαφή, η Jay (Maika Monroe) ανακαλύπτει ότι καταδιώκεται από μια αόρατη, ασταμάτητη οντότητα που παίρνει τη μορφή αγνώστων. Η ταινία του David Robert Mitchell, λειτουργεί ως μια ανατριχιαστική μεταφορά για το σεξουαλικό τραύμα, τη συναισθηματική παραβίαση και τον διαρκή φόβο που συνοδεύει τη γυναικεία εμπειρία.

10. Raw (2017)

Η Justine, μια αυστηρά χορτοφάγος φοιτήτρια κτηνιατρικής, δοκιμάζει για πρώτη φορά ωμό κρέας κατά τη διάρκεια ενός καψονιού και ξυπνά μέσα της μια ακατάσχετη κανιβαλιστική επιθυμία. Η Julia Ducournau χρησιμοποιεί το body horror για να μιλήσει για τη γυναικεία επιθυμία, την ενηλικίωση και τις ορμές που η κοινωνία μάς διδάσκει να καταστέλλουμε.

11. Revenge (2017)

Η Coralie Fargeat (πριν σοκάρει το σύμπαν με το The Substance) υπογράφει ένα απόλυτα βίαιο rape-revenge θρίλερ. Η Jen (Matilda Lutz) πέφτει θύμα βιασμού και αφήνεται να πεθάνει στην έρημο από 3 πλούσιους άνδρες. Όταν επιβιώνει, μετατρέπεται σε μια αδίστακτη κυνηγό, αντιστρέφοντας τους ρόλους και μετατρέποντας τους θύτες σε θηράματα.

12. Suspiria (2018)

Ο Luca Guadagnino αναδομεί το κλασικό αριστούργημα του Dario Argento και μεταφέρει την δράση σε μια ακαδημία χορού στο Βερολίνο του Ψυχρού Πολέμου. Εξερευνώντας τη γυναικεία συλλογική δύναμη, τη μητρότητα και την ιστορική ενοχή, η ταινία δίνει στις γυναίκες την απόλυτη εξουσία, χωρίς να τις απαλλάσσει από την ηθική ευθύνη των πράξεών τους.

13. Midsommar (2019)

Ίσως η πιο εντυπωσιακή ταινία «χωρισμού» που γράφτηκε ποτέ. Η Dani (Florence Pugh), συντριμμένη από μια οικογενειακή τραγωδία, ακολουθεί τον συναισθηματικά απόντα σύντροφό της σε ένα παγανιστικό φεστιβάλ στη Σουηδία. Μέσα στο απόλυτο φως της ημέρας, η Dani ανακαλύπτει ξανά τη συλλογική ενσυναίσθηση, αγκαλιάζει την οργή της και βρίσκει την κάθαρση μέσα από μια λυτρωτική, αιματηρή απελευθέρωση.

14. Promising Young Woman (2020)

Η Emerald Fennell υπογράφει μια σοκαριστική, πολύχρωμη τραγωδία για την κουλτούρα του βιασμού. Η Cassie (Carey Mulligan) προσποιείται τη μεθυσμένη στα μπαρ για να ξεσκεπάσει τους «καλούς άνδρες» που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την κατάστασή της. Μια ταινία που δεν χρειάζεται τέρατα για να σε τρομάξει, αρκεί η καθημερινή, συστημική συνενοχή της κοινωνίας.

15. Titane (2021)

Ο Χρυσός Φοίνικας των Καννών χάρισε στη Julia Ducournau μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία του σινεμά. Η Alexia (Agathe Rousselle), μια serial killer με μεταλλική πλάκα στο κρανίο και μια ανοίκεια σεξουαλική έλξη για τα αυτοκίνητα, μεταμορφώνεται σε μια ακραία body horror τραγωδία. Εξερευνώντας τη μητρότητα, την κουλτούρα του βιασμού και την έμφυλη ταυτότητα, το Titane ριζοσπαστικοποιεί τον τρόπο που αναπαρίστανται οι γυναίκες στην οθόνη, αποδομώντας κάθε παραδοσιακό κανόνα.

16. The Substance (2024)

Το απόλυτο body horror. Η Coralie Fargeat επιστρέφει με μια ανελέητη σάτιρα για τη βιομηχανία του θεάματος και τον ηλικιακό ρατσισμό απέναντι στις γυναίκες. Η Elisabeth Sparkle (Demi Moore) χρησιμοποιεί μια μυστηριώδη ουσία για να δημιουργήσει μια νεότερη, «τελειότερη» εκδοχή του εαυτού της (Margaret Qualley). Το αποτέλεσμα είναι ένας grotesque, αιματηρός πόλεμος επιβίωσης που ξεσκεπάζει την εμμονή μιας κοινωνίας που λατρεύει τη νεότητα και πετάει τις γυναίκες στα σκουπίδια μόλις μεγαλώσουν.